Nga Vladimir Muçaj
Pas zgjedhjeve të 11 majit dhe fitores së Partisë Socialiste, vendi u përball me një skenar të pazakontë: një urdhër nga Kryeministri për “dorëheqje kolektive” e gjithë zinxhirit drejtues në bashkitë e vendit. Në vend të një rotacioni normal bazuar në performancë, profesionalizëm dhe respektim të ligjit, u aplikua një logjikë “fshirëse” që shkel mbi parimet themelore të administratës moderne.
Në thelb, një akt i tillë është shumë më tepër se një masë organizative. Ai është një mesazh politik: se pushteti nuk shihet si institucion, por si pronë personale. Se pushteti vendor, i zgjedhur dhe i garantuar nga Kushtetuta, mund të trajtohet thjesht si një degë periferike e Kryeministrisë. Kjo lëvizje ngre një pyetje të madhe: ç’kuptim kanë zgjedhjet lokale, nëse pas tyre, me një urdhër nga lart, mund të ndryshojnë të gjithë drejtuesit, pa asnjë konsultim dhe pa asnjë kriter të qartë?
Demokracia funksionale kërkon balancë pushtetesh dhe autonomi reale të qeverisjes vendore. Kushtetuta shqiptare e thotë qartë: pushteti vendor është i pavarur dhe ka organet e veta drejtuese. Nëse këto kompetenca merren nga qendra, atëherë nuk kemi më ndarje pushtetesh, por një model autokratik ku Kryeministri kthehet në figurë të gjithëpushtetshme.
Është e kuptueshme që pas çdo cikli zgjedhor, partitë në pushtet kërkojnë të vendosin njerëzit e tyre në poste kyçe. Ky fenomen nuk është i panjohur. Por ka një ndryshim të madh mes lëvizjes normale brenda ligjit dhe një “shkarkimi masiv” që vjen me urdhër politik. Në rastin e parë, respektohen procedurat, mbrohen të drejtat e nëpunësve civilë dhe ruhet stabiliteti institucional. Në rastin e dytë, institucioni kthehet në arenë politike dhe nëpunësi publik trajtohet si militant partie që mund të zëvendësohet në çdo moment.
Një vend serioz nuk mund të ndërtojë administratë të qëndrueshme mbi këtë logjikë. Asnjë reformë nuk mund të quhet e tillë nëse niset nga fshirja totale e strukturave ekzistuese, pa analizë, pa transparencë dhe pa respektim të meritokracisë. Përkundrazi, kjo është një goditje ndaj besimit qytetar dhe një shenjë se shteti funksionon mbi bazën e tekës së individit dhe jo mbi rregulla të shkruara.
Nëse lejojmë këtë praktikë të përsëritet, atëherë çdo qeveri e radhës do të ketë në dorë të “shkarkojë” jo vetëm administratën, por në një farë mënyre edhe qytetarët që e kanë zgjedhur atë administratë. Kjo nuk është demokraci, por centralizim ekstrem, një kthim pas në logjikën e sundimit dhe jo të qeverisjes.
Shqipëria ka nevojë për një administratë që nuk e tremb urdhri i ditës, por që i bindet ligjit. Ka nevojë për institucione që nuk janë shtojca e partive, por garanci e qytetarëve. Vetëm atëherë mund të flasim për reformë të vërtetë, dhe jo për një fjalë të bukur që fsheh një realitet të hidhur: pushtetin si pronë private të Kryeministrit.
