HARRONI vizionet e një të ardhmeje utopike ku inteligjenca artificiale (IA) do ta çlirojë njerëzimin nga puna. Sipas laureatit të çmimit Nobel, Geoffrey Hinton, një njeri që shpesh quhet “kumbari i IA-së” për kontributet e tij kyçe në teknologji, rruga në të cilën po ndodhemi po na çon drejt e në distopi ekonomike. Hinton paralajmëron se pavarësisht premtimeve për prosperitet të përgjithshëm, ekziston një axhendë e fshehur për zëvendësimin masiv të punës njerëzore, shkruan Futurism .
Paralajmërim për zëvendësimin masiv të vendeve të punës
“Mendoj se kompanitë e mëdha po vënë bast se kjo do të shkaktojë zëvendësim masiv të vendeve të punës me anë të inteligjencës artificiale, sepse do të ketë shumë para atje”, paralajmëroi Hinton në një intervistë të kohëve të fundit me Bloomberg.
Paradoksi i investimit në inteligjencën artificiale
Komenti i tij vjen në një kohë kur industria e inteligjencës artificiale po investon shuma të pabesueshme parash në të, pavarësisht mungesës së plotë të fitimit. Sipas standardeve konvencionale të investimeve, inteligjenca artificiale duhet të jetë në anashkalim, dhe historia është plot me të ashtuquajturit “dimra të inteligjencës artificiale” – periudha kur fondet për kërkimin pothuajse janë tharë. Sot, situata është krejtësisht e ndryshme. Për shembull, vetëm OpenAI ka investuar miliarda dollarë në infrastrukturën e inteligjencës artificiale, dhe në tre muajt e fundit ajo arriti të regjistrojë një humbje prej rreth 11.5 miliardë dollarësh në të ardhura.
Asnjë fitim pa shkatërruar tregun e punës?
Kur u pyet nëse ky investim marramendës mund të shlyhej ndonjëherë pa shkatërruar tregun e punës, përgjigjja e Hinton ishte e shkurtër dhe e qartë.
«Unë besoj se nuk mundet», tha ai. «Unë besoj se për të fituar para do të duhet të zëvendësosh punën njerëzore».
Problemi i quajtur – puna njerëzore
Për ekonomistët, kjo është një deklaratë me peshë të madhe. Ekonomia e tregut, që nga fillimet e saj, bazohet në punën njerëzore. Megjithatë, puna njerëzore përfaqëson një kosto për punëdhënësit në formën e pagave. Për investitorët, drejtorët ekzekutivë dhe manjatët e teknologjisë, inteligjenca artificiale ofron një zgjidhje për atë “problem” që po u zvogëlon fitimet e tyre.
Siç e shpjegoi studiuesi i teknologjisë Jathan Sadowski në librin e tij “Mekaniku dhe Luditi”, inteligjenca artificiale “premton të zgjidhë problemet e kapitalizmit duke zhbllokuar rritjen eksponenciale, duke eliminuar kostot e punës, duke i hequr punëtorët nga aftësitë e tyre, duke optimizuar efikasitetin dhe duke manifestuar një mori rezultatesh të tjera”. Thënë thjesht, euforia në dukje irracionale që rrethon inteligjencën artificiale është në të vërtetë shpresa se teknologjia do të sjellë një epokë të re në të cilën punëtorët do të bëhen të tepërt.
E ardhmja varet nga rendi shoqëror
Nëse një skenar i tillë do të materializohej, pasojat nuk janë në mënyrë të pashmangshme katastrofike, vëren Hinton.
“Nuk është si armët bërthamore, të cilat janë të mira vetëm për gjëra të këqija”, i tha ai Bloomberg. “Do të bëjë shumë mirë dhe, në fakt, nëse mendoni për rritjen e produktivitetit në shumë, shumë industri, duhet të jetë mirë.”
Megjithatë, pyetja kryesore mbetet se kush do të përfitojë nga këto përparime. Hinton arrin në përfundimin se kjo varet “nga mënyra se si e organizojmë shoqërinë” – një koment që ngre pyetje të thella rreth shpërndarjes së ardhshme të pasurisë së krijuar nga IA.
