Rënia e tendës në stacionin e trenit në Novi Sad më 1 nëntor të vitit të kaluar ishte “shkaktuesi” për një nga lëvizjet më të mëdha civile në Serbi, dhe shumë shpejt banorët në të gjithë vendin filluan të dilnin në rrugë, ndërsa dora e lyer me gjak u bë simbol i lëvizjes sepse kujton se korrupsioni vret, raportoi radio France Culture.
“Pikërisht më 1 nëntor 2024, shembja e tendës në stacionin hekurudhor në Novi Sad vrau 16 persona. Kjo ngjarje nxori menjëherë në pah korrupsionin e regjimit, korrupsionin që vret. Që atëherë, protestat kanë vazhduar, duke u përhapur në zonat rurale dhe duke e dobësuar regjimin”, raporton radioja në një podcast njëorësh kushtuar situatës në Serbi.
Ai aksident, “që ndodhi disa muaj pas rinovimit të stacionit, nisi një nga mobilizimet më të mëdha në historinë serbe. Shumë shpejt, banorët e qytetit, dhe më pas të të gjithë vendit, dolën në rrugë për të kërkuar drejtësi dhe për të dënuar korrupsionin. Dora e kuqe si gjaku, e pikturuar dhe e shtypur kudo, u bë simbol i protestës. Ajo shërben si një kujtesë se korrupsioni vret”, raporton radioja, e cila ftoi ekspertë mbi çështjen e Ballkanit dhe Serbinë për një intervistë.
Radio shton se që nga ajo tragjedi, protesta ka zënë rrënjë dhe është transformuar. Duke filluar nga universitetet dhe qytetet e mëdha, lëvizja u përhap në fshatra përmes marshimeve qytetare dhe koreve.
“Përballë kësaj vale protestash, qeveria e Presidentit serb Aleksandar Vuçiç ka filluar të lëkundet, por ende nuk është shembur, edhe pse Serbia ka luftuar me lëvizje shoqërore të përsëritura për një dekadë”, sipas radios franceze.
“Një produkt i së djathtës ekstreme nacionaliste serbe, Aleksandar Vuçiç e ndërtoi autoritetin e tij mbi një ekuilibër të brishtë – rritje ekonomike në dukje të mirë, një aparat mediatik të kontrolluar dhe diplomaci fleksibile që luhatet midis Brukselit, Moskës dhe Pekinit”, raportoi radioja.
Shtohet se popullsia serbe nuk mashtrohet më dhe refuzon t’i nënshtrohet autoritarizmit të Vuçiçit, duke valëvitur sloganin “Pa kthim” në demonstrata.
Pjesëmarrësit në podkast kujtuan se Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, vizitoi Beogradin në tetor gjatë turneut të saj në vendet e Ballkanit dhe shtoi se Bashkimi Evropian deri më tani ka pasur një qëndrim tolerant ndaj Serbisë, pavarësisht mangësive të shumta të Serbisë në aspektin e lirisë së shprehjes, demokracisë dhe respektit për sundimin e ligjit.
Bashkimi Evropian mbetet i bllokuar nga varësitë e tij ekonomike dhe energjetike, nga litiumi serb te kontratat franceze të armëve, vlerësoi radioja.
Ndërsa Beogradi me mjeshtëri balancon midis Moskës, Pekinit dhe Brukselit, protestuesit pro-evropianë pyesin: A po mbron Evropa ende vlerat e saj demokratike apo vetëm interesat e saj strategjike, shton podkasti.
Programi u drejtua nga Louis Seiller, autori i teksteve “Në Serbi, rrahjet po bien si shiu, por lëvizja studentore po mbahet mirë” dhe “Ne e kemi zgjuar popullin serb: në Novi Sad, studentët janë të vendosur t’i japin fund sistemit Vuçiç”.
Foli edhe Benjamin Couteau nga Instituti Jacques Delors, autor i tekstit “Serbia dhe Bashkimi Evropian në udhëkryq”.
