Shkruan: Rasim SMAJLAJ
(Nga një qytetar që nuk e harron çmimin e gjakut)
“Selanik sahani, një metelik — e deri në Selanik, njëqind metelik”.
Kështu na thoshin pleqtë në fillim të viteve ’90, kur fjala “pavarësi” u bë shpresë, betim dhe amanet. Anekdota tingëllon naive, por në vetvete mban një filozofi të thellë politike dhe një kritikë të heshtur ndaj çdo njeriu që mendon se liria është vetëm datë kalendarike apo deklaratë solemne.
Atëbotë, pavarësia dukej afër në fjalë, por larg në realitet. Njësoj si një sahani i bukur në Selanik – që duket i lirë, por rruga për ta arritur është e gjatë, e mundimshme, e mbushur me sakrifica. Duhej shumë mund për të bindur botën, duhej shumë gjak për të bindur historinë.
Po sot?
Sot, kur e kemi shtetin në letër, a e kemi edhe në zemër? A e kemi në drejtësi? Në zhvillim? Në barazi? Apo sot po i kthehemi logjikës së “sahanit” – vetëm me ngjyra partiake, interesa klanore, e retorikë që kërkon pak metelikë votash, por asnjë hap drejt Selanikut të vërtetë: njohjes, dinjitetit dhe zhvillimit?
Në vitet ’90 anekdota ishte apel për vetëdijësim. Sot ajo është alarm për zgjim.
Po e shpallim lirinë çdo ditë në fjalime, por po e humbim atë në institucione. Po e brohorisim shtetin në rrjete sociale, por po e shkelim në rrugë, në arsim, në drejtësi. Po kërkojmë integrime ndërkombëtare, por brenda s’po e gjejmë dot as unitetin politik e as seriozitetin institucional.
Sot nuk jemi larg Selanikut nga distanca, por nga mendësia.
Andaj, kjo anekdotë e urtë popullore nuk i takon vetëm të kaluarës. Ajo flet edhe sot — flet për një popull që duhet të zgjohet nga iluzionet dhe të kuptojë: sahanët e bukur s’na bëjnë shtet. Metelikët e propagandës s’na e sjellin njohjen. Nevojitet punë, drejtësi, sakrificë morale, dhe mbi të gjitha – ndërgjegje.
