Një kompani e afërt me kryeministrin hungarez Viktor Orbán . Një nga kompanitë më të mëdha në Evropën Qendrore dhe Lindore në përgjithësi, pasardhëse e trustit shtetëror të gazit dhe naftës të Hungarisë . Gjithashtu – mbrojtës i tregtisë së naftës dhe gazit rus.
Këto janë vetëm një pjesë e të dhënave për kompaninë hungareze MOL , e cila dëshiron të blejë rafinerinë ruse “Lukoil” në Bullgari. Lajmi u bë i ditur nga vetë Orbán të dielën.
Të hënën, Ministri në detyrë i Energjisë së Bullgarisë, Vladimir Malinov, konfirmoi informacionin. Ai tha se qeveria po monitoron procesin e shitjes, por nuk do të ndërhyjë dhe nëse është e nevojshme do ta transferojë iniciativën në parlament, i cili mund të marrë anë në marrëveshje.
Institucionet bullgare ende nuk kanë komentuar se cilët janë pjesëmarrësit e tjerë në ankand. Evropa e Lirë dërgoi një pyetje si në Ministrinë e Energjisë ashtu edhe në Lukoil, por nuk morëm përgjigje deri në publikimin e materialit.
Çfarë dimë atëherë për kandidatin e vetëm të njohur deri më tani – MOL hungarez?
Cila është kompania
MOL është një nga kompanitë më të mëdha në Evropën Qendrore dhe Lindore me operacione në disa vende. Është themeluar në vitin 1991. dhe në vitet në vijim hapi zyra në Rumani, Sllovaki, Ukrainë, Slloveni, Rusi, Austri.
Për momentin, ajo zotëron tre rafineri – në Hungari , Sllovaki dhe Kroaci . Nëse ajo merr rafinerinë në Burgas, ajo do të jetë më e madhja në asetet e saj – me një kapacitet prej 196,000 fuçi në ditë.
Afërsia me Orbanin
30% e pronës së MOL i përket tre fondacioneve hungareze të krijuara disa vite më parë nga kryeministri Viktor Orbán. Në atë kohë, ai tha se qëllimi i tyre ishte të angazhoheshin në investimet në arsimin e lartë dhe përvetësimin e talenteve.
Drejtuesit e fondacioneve janë njerëz të afërt me partinë Fidesz në pushtet. Kryetari i njërit prej tyre, për shembull, është Baláš Orbán , shefi i kabinetit të Viktor Orbanit dhe një nga njerëzit e tij më të afërt.
Pasi Rusia pushtoi Ukrainën, BE vendosi sanksione kundër Moskës. Bashkimi vendosi një ndalim pothuajse të plotë të importit të naftës bruto ruse dhe produkteve të naftës së rafinuar. Në të njëjtën kohë, shumica e vendeve kufizuan gjithashtu importin e gazit rus.
Megjithatë, Hungaria vazhdon të mbajë lidhje të ngushta tregtare me Rusinë dhe mbetet shumë e varur nga nafta dhe gazi rus.
Çfarë thanë autoritetet bullgare?
Rafineria Lukoil është një vend kyç për Bullgarinë. Shteti zotëron atje një “pjesë të artë”, që i jep të drejtën e një vote vendimtare në marrjen e vendimeve strategjike. Kjo mundësi nuk është shfrytëzuar deri më tani.
Gjithashtu, sipas rregullave me të cilat menaxhohet Lukoil Bullgaria, shitja dhe ndryshimi i pronarit të shumicës kërkon miratimin e Komisionit për Mbrojtjen e Konkurrencës dhe Agjencisë Shtetërore për Sigurinë Kombëtare (DANS).
Më vete, shteti ka të drejtë të emërojë një menaxher special në kompani, i cili, në rrethana të caktuara, mund të marrë kontrollin e Lukoil.
Të hënën, megjithatë, ministri në detyrë i Energjisë Vladimir Malinov tha se autoritetet po monitoronin nga afër procesin, por nuk mund të ndërhynin drejtpërdrejt në ndryshimin e pronësisë së rafinerisë.
“Ne e respektojmë plotësisht pronësinë private dhe nga ky këndvështrim shteti bullgar nuk mund të ketë një fjalë vendimtare për ndryshimin e pronësisë së rafinerisë. Por nga pikëpamja e rëndësisë së rafinerisë jo vetëm për sigurinë kombëtare, por edhe për sigurinë energjetike të shtetit zbatojmë monitorim shumë të afërt të këtyre proceseve”, tha Malinov.
Oferta e MOL për të blerë rafinerinë e Lukoil në Burgas vjen mes interesave të tjera hungareze energjetike në rajon.
Aktualisht, kompania shtetërore hungareze MVM dëshiron të blejë aksionet e kompanisë energjetike E.ON në Rumani . Autoritetet rumune thanë se po rishikojnë marrëveshjen dhe mund të mos e miratojnë nëse nuk përmbush interesat kombëtare.
Ekspertët thonë se MVM mban lidhje të ngushta me Rusinë dhe Kinën.
“Struktura komplekse e marrëdhënieve tregtare dhe burimet e kapitalizimit të MVM do të analizohen, duke përfshirë flukset e kapitalit të kompanisë hungareze, veçanërisht ato jashtë Bashkimit Evropian,” tha ministria rumune e energjisë.
Çështja e një marrëveshjeje të mundshme për shitjen e rafinerisë në Burgas vjen gati një vit pasi Lukoil njoftoi zyrtarisht se planifikon të shesë biznesin e tij në Bullgari.
Kjo ndodhi pas një sërë veprimesh të parlamentit dhe qeverisë së atëhershme kundër kompanisë ruse. Ato ishin pjesë e refuzimit të karburanteve ruse nga ana e Bullgarisë pas fillimit të luftës së Rusisë kundër Ukrainës në 2022.
Vetëm një muaj më parë, kompania “Litasco” , e cila është aksionerja kryesore në rafinerinë “Lukoil Neftohim Burgas”, hodhi poshtë pretendimet për shitjen e saj të ardhshme te një konsorcium katario-britanik.
