Një shpërthim në një bazë të Forcave Strategjike të Raketave në Yasny, Rajoni i Orenburgut, të premten pasdite ishte rezultat i një prove të dështuar të raketës më të fundit bërthamore Sarmat, besojnë ekspertët ushtarakë.
Pamjet e kapura nga dëshmitarët tregojnë raketën që del nga siloja e saj, ngrihet në ajër, pastaj anohet, fillon të digjet dhe bie, shpërbëhet dhe lë pas një re gjigante kërpudhe portokalli-vjollcë.
Sipas të gjitha indikacioneve, Sarmat është kandidati më i mundshëm, sipas Pavel Podvig, një bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Institutin e Kombeve të Bashkuara për Kërkime mbi Çarmatimin. Rusia e ka zhvilluar këtë raketë që nga viti 2013 për të zëvendësuar raketat e vjetra të lëshuara nga toka të epokës sovjetike. Presidenti Vladimir Putin premtoi se Sarmat do të vendosej në vend në vitin 2020, por raketa nuk fluturoi kurrë. Një përpjekje e mëparshme për ta testuar atë rreth një vit më parë përfundoi me dështim: raketa shpërtheu në një silo në vendin e testimit Plesetsk, duke lënë pas një krater gjigant.
Etienne Marcus, një bashkëpunëtor kërkimor në Fondacionin Francez për Kërkime Strategjike (FRS), pajtohet se testet e raketës Sarmat ka shumë të ngjarë të kenë dështuar përsëri. Ushtria duhet urgjentisht ta certifikojë raketën, pasi Putin njoftoi vendosjen e saj këtë vit, vëren eksperti. Raketa ra 1 km nga siloja, duke lënë një krater 70 metra të gjerë, vëren Marcus, duke cituar imazhet satelitore Sentinel 2.
Këtë herë, ata u përpoqën ta lëshonin raketën drejt poligonit të testimit Kura në Kamçatka. Rusia lëshoi një NOTAM (njoftim për pilotët) për zonat Yasny dhe Kura, duke i këshilluar ata të shmangnin zonat e rrezikshme, vëren eksperti ushtarak Dmitry Kornev.
Ai pajtohet që raketa që u rrëzua mund të ketë qenë një Sarmat. Megjithatë, ai nuk e përjashton mundësinë që testi i Orenburgut të ketë qenë një provë e pasuksesshme e një Voevoda (emërtimi i NATO-s Satan) – raketa më e vjetër e Rusisë, e cila ka qenë në shërbim që nga vitet 1980. Të dyja raketat përdorin lëndë djegëse të lëngshme, gjë që krijoi renë karakteristike të ngjyrës.
Podvig e vë në dyshim këtë: Voevoda u testua për herë të fundit në vitin 2013. Sipas SIPRI-t, vetëm 34 raketa të tilla mbeten në shërbim të Forcave Strategjike të Raketave Ruse. Ndërsa disa Voevoda mund të jenë ende në shërbim, është shumë e pamundur që forcat raketore të lëshojnë një të tillë, shkruan Podvig .
Baza ajrore Yasny strehon gjithashtu sistemet më të fundit të raketave Avangard. Megjithatë, këto raketa përdorin një “lançim të nxehtë” nga një silo, ndërsa videoja kap një “lançim të ftohtë”, vëren eksperti. “Me sa duket, ky është një tjetër pengesë për programin Sarmat. Është jashtëzakonisht e pamundur që raketa të vendoset në vitin 2025, siç u njoftua nga presidenti rus në fillim të këtij muaji”, përfundon eksperti.
Dështimi i Sarmat “do ta dëmtojë seriozisht aftësinë parandaluese të Rusisë në planin afatmesëm”, shkruan Marcus: “Zëvendësimi i raketave të vjetra R-36M2 (Voyevoda—TMT), të cilat mbajnë një pjesë të konsiderueshme të kokave strategjike bërthamore të Rusisë, po vonohet më tej dhe mirëmbajtja e tyre, e cila u trajtua nga Ukraina deri në vitin 2014, mbetet e pasigurt”.
Sipas SIPRI-t, forcat bërthamore strategjike të Rusisë përbëhen nga 333 raketa me bazë tokësore. Këto janë kryesisht raketa Yars (206 njësi), duke përfshirë edhe ato të lëvizshme, secila e aftë të mbajë katër koka luftarake 250 kilotonëshe. Rusia ka gjithashtu 78 raketa Topol me një kokë luftarake të vetme 800 kilotonëshe, 12 raketa Avangard dhe afërsisht tre duzina raketash Voyevoda. Këto të fundit kanë 10 koka luftarake të shumëfishta.
Përveç kësaj, Federata Ruse ka 192 raketa balistike të lëshuara nga nëndetëse (Sineva dhe Bulava), sipas të dhënave të SIPRI-t.
