Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë ka reaguar ndaj vendimit të fundit të Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë për vendosjen e masave administrative që përcaktojnë marzha maksimale tregtare për produktet e naftës, duke e cilësuar këtë veprim si ndërhyrje të pajustifikuar në një treg të lirë.
Në reagimin e saj, Oda Amerikane rikujton se Kushtetuta e Republikës së Kosovës garanton ekonomi të tregut me konkurrencë të lirë dhe se ndërhyrja e shtetit në përcaktimin e çmimeve lejohet vetëm në rrethana të jashtëzakonshme dhe qartësisht të përcaktuara me ligj.
Sipas saj, çmimet e karburanteve nuk përbëjnë çmime të rregulluara nga korniza ligjore në fuqi, ndërsa përcaktimi i tyre përmes akteve administrative përbën ndërhyrje të drejtpërdrejtë në funksionimin e tregut.
Oda vlerëson se një qasje e tillë cenon parimet themelore kushtetuese të lirive ekonomike, sigurisë juridike dhe konkurrencës së lirë, duke krijuar një precedent shqetësues për përfshirje diskrecionale të shtetit në tregje ku çmimet duhet të formohen nga oferta dhe kërkesa.
Një tjetër shqetësim i ngritur ka të bëjë me faktin se vendimi është miratuar nga një qeveri në detyrë, mandati i së cilës, sipas Odës Amerikane, është ligjërisht dhe institucionalisht i kufizuar.
Sipas reagimit, qeveritë në detyrë kanë për obligim të sigurojnë vazhdimësinë e administrimit dhe të përmbahen nga miratimi i vendimeve substanciale politike që kanë ndikim të drejtpërdrejtë në aktivitetin ekonomik dhe në strukturën e tregut.
Në këtë kontekst, Oda Amerikane i referohet edhe një aktgjykimi të Gjykatës Supreme të Kosovës, i cili ka riafirmuar autoritetin e kufizuar të institucioneve në detyrë për të miratuar akte normative me ndikim të gjerë ekonomik, duke kërkuar veprim të përmbajtur dhe brenda kufijve të qartë ligjorë.
Sipas kësaj ode, ky aktgjykim përforcon qëndrimin se vendime të tilla janë të rezervuara për qeveri me mandat të plotë dhe legjitimitet të plotë demokratik e parlamentar.
Përtej çështjeve ligjore dhe institucionale, Oda Amerikane thekson se çmimet e karburanteve ndikohen nga faktorë të shumtë të jashtëm, përfshirë lëvizjet në tregjet ndërkombëtare të naftës, zhvillimet gjeopolitike, zinxhirët rajonalë të furnizimit, kostot e transportit dhe sigurimit, luhatjet valutore si dhe shpenzimet operative lokale.
Sipas saj, kufizimi administrativ i marzhave nuk i pasqyron këto realitete dhe mund të çojë në çrregullime të tregut, ulje të konkurrencës dhe rrezikim të sigurisë së furnizimit, veçanërisht në një ekonomi të varur nga importi si Kosova.
Në përfundim, Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë i bën thirrje Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë që ta rishqyrtojë dhe ta shfuqizojë vendimin për kontrollin administrativ të çmimeve të karburanteve, duke respektuar parimet kushtetuese të ekonomisë së tregut të lirë dhe kufizimet ligjore që vlejnë për qeveritë në detyrë.
OEAK gjithashtu kërkon që shqetësimet e tregut të adresohen përmes transparencës, zbatimit efektiv të konkurrencës dhe dialogut me sektorin privat, në vend të ndërhyrjes së drejtpërdrejtë në çmime.
