Nga prof.Dr. Muhamet Kelmendi
Likuidimi përfundimtar i udhëheqjes së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe i Lëvizjes Popullore të Kosovës (LPK) u realizua gjatë pranverës së vitit 1998¹. Në periudhën mars–prill 1998, organizimi i brendshëm i të dyja strukturave u dobësua ndjeshëm, duke pësuar një fragmentim të thellë organizativ dhe politik². Sipas këtij interpretimi, me mbështetje ndërkombëtare, në bashkëpunim me qarqe politike në Tiranë dhe me përkrahjen e strukturave të konsideruara antikombëtare, u formua një grupim politik brenda organizimit ilegal³. Ky grupim udhëhiqej nga Hashim Thaçi, Xhavit Haliti, Azem Syla dhe Kadri Veseli, ndërsa individë të tjerë kontribuuan në marrjen e kontrollit mbi strukturat e LPK-së dhe në rreshtimin e saj në anën e Drejtorisë Politike të UÇK-së⁴. Qëllimi i këtij riorganizimi, sipas kësaj qasjeje analitike, ishte riformësimi i udhëheqjes së UÇK-së dhe LPK-së përmes një procesi të brendshëm fragmentimi, duke dobësuar kohezionin organizativ dhe kapacitetin drejtues⁵. Kjo tezë është përmendur edhe në dëshmi të paraqitura në Gjykatën Speciale, përfshirë deklarime të James Rubin dhe ish-ambasadorit Christopher Hill⁶. Gjithashtu, edhe gjenerali Wesley Clark ka bërë referenca për thyerjen e organizimit të brendshëm të UÇK-së gjatë kësaj periudhe⁷. Në vitin 1998, ky grupim ndërmori veprime kundër udhëheqjes ekzistuese të LPK-së dhe kundër përfaqësimit politik të konsideruar legjitim të UÇK-së⁸. Në këtë kontekst, figura si Fazli Veliu, Muhamet Kelmendi dhe Ali Ahmeti u vunë nën presion politik dhe organizativ⁹. Si pasojë, Ali Ahmeti u distancua nga ky rreth, ndërsa disa individë të tjerë u larguan ose u integruan në strukturat e reja drejtuese¹⁰. Në krye të LPK-së u vendosën Bedri Islami, Bardhyl Mahmuti dhe Jashar Saliu¹¹. Këto ndryshime çuan, sipas këtij vlerësimi, në dobësimin e mëtejshëm të organizimit të brendshëm të UÇK-së dhe në shkatërrimin funksional të LPK-së si subjekt politik aktiv¹². Si rezultat, UÇK-ja mbeti pa një strukturë të konsoliduar organizative. U krijuan disa organe formale: Drejtoria Politike e UÇK-së, e udhëhequr nga Hashim Thaçi; Përfaqësuesi Politik i UÇK-së, i udhëhequr nga Jakup Krasniqi; si dhe Fondi “Vendlindja Thërret”, i udhëhequr nga Jashar Saliu¹³. Megjithatë, drejtimi real i këtyre strukturave u përqendrua tek Hashim Thaçi, ndërsa Azem Syla u emërua komandant i UÇK-së¹⁴. UÇK-ja mbeti pa një udhëheqje ushtarake funksionale; strukturat ekzistuese kishin kryesisht karakter formal dhe mungesë kompetencash reale¹⁵. Shtabi ushtarak, i cili ishte në proces ndërtimi, u fragmentua, ndërsa Bislim Zyrapi u vendos në rol simbolik¹⁶. Në fillim të vitit 1999, Agim Çeku u emërua komandant i Shtabit, por edhe kjo strukturë mbeti pa autoritet të plotë operacional¹⁷. Si pasojë, zinxhiri i komandimit mbeti në duart e komandantëve të zonave luftarake¹⁸. Në këto rrethana, UÇK-ja nuk kishte kapacitetin për të zhvilluar një luftë çlirimtare të centralizuar dhe të koordinuar¹⁹. Megjithatë, rezistenca u bë e mundur falë angazhimit të luftëtarëve dhe komandantëve lokalë²⁰. Në këtë periudhë, UÇK-ja humbi pothuajse tërësisht strukturën e saj organizative, ndërsa LPK-ja u reduktua në një mekanizëm mbledhjeje fondesh pa kompetenca politike²¹. Në vitin 1999, sipas këtij interpretimi, edhe LPK-ja u shpërbë përfundimisht, ndërsa UÇK-ja u çmontua institucionalisht nga udhëheqësit e rinj politikë dhe ushtarakë²². Në përfundim, shkatërrimi i UÇK-së dhe LPK-së paraqitet si rezultat i ndërthurjes së faktorëve të brendshëm dhe të jashtëm, përfshirë ambicie politike individuale dhe ndërhyrje strategjike, të cilat çuan në transformimin e këtyre strukturave pas luftës dhe në integrimin e tyre në Partinë Demokratike të Kosovës (PDK).
