Në nëntor 2024, një grup shkencëtarësh dhe ekspertësh bërthamorë iranianë bënë një vizitë sekrete në Rusi, me sa duket për të marrë teknologji të klasifikuara që mund të përdoren për të krijuar armë bërthamore, sipas dokumenteve të siguruara nga Financial Times.
Kjo nuk është vizita e parë e shkencëtarëve iranianë në Rusi; FT raportoi më parë për vizitën e tyre të parë , e cila u zhvillua në gusht të atij viti, me specialistët që vizituan Moskën.
Vizita e radhës e shkencëtarëve në Shën Petersburg u zhvillua nga 7 deri më 11 nëntor, sipas të dhënave të fluturimit të shqyrtuara nga gazeta. Sipas FT, shkencëtarët vizituan Rusinë nga Universiteti Shahid Beheshti, Universiteti Islamik Azad dhe Universiteti i Teknologjisë Malek Ashtar, i cili kontrollohet nga Ministria iraniane e Mbrojtjes dhe është subjekt i sanksioneve të SHBA-së dhe BE-së për punën e tij në programin bërthamor të Iranit.
Specialistët iranianë u takuan me përfaqësues të kompanisë ruse Laser Systems, e cila zhvillon teknologji si për aplikime civile ashtu edhe për ato ushtarake të klasifikuara. Kompania është subjekt i sanksioneve të SHBA-së. Sipas FT, delegacioni iranian mbërriti në Shën Petersburg pasi Dmitry Vasiliev, CEO i Laser Systems, ftoi Ali Kalvand, një fizikant bërthamor dhe pronar të kompanisë konsulente DamavandTec me seli në Teheran, dhe katër punonjës të kompanisë në Rusi në prill të atij viti.
FT raportoi më parë se DamavandTec ishte një kompani e krijuar për të mbuluar aktivitetet e Organizatës së Inovacionit dhe Kërkimit në Mbrojtje (SPND), krahut të kërkimit dhe zhvillimit të forcave të armatosura iraniane. Sipas dokumenteve të shqyrtuara nga FT, iranianët që mbërritën në nëntor 2024 nuk ishin punonjës të DamavandTec, por fizikanë dhe inxhinierë nga universitete dhe qendra kërkimore iraniane të lidhura me establishmentin mbrojtës të Iranit.
Në shkurt të vitit 2025, Andrei Savin, një punonjës i Laser Systems, fluturoi për në Teheran. Sipas një burimi të FT, ai u takua me përfaqësues të DamavandTec dhe zyrtarë që dyshohet se janë të lidhur me SPND-në.
Sipas Jim Lamson, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën James Martin për Studimet e Mospërhapjes dhe një ish-analist i CIA-s, iranianët, gjatë vizitave të tyre në Rusi, kërkuan të merrnin teknologji dhe ekspertizë lazeri “që mund t’i ndihmonte të verifikonin dizajnet e armëve bërthamore pa testime”. Nicole Grayevsky, një bashkëpunëtore kërkimore në Programin e Politikës Bërthamore në Carnegie Endowment, beson se këto vizita nga shkencëtarët iranianë përbënin “prova bindëse se Rusia po ndihmonte Iranin në kërkimin e tij për armët bërthamore, me institucione ruse të lidhura me shtetin që ofronin teknologji dhe njohuri me përdorim të dyfishtë”.
Presidenti rus Vladimir Putin tha se Moska kundërshton përhapjen e armëve bërthamore, përfshirë Iranin. Megjithatë, Putin vuri në dukje se Teherani ka të drejtë të përdorë teknologjinë bërthamore për qëllime paqësore dhe Rusia është e gatshme të mbështesë Iranin në zhvillimin e energjisë bërthamore për qëllime paqësore.
