KINA do të vendosë një taksë mbi vlerën e shtuar (TVSH) për prezervativët dhe kontraceptivët e tjerë për herë të parë në tre dekada, në një përpjekje për të rritur shkallën e lindjeve. Nga 1 janari, për këto produkte do të zbatohet një normë TVSH-je prej 13%, nga e cila ato janë përjashtuar që nga futja e TVSH-së kombëtare në vitin 1993, shkruan The Guardian .
Stimuj pa sukses
Ky veprim është pjesë e një përpjekjeje më të gjerë nga qeveria kineze për të luftuar rënien e shkallës së lindjeve. Pas më shumë se 30 vitesh të një politike të rreptë për një fëmijë, autoritetet janë drejtuar drejt një sërë “karrotash” gjatë dekadës së fundit për të inkurajuar çiftet të zgjerojnë familjet e tyre. Kufiri është rritur në tre fëmijë dhe provincat kanë eksperimentuar me zbritje në trajtimet IVF, subvencione në para dhe ditë shtesë leje të paguar për të sapomartuarit.
Pavarësisht stimujve, rezultatet kanë munguar. Shkalla e lindjeve në vitin 2024 ishte 6.77 për 1,000 banorë, vetëm një rritje e lehtë krahasuar me vitin 2023 dhe shumë më poshtë niveleve historike. Në të njëjtën kohë, shkalla e vdekshmërisë po rritet për shkak të popullsisë në plakje, që do të thotë se popullsia e Kinës është tkurrur për të paktën tre vjet.
Nga karrota në shkop
Për shkak të rezultateve të dobëta, ekziston shqetësimi në rritje se autoritetet po i drejtohen “ritmit” për të arritur objektivat demografikë. Gratë në disa zona raportuan se kanë marrë telefonata nga zyrtarët lokalë që u bënin pyetje në lidhje me ciklin e tyre menstrual dhe planet për lindjen e fëmijëve.
Në dhjetor, media kineze raportoi se grave në një qark në provincën Yunnan po u kërkohej të raportonin datën e ciklit të tyre të fundit menstrual, gjë që byroja lokale e shëndetit e justifikoi si nevojë për të identifikuar gratë shtatzëna.
Lajmi për taksën e prezervativëve shkaktoi tallje në mediat sociale. “Çfarë nuk shkon me shoqërinë moderne? Ata shkojnë vërtet në ekstreme vetëm për të pasur fëmijë”, shkroi një përdorues në Weibo.
Një tjetër komentoi: “Sot po u kërkojnë të gjitha grave të raportojnë kohën e ciklit të tyre menstrual, nesër do të raportohet koha e marrëdhënieve seksuale, pasnesër do të telefonojnë për të inkurajuar marrëdhënie seksuale gjatë ovulacionit… [kjo është] çiftëzimi masiv.”
Më shumë simbolikë sesa të ardhura
Ekspertët pajtohen se rritja e taksave është kryesisht simbolike. Një pako prezervativësh kushton midis 40 dhe 60 juanëve (5.70-8.50 dollarë), ndërsa pilulat kontraceptive kushtojnë midis 50 dhe 130 juanëve për një furnizim mujor. “Tani që politika e Kinës për kontrollin e lindjeve është zhvendosur në inkurajimin e lindjeve dhe nuk promovon më kontracepsionin, ka kuptim të rivendoset taksimi mbi kontraceptivët”, tha He Yafu, një demograf i pavarur. “Megjithatë, kjo masë nuk ka gjasa të ketë një efekt të rëndësishëm në rritjen e shkallës së fertilitetit.”
Yun Zhou, një profesoreshë asistente e sociologjisë në Universitetin e Miçiganit, tha se taksa e re nuk ka gjasa të ndikojë në vendimet e njerëzve, por ajo sinjalizon nga qeveria “se cila duhet të jetë sjellja e dëshirueshme familjare”. Zhou shtoi se nëse qasja në kontracepsion bëhet e vështirë, “barra e efekteve negative do të bjerë mbi gratë, veçanërisht gratë në disavantazh”.
Ndikimi financiar në buxhetin e shtetit nuk do të jetë i rëndësishëm. Lee Ding i Dezan Shira & Associates vlerëson se taksa do të sjellë 5 miliardë juanë shtesë në vit, që është e papërfillshme krahasuar me të ardhurat totale të buxhetit prej 22 trilionë juanësh.
“Ne nuk besojmë se gjenerimi i të ardhurave është motivi kryesor për zgjerimin e TVSH-së për kontraceptivët”, përfundoi Ding. Është interesante që ligji i ri i TVSH-së përfshin njëkohësisht kredi tatimore për kujdesin ndaj fëmijëve dhe “shërbimet e ndërmjetësimit martesor”.
