Shtetet e Bashkuara po bëjnë presion për një marrëveshje të re me Ukrainën që do të mbulonte të gjitha burimet natyrore, përfshirë naftën dhe gazin, si dhe asetet kryesore energjetike të vendit. Kjo është raportuar nga gazeta Financial Times dhe agjencia Bloomberg , të cilat janë njohur me draftin e ri të marrëveshjes.
Sipas dokumentit, administrata presidenciale amerikane kërkon “të drejtën e ofertës së parë” për investime në të gjitha projektet e infrastrukturës dhe burimeve. Nëse marrëveshja nënshkruhet, Shtetet e Bashkuara do të jenë në gjendje të kontrollojnë investimet në infrastrukturë që lidhen me shfrytëzimin e burimeve natyrore, duke përfshirë rrugët, hekurudhat, portet, minierat dhe fabrikat e përpunimit.
Kievi do të duhet të transferojë 50 për qind të të ardhurave nga projektet e reja të infrastrukturës dhe projektet për zhvillimin e burimeve natyrore në një fond të posaçëm investimesh. Sipas projektmarrëveshjes, Shtetet e Bashkuara duan të kenë të drejtën e parë për të kërkuar fitime të transferuara në këtë fond.
Uashingtoni kërkon gjithashtu që Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara të krijojnë një bord mbikëqyrës për të mbikëqyrur fondin e përbashkët të investimeve. Shtetet e Bashkuara do të jenë në gjendje të emërojnë tre nga pesë anëtarët e këshillit, duke i dhënë Uashingtonit të drejtën e plotë të vetos mbi vendimet.
Sipas draftit, qeveria amerikane do të ketë të drejtën të blejë metale, minerale, naftë dhe gaz ukrainas përpara të tjerëve me kushte tregtare – pavarësisht nëse fondi financon projektin. Dokumenti gjithashtu ndalon Kievin të shesë minerale thelbësore vendeve që janë “konkurrente strategjike” të Shteteve të Bashkuara.
Siç vë në dukje FT, në këtë marrëveshje SHBA nuk i ofron Kievit asnjë garanci sigurie.
Më herët, sekretari amerikan i Thesarit Scott Bessent tha se vendet mund të nënshkruajnë marrëveshjen javën e ardhshme. Megjithatë, zyrtarët ukrainas i thanë FT se kjo nuk kishte gjasa. Njëri prej tyre e quajti projekt-marrëveshjen e re “të padrejtë”, ndërsa një tjetër e krahasoi atë me “grabitje”.
Një ditë më parë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha gjatë një vizite në Paris se Shtetet e Bashkuara “po ndryshojnë vazhdimisht” kushtet e marrëveshjes së burimeve. Por ai shtoi se nuk donte që Uashingtoni të mendonte se Kievi ishte kundër marrëveshjes.
Sipas burimeve të Bloomberg, diskutimet mbi kushtet e marrëveshjes janë në vazhdim dhe Ukraina mund të paraqesë amendamentet e saj në SHBA këtë javë.
- Versioni i mëparshëm i marrëveshjes së burimeve ishte planifikuar të nënshkruhet në fund të shkurtit gjatë vizitës së presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky në Uashington. Gjatë takimit ka ndodhur një sherr verbal mes presidentëve dhe dokumenti në fund nuk është firmosur.
