Komisionerja Evropiane për Zgjerim, Marta Kos, tha se dëshiron të shohë një Serbi demokratike në Bashkimin Evropian, por se pret një orientim të qartë prej saj, dhe jo të ulet në dy karrige.
Në një takim me gazetarët në kuadër të Forumit të Zgjerimit të BE-së në Bruksel, Kos tha se për të është e papranueshme që disa qytetarë rusë, përfshirë ata në listën e sanksioneve, po marrin shtetësinë serbe përmes procedurave të veçanta, si dhe se prania e ushtrisë serbe në stërvitjen ushtarake të Rusisë “Perëndimi” është e papranueshme.
“Nëse merrni pjesë në veprimin e ushtrisë që vret njerëz në Ukrainë, harroni procesin e pranimit, kapitujt, një vend i tillë nuk mund të bëhet kurrë anëtar i BE-së, por kjo është zgjedhja juaj”, tha komisioneri evropian.
Kos vlerësoi se raporti i këtij viti i Komisionit Evropian për Serbinë ishte i ashpër.
“Unë jam gjithashtu një person i ashpër dhe i rreptë, por edhe i drejtë dhe i përkushtuar. E shoh Serbinë në Bashkimin Evropian, por një Serbi demokratike. Nuk mund të ulesh në dy karrige dhe të shikosh nga BE-ja për para dhe nga ana tjetër për gaz”, tha Kos.
Kur bëhet fjalë për krizën energjetike dhe sanksionet e SHBA-së ndaj NIS, Kos tha se BE është gati të ndihmojë Serbinë.
“Nëse nevojitet ndihmë, ne jemi këtu. Mund të ndihmojmë financiarisht, me strukturën energjetike”, tha Kos, duke shtuar se nuk është e lehtë për Serbinë të ndahet plotësisht nga Rusia në aspektin e energjisë.
Kos tha se politikanët në Serbi duhet të ndalojnë me retorikën anti-evropiane dhe se gjëja më e rëndësishme është të ndërtohet besimi i qytetarëve të cilët, siç shtoi ajo, i besojnë BE-së më pak se më parë.
“Të jesh anëtar vjen me përgjegjësi dhe angazhim nga të dyja palët. Ne duhet të mbështesim mediat e pavarura dhe organizatat e shoqërisë civile”, tha Kos.
Grupi i tretë dhe detyrimet: Banjska, ligjet për median, lista e votuesve dhe REM
Lidhur me hapjen e grupit të tretë, Kos tha se Komisioni deklaroi në raport se Serbia i plotësoi të gjitha kriteret për hapje, dhe jo për herë të parë, por se kërkoi gjithashtu përmbushjen e detyrimeve që vendet anëtare paraqitën në dokumentin jo-ligjor nëntorin e kaluar, përkatësisht zgjidhjen e rastit Banjska, ligjet për median, listat e votuesve, REM.
“Ne po ofrojmë një dorë. Nëse Serbia e përmbush këtë, nëse nuk ka pengesë dhe nëse ka zhvillim pozitiv në fushën e medias së lirë dhe lirisë akademike, atëherë ne do të ecim përpara”, tha Kos.
Komisioneri Europian tha se procesi i zgjerimit është shumë i rëndësishëm për t’u lënë vetëm politikanëve, por se duhet të jetë një projekt i të gjithë shoqërisë dhe duhet të përfshijë shoqërinë civile dhe median e lirë dhe të pavarur.
Kos tha se procesi i zgjerimit po kthehet në rrënjët e tij dhe se kur flasim për të sot, flasim përsëri për paqen dhe se sot po paguajmë çmimin për të gjitha mundësitë e humbura për zgjerim në të kaluarën.
“Ne dështuam të integrojmë Ballkanin Perëndimor dhe sot po e paguajmë çmimin. Kjo është arsyeja pse zgjerimi është i rëndësishëm, duhet ta çojmë luftën në librat e historisë në mënyrë që të mos ndodhë më kurrë”, tha Kos, duke kujtuar luftën në territorin e ish-Jugosllavisë.
Lufta hibride në Evropë
Kos tha se puna hibride kryhet në Evropë dhe kjo është arsyeja pse BE miratoi strategjinë e Mburojës Demokratike, një mekanizëm i veçantë për mbrojtjen e demokracive brenda BE-së dhe vendeve kandidate.
Një pjesë e kësaj strategjie i referohet edhe forcimit të qëndrueshmërisë së medias.
“Sot kemi presion politik dhe ekonomik mbi median, shohim se të thuash të vërtetën është shumë më e kushtueshme sesa të thuash gënjeshtra dhe autokratët e përdorin atë. Ne duhet të mbështesim organizatat e shoqërisë civile, veçanërisht në vendet autokratike, ku autokratët po bëjnë gjithçka për ta devijuar vendin nga rruga evropiane”, tha Kos.
Bashkimi Evropian duhet të përgatitet për anëtarë të rinj, tha Kos dhe shtoi se për herë të parë nuk bëhet fjalë vetëm për pranimin e vendeve të reja, por edhe për mbrojtjen e vetes në mënyrë që kur BE të marrë anëtarë të rinj, të jetë më e fortë dhe jo më e dobët.
