Por teoricieni ushtarak prusian kishte të drejtë kur tha se është e vështirë të matet humbja dhe fitorja në një konflikt ushtarak.
Për të vlerësuar se kush është fituesi dhe kush është humbësi, duhet të shohim se çfarë donte të arrinte secila palë fillimisht dhe me çfarë kostoje, shkruan në një analizë për Qendrën për Analiza Evropiane Edward Lucas, një korrespondent i vjetër i Economist nga Berlini, Moska, Vjena dhe shtetet baltike dhe një ekspert i njohur ndërkombëtarisht për spiunazhin, përmbysjen, përdorimin dhe abuzimin e historisë.
Mund të thuhet se pushtimi i Ukrainës nga Vladimir Putini po shkon drejt një barazimi, vlerëson Lukas. Siç tha Presidenti Volodymyr Zelensky këtë javë, Rusia nuk është aq e fortë sa të pushtojë të gjithë Ukrainën, por as Ukraina nuk është aq e fortë sa të rimarrë territoret e pushtuara.
Detajet e rezultatit përfundimtar do të përcaktohen nga një kombinim i diplomacisë, sanksioneve dhe garancive të sigurisë.
Megjithatë, nëse e zgjerojmë horizontin, mund të argumentohet se Kremlini tashmë ka humbur: pavarësisht kostove të mëdha, ai nuk ka arritur t’ia “presë kokën” Ukrainës dhe ta kthejë atë përgjithmonë në orbitën ruse.
Megjithatë, nga ana tjetër, mund të thuhet gjithashtu se Ukraina, për shkak të humbjeve të mëdha njerëzore dhe materiale, do të jetë e paralizuar në zhvillimin e saj dekada më parë.
Një vlerësim i tretë i mundshëm është se Putini e ka tejkaluar Perëndimin me vendosmërinë dhe kërcënimin e tij bërthamor.
Përpjekjet për të izoluar Rusinë si një formë ndëshkimi për agresionin kanë përfunduar me administratën e Donald Trump që fjalë për fjalë i shtroi tapetin e kuq udhëheqësit rus të akuzuar për krime lufte.
Në secilin prej këtyre vlerësimeve ka të vërtetë. Por përgjigjja e vërtetë është: është shumë herët për të nxjerrë përfundime. Konflikti ushtarak mund të duket si një ngërç, por nuk ka mbaruar.
Raketat e reja me rreze të gjatë veprimi të Ukrainës mund të shkaktojnë dëme vendimtare në ekonominë ruse. Sulmet masive me dronë rusë këtë dimër mund të mbingarkojnë mbrojtjen ajrore të Ukrainës dhe të shkaktojnë dëme katastrofike në sistemin energjetik dhe infrastrukturën civile.
Këto mundësi nuk përjashtojnë njëra-tjetrën. Nëse luftimet ngadalësohen ose ndalen me ose pa ndërhyrje diplomatike të huaja, pyetja tjetër do të jetë: kush do ta fitojë paqen? A do të bëhet Ukraina një anëtare e begatë dhe e qëndrueshme e Bashkimit Evropian, apo një shtet i traumatizuar dhe i dobësuar?
A do të arrijë Rusia ta mbyllë mekanizmin e saj të luftës, apo do të kërkojë aventura të reja dhe do të marrë përsipër rreziqe edhe më të mëdha dhe katastrofike?
Përvoja e Finlandës këtu është shumë mësimore, vëren Lukas. Pas Luftës tremujore të Dimrit (1939–1940) kundër pushtuesve sovjetikë, Finlanda ishte në një disavantazh ushtarak dhe iu desh të hiqte dorë nga një e teta e territorit të saj.
Lufta e Dytë Sovjetike-Finlandeze (1941–1944) përfundoi me kushte edhe më të rrepta, përfshirë pagesën e dëmshpërblimeve të rënda.
Vitet në vijim u shënuan nga marrëdhënie të tensionuara me Kremlinin dhe kompromise të dhimbshme. Në këtë kuptim, Finlanda “humbi” konfliktin ushtarak me Bashkimin Sovjetik.
Por në një kuptim tjetër, ajo “fitoi” paqen – dalëngadalë doli nga hija e Moskës dhe doli nga Lufta e Ftohtë si një shtet i begatë, sovran dhe demokratik.
BRSS-ja “fitoi” luftërat kundër Finlandës, si dhe luftën shumë më të madhe kundër Gjermanisë naziste. Por katër dekada më vonë, ai e gjeti veten në prag të shembjes.
Situata ndërlikohet edhe më tej nga fakti se Rusia dhe Ukraina nuk po luftojnë vetëm në fushën e betejës, por edhe përmes operacioneve të sofistikuara sabotimi, vrasjeve, fushatave informuese dhe aktiviteteve të tjera të ashtuquajtura “nën pragun”.
Këto operacione ka të ngjarë të vazhdojnë edhe pasi të ndërpriten operacionet ushtarake formale. Siç pohon shkencëtari suedez Jan Engström në kapitullin e librit të ri “Lufta Jo-Ushtarake”, është veçanërisht e vështirë të përcaktohet fitorja dhe humbja në një konflikt të tillë.
Ndoshta, në fund të fundit, gjëja më e rëndësishme nuk është dëmi që i bëhet kundërshtarit, por kompromiset e brendshme që një vend duhet të bëjë për të qenë në gjendje të zhvillojë një luftë të tillë.
Kjo mund të nënkuptojë shkelje të ligjit ose zbehje të vijave ndarëse midis publikut dhe privatit, civilit dhe ushtrisë.
Thënë përafërsisht, nëse një shoqëri e hapur e mposht putinizmin duke u bërë në mënyrë të pakthyeshme putiniste – atëherë ajo në fakt ka humbur, jo fituar.
