Shkruan: Rasim SMAJLAJ
Në rrafshin ndërkombëtar, politika asnjëherë nuk është ndërtuar mbi ndjenja, por mbi interesa. Në këtë kontekst të ftohtë, Kosova për më shumë se dy dekada përpiqet të ruajë vendin e saj në tryezën e politikës globale, shpesh duke u ndjerë e harruar apo e trajtuar si një çështje e mbyllur. Por a është vërtet Kosova ende në agjendën ndërkombëtare? Dhe nëse po, në çfarë forme?
Fuqitë e mëdha dhe Ballkani si terren për përplasje gjeopolitike
Ballkani historikisht ka qenë një fushë betejash mes perandorive dhe më vonë mes interesave të fuqive të mëdha. Sot, në një botë multipolare, Ballkani Perëndimor mbetet një arenë ku SHBA, BE, Rusia dhe Kina matin ndikimin e tyre.
Në këtë labirint, Kosova shpesh shfaqet si hallka më e brishtë dhe më e cenueshme – jo pse është më e dobët, por sepse është më e drejta dhe më e ekspozuara.
Amerika – Aleati më i madh, por me prioritetet e veta
SHBA ka qenë aktori më vendimtar për lindjen dhe shtetësinë e Kosovës. Pa përfshirjen e saj në vitin 1999 dhe rolin udhëheqës në procesin e pavarësisë, Kosova do të ishte ende një plagë e hapur në trupin e Ballkanit. Por sot, pyetja që duhet shtuar është: Sa është ende Kosova prioritet për Amerikën?
Në epokën e pas-Trump dhe me administratën Biden të fokusuar në Ukrainë, Lindjen e Mesme dhe përplasjet me Kinën, Kosova nuk është më në faqen e parë të agjendës amerikane. Ajo është ende në libër, por diku në mesin e kapitujve. Për SHBA-në, Kosova mbetet një investim strategjik – por që duhet të ruhet me stabilitet, jo me ndërlikime.
Kjo shpjegon edhe përkrahjen për marrëveshje kompromisi me Serbinë, qoftë përmes asociacionit apo presionit për t’i dhënë një “zgjidhje të qëndrueshme” çështjes së veriut. Amerika nuk e braktis Kosovën, por kërkon që ajo të “përmbahet”, të “tregohet konstruktive” – sepse vetë Amerika ka çështje më të ngutshme për të menaxhuar.
Evropa – Kur hipokrizia vishet me mantelin e neutralitetit
Bashkimi Evropian vazhdon ta trajtojë Kosovën si një subjekt të paplotë, pa status të qartë. Disa nga vendet kryesore si Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia e Qipro nuk e njohin ende. Dhe ndërsa BE kërkon “normalizim”, ajo shpesh i barazon viktimën me agresorin – Kosovën me Serbinë.
Në këtë situatë, Kosova përballet me presione për koncesione që cënojnë sovranitetin e saj, ndërsa BE e përdor integrimin evropian si karrem diplomatik që zvarritet pa afat.
Ballkani si predator – Serbia dhe influenca ruse
Në këtë mozaik politik, Serbia sillet si “predatori ballkanik” – një shtet që ka investuar fuqishëm në propagandë, në rrjete të ndikimit rus dhe që e përdor Kosovën si kartë për të nxjerrë përfitime në politikën ndërkombëtare.
Ndërsa Kosova kërkon stabilitet, Serbia kultivon tension. Ndërsa Kosova përpiqet të jetë partnere e Perëndimit, Serbia balancon mes Moskës dhe Brukselit, por pa u shkëputur kurrë nga ëndrra për ta mbajtur Kosovën “nën ombrellën e saj”.
Çfarë duhet të bëjë Kosova?
1. Të ndërtojë aleanca reale, jo vetëm deklarative.
Lobimi dhe diplomacia ekonomike janë të domosdoshme. Agjenda ndërkombëtare nuk të përfshin vetë – duhet ta shtysh veten përpara.
2. Të ruajë raportin me SHBA, por pa u vetëkënaqur.
Të jesh mik i Amerikës është bekim, por edhe përgjegjësi. Dhe kjo kërkon maturi politike, jo emocione nacionaliste.
3. Të ndërtojë imazh të qëndrueshëm ndërkombëtar.
Një shtet që rrezaton stabilitet, meritokraci dhe sundim të ligjit nuk lihet jashtë vëmendjes globale. Kosova duhet të jetë lajm i mirë – jo problem i radhës.
Përfundim: Kosova, midis agjendave dhe shpirtit të vet
Kosova nuk është në rrezik të zhduket nga harta – por mund të zhduket nga vëmendja, nëse nuk vepron. Në një botë që lëviz me shpejtësi, ku çdo konflikt i ri zë vendin e një tjetri, mbijetesa politike është çështje veprimi, jo fati.
Agjenda ndërkombëtare është e pamëshirshme – në të mbijetojnë vetëm ata që dinë ta shkruajnë vetë kapitullin e tyre. Kosova ka penën në dorë – por a ka guximin?
