Duke shënuar përvjetorin e Revolucionit të Kadifenjtë të vitit 1989, i cili i dha fund dekadave të sundimit komunist në ish-Çekosllovaki, mijëra çekë dhe sllovakë dolën sot në rrugë për të paralajmëruar se vlerat demokratike ishin përsëri nën kërcënim. Më 17 nëntor 1989, komunistët çekosllovakë organizuan një marshim paqësor nëpër qendër të Pragës, duke shkaktuar një përgjigje që rrëzoi regjimin pro-rus pas katër dekadash diktaturë.
Ky revolucion paqësor ia ktheu demokracinë Çekosllovakisë, e cila u nda në Republikën Çeke dhe Sllovaki katër vjet më vonë, në vitin 1993. Të dy vendet më vonë iu bashkuan Bashkimit Evropian dhe NATO-s, por shumë veta kanë frikë se perspektivat demokratike pro-perëndimore tani janë nën kërcënim.
Në Sllovaki, mijëra njerëz u mblodhën në kryeqytetin Bratislavë dhe në qytete të tjera për tubime të organizuara nga partitë opozitare dhe grupet qytetare, duke protestuar kundër asaj që ata e shohin si kthim prapa në demokraci dhe politikave pro-ruse të kryeministrit Robert Fico.
Fico po krahasohet me komunistët
“Fico po sulmon institucionet e pavarura, kulturën, median, njësoj siç bënë komunistët”, i tha turmës kreu i Partisë Demokratike të opozitës, Jaroslav Nad, duke shtuar se Fico po i distanconte ata nga bota demokratike.
Fico u përgjigjet akuzave duke thënë se ai mbron vlerat demokratike dhe sovranitetin kombëtar dhe korrigjon padrejtësitë e shkaktuara ndaj tij dhe aleatëve të tij nga qeveria e mëparshme. Fico, 61 vjeç, një ish-komunist, po vuan mandatin e tij të katërt falë mbështetjes së Partisë Kombëtare Sllovake (SNS) të ekstremit të djathtë.
Në zgjedhjet çeke të mbajtura më 3 dhe 4 tetor, fitoi partia populiste ANO e miliarderit dhe ish-kryeministrit Andrej Babiš, i cili po përpiqet të formojë një qeveri me aleatë, përfshirë një parti të ekstremit të djathtë skeptike ndaj BE-së dhe NATO-s.
Protestuesit mbështesin Ukrainën
Mijëra njerëz, duke valëvitur flamuj çek, të BE-së dhe të Ukrainës, u mblodhën në Sheshin e Qytetit të Vjetër të Pragës për të protestuar kundër Babiš, i cili, sipas kritikëve, ka një konflikt interesi që rrjedh nga zotërimet e tij të mëdha në biznes.
Protestuesit kritikuan gjithashtu propozimet për të shkurtuar ndihmën për Ukrainën dhe për të marrë kontroll më të madh mbi median publike dhe financimin e OJQ-ve. “Qeveria që ka të ngjarë të formohet dëshiron të lirojë lidhjet tona me botën e civilizuar, me Evropën Perëndimore dhe Bashkimin Evropian”, tha inxhinieri Martin Leska në një tubim në Pragë.
Babiš ka thënë se do ta zgjidhë çështjen e konfliktit të interesit sapo të emërohet kryeministër, por nuk ka thënë se si. Kjo ka shkaktuar një përplasje me Presidentin Petr Pavel, i cili ka thënë se Babiš, një nga çekët më të pasur, duhet të zgjedhë midis roleve të biznesmenit dhe politikanit.
Babiš ishte tashmë kryeministër.
“Nëse Andrej Babiš nuk arrin ta kapërcejë konfliktin e tij të interesit, emërimi i tij do të kontribuonte në krijimin e një situate të paligjshme”, tha presidenti çek pro-perëndimor , një ish-gjeneral i NATO-s. Pavel tha se do të ishte më mirë që partia fituese të emëronte një kandidat tjetër për kryeministër.
Gjithashtu një ish-komunist, Babiš, 71 vjeç, është akuzuar për mashtrim me subvencionet evropiane. Ai i mohon akuzat dhe denoncon fushatën e shpifjes. Partia e Andrej Babiš, një miliarder kritik ndaj Bashkimit Evropian dhe NATO-s, fitoi zgjedhjet parlamentare në tetor me 34.5 përqind të votave.
Babiš ishte kryeministër nga viti 2017 deri në vitin 2021, kur ia dorëzoi kontrollin e kompanive të tij një fondacioni që e ka shpërndarë që atëherë, dhe tani refuzon të sqarojë nëse do ta përsërisë atë manovër.
