Në analizën e saj, media britanike deklaroi se qindra militantë udhëtuan për në Ukrainë për të luftuar përkrah trupave ruse, duke besuar se “Nëna Rusi” do të hakmerrej duke i ndihmuar ata të rifitonin territoret e humbura serbe, siç është Kosova.
Nacionalistët, përfshirë veteranët e luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, po përdorin mediat sociale për të inkurajuar të rinjtë serbë që t’u bashkohen atyre në Rusi. Disa po ofrojnë deri në 23,000 paund për t’u regjistruar dhe për të luftuar në Ukrainë.
Midis nacionalistëve serbë në Ukrainë ishte Dario Ristiç, i cili u kthye në Bosnjë dhe Hercegovinë pasi u plagos gjatë luftimeve në Ukrainë si pjesë e një njësie ruse të njohur si “Arinjtë e Permit”.
Ndërsa ishte në Ukrainë, Ristiç njihej me nofkën ironik të luftës “i shpejtë” dhe për kryerjen e sulmeve me snajperë dhe dronë në qytete të tilla si Avdievka.
Ai i përsosi aftësitë e tij në mediat sociale në platforma të tilla si TikTok dhe rrjeti rus Vkontakte, duke nxitur mbështetje për të rinjtë serbë të pakënaqur politikisht në vend, duke romantizuar betejat në vijën e frontit dhe duke përhapur mesazhe nacionaliste.
Njësia e tij ruse madje i dërgoi një kartolinë ditëlindjeje Ratko Mlladiçit, një kriminel lufte që merrte kujdes paliativ në Hagë, ku u dënua me burgim të përjetshëm për gjenocid dhe krime të tjera kundër boshnjakëve.
“Kur të mbarojmë me këta fashistë të NATO-s këtu, do të kthehemi për të rimarrë shenjtëroret tona dhe atë që është e jona. Lavdi Zotit, lavdi Nënës Rusi, deri në fitore”, tha Ristić në një video të postuar në Telegram.
Me kthimin e tij në shtëpi, Ristiç u arrestua në aeroportin e Sarajevës për bashkim me një njësi paraushtarake të huaj, por ndërkohë ai u lirua nga burgu dhe u vu në arrest shtëpiak deri në fund të gjyqit.
Kur The Telegraph kontaktoi Ristiçin në shtëpinë e tij në Modriča, ai tha se “ligji e ndalon të flasë me median” dhe se “do të donte të fliste”.
Edhe tani, larg frontit, ai ende konsiderohet një rrezik i madh rekrutimi, me më shumë se 10,000 ndjekës në internet. Nacionalistë të tjerë serbë që përpiqen të përhapin mesazhin e tyre i bashkohen atij në rrjete. Kryesisht bëhet fjalë për një bërthamë veteranësh që luftuan në luftën në Bosnjë dhe që vazhdojnë të ngulitin një ideologji përçarëse midis të rinjve, shkruan britanikja Telegraph.
Një nga veteranët e shquar “me një ndikim atëror te luftëtarët e rinj” është Davor Savičić, i njohur midis ndjekësve të tij në internet si “Vuk”.
Gjatë luftërave jugosllave të viteve 1990, ai luftoi në një njësi paraushtarake elitare të njohur si Tigrat e Arkanit, përgjegjëse për krime të shumta kundër civilëve.
Kur Rusia hyri në luftë kundër armiqve të saj të supozuar, Savičić, ashtu si veteranë të tjerë serbë të linjës së ashpër, u bashkua shpejt. Ai luftoi në Krime dhe Siri dhe ishte pjesë e Grupit Wagner, tashmë të shpërbërë.
Pasi ai u trajtua së fundmi për një dëmtim nga shrapneli i shkaktuar nga forcat ukrainase, raportet mjekësore të rrjedhura zbuluan se ai ishte gjithashtu kolonel në GRU-në famëkeqe, të njëjtën njësi të inteligjencës ruse përgjegjëse për sulmin me agjent nervor Novichok në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2018 ndaj Sergei Skripal.
Nën udhëheqjen e tij, GRU krijoi një numër kompanish fasade në sektorë të tillë si ndërtimi, me qëllim që të ndihmonte serbët dhe vullnetarët e tjerë të shmangnin zbulimin nga autoritetet e tyre, duke lëshuar leje pune dhe duke rregulluar rrugë udhëtimi përmes vendeve të treta.
Për të rinjtë e rritur në familje nacionaliste dhe që jetojnë në vende si Modriča, me papunësi të lartë dhe paga të ulëta, apeli është mjaft i qartë. Ligjet në Serbi dhe Bosnjë e Hercegovinë ndalojnë luftën për një fuqi të huaj dhe dënimet mund të arrijnë deri në pesë vjet burg, por ato rrallë zbatohen.
Kur The Telegraph e kontaktoi atë nëpërmjet rrjeteve sociale, Željko Tomić, një mik i Ristic i cili është ende në frontin e Ukrainës, tha se ai do të jepte një intervistë vetëm kundrejt një pagese prej 100,000 £.
Në Modriča, ku punëdhënësi më i madh është një rafineri nafte në pronësi ruse që tani po përballet me sanksione, një kalimtar që e njihte Ristiçin tha se ai mburrej për pensionin e tij si veteran me aftësi të kufizuara nga Moska dhe planifikonte të përdorte një pjesë të parave për të hapur një qendër trajnimi dhe një punishte riparimi dronësh, duke përdorur njohuritë e fituara në front.
Gazeta Telegraph paralajmëron për rolin e politikanëve në pushtet
Shqetësuese është se ka indikacione për bashkëpunim nga ana e autoriteteve. Milorad Dodik, ish-presidenti i Republikës Srpska i cili ende mban pushtetin e vërtetë, u fotografua me “Ujkun”, Davor Savicic, përpara një takimi me Vladimir Putinin në Moskë në fillim të këtij viti.
Ekzistojnë gjithashtu frikë se stërvitja paraushtarake në këtë pjesë të BiH-së, e cila ka mbështetjen e hapur të Rusisë, mund të ndikojë në sigurinë e vendeve perëndimore në Evropë.
“Ashtu si Gjermania Lindore dikur ishte një vend stërvitjeje për IRA-n dhe Fraksionin e Ushtrisë së Kuqe, ka frikë se Republika Srpska po ndjek një rrugë të ngjashme. Dëshmitë në gjyqin e sabotatorëve moldavë zbuluan se ajo është përdorur kohët e fundit si një bazë stërvitjeje për luftën hibride të mbështetur nga Rusia kundër Perëndimit”, sipas The Telegraph.
Trajnimi përfshinte metoda për shndërrimin e protestave paqësore në trazira të dhunshme, si dhe trajnim për përdorimin e dronëve të paarmatosur dhe të armatosur për të prishur infrastrukturën civile dhe ushtarake. Të njëjtat metoda janë përdorur tashmë në aeroporte dhe vende të ndjeshme në Britaninë e Madhe dhe në të gjithë Evropën, dhe në disa nga këto raste ishin të përfshirë edhe sabotatorë moldavë, ndoshta të trajnuar në këtë entitet.
