Rusia mund të ketë krijuar një bazë të fshehtë stërvitore mbikëqyrjeje nënujore për aktivitetin detar të NATO-s në zonën përreth tragetit Estonia, i cili u fundos në Detin Baltik. Kjo është sipas një hetimi të përbashkët nga botimet gjermane WDR, NDR dhe Süddeutsche Zeitung, bazuar në informacione nga burime në shërbimet e sigurisë së NATO-s. Anija Estonia u fundos në shtator të vitit 1994 gjatë një stuhie, ndërsa ishte në rrugën nga Talini në Stokholm. 852 persona vdiqën dhe trupat e disa prej viktimave ende ndodhen 80 metra thellë, 35 kilometra larg ishullit finlandez Utö. Si pasojë, autoritetet finlandeze, estoneze dhe gjermane mbyllën aksesin në anijen e fundosur pas katastrofës.
Falë këtij kufizimi, besohet se shërbimet ruse të inteligjencës kanë vendosur pajisje nënujore në anijen e fundosur që kontrollojnë dronët dhe robotët nënujorë, si dhe ato të afta për të mbledhur nënshkrimet akustike të anijeve luftarake dhe nëndetëseve të NATO-s. Këto nënshkrime ndihmojnë në identifikimin e anijeve nga karakteristikat unike të zërit të motorëve dhe helikave të tyre, sipas hetimit. Agjencitë perëndimore të inteligjencës besojnë se Drejtoria Kryesore e Kërkimeve në Det të Thellë (GUGI) e Federatës Ruse është përgjegjëse për operacione të tilla. Kjo njësi sekrete, që raporton drejtpërdrejt Ministrisë së Mbrojtjes, specializohet në spiunazh, sabotim dhe zbulim nënujor.
GUGI, në veçanti, monitoron një flotë anijesh me qëllime të veçanta, mini-nëndetëse dhe dronë nënujorë, përfshirë Yantar-in, të cilin NATO e konsideron si një nga anijet kryesore të zbulimit të Rusisë. Sipas hetimit, marinat e Aleancës e kanë zbuluar vazhdimisht Yantar-in pranë kabllove nënujore dhe infrastrukturës kritike në Detet e Veriut dhe Baltik.
Finlanda lejoi përkohësisht qasje në një pjesë të zonës së mbrojtur nga viti 2021 deri në vitin 2024 për të kryer një hetim të ri mbi shkaqet e katastrofës. Gjatë kësaj kohe, sipas hetimit, vendet e NATO-s vunë re një aktivitet të shtuar të nëndetëseve ruse në zonë. Për më tepër, në vitet e fundit, Lituania, Letonia, Mbretëria e Bashkuar dhe Irlanda raportuan zbulimin e sensorëve nënujorë të paidentifikuar, me sa duket të prodhimit rus, vërejnë hetuesit.
Artikulli gjithashtu pohon se kompanitë ruse kanë blerë teknologji të përparuar perëndimore të mbikëqyrjes nënujore për shumë vite përmes një rrjeti ndërmjetësish, duke përfshirë firma të regjistruara në Qipro. Këto marrëveshje vlerësohen në 50 milionë dollarë.
