Në Serbi, “gjendja e demokracisë është shqetësuese” dhe kushtet për mbajtjen e zgjedhjeve janë “të padrejta”.
Zyrtarët akuzojnë protestuesit paqësorë, opozitën dhe shoqërinë civile për destabilizim të qeverisë, një “pretendim shqetësues që kërcënon sigurinë e segmenteve të rëndësishme të shoqërisë serbe”.
Korrupsioni midis udhëheqësve kryesorë politikë është gjithashtu një shqetësim.
Këto janë përfundimet e shkurtra të Ligjit për Demokracinë dhe Prosperitetin e Ballkanit Perëndimor, i cili u miratua nga Dhoma e Përfaqësuesve të Kongresit Amerikan të mërkurën e kaluar,shkruann Nedeljnik.
Legjislacioni është pjesë e Aktit më të gjerë të Autorizimit të Sigurisë Kombëtare (NDAA) të vitit 2026, dhe një total prej 312 përfaqësuesish (197 republikanë dhe 115 demokratë) votuan pro tij, ndërsa 112 votuan kundër tij.
Ligji tani i është dërguar Senatit për konfirmim, dhe më pas do t’i dërgohet Presidentit Donald Trump për nënshkrim. Pas votimit në Dhomën e Përfaqësuesve, Shtëpia e Bardhë njoftoi se “Trump do ta nënshkruajë projektligjin”.
Ndryshe nga rezolutat dhe mesazhet deklarative të mëparshme, ky është një kuadër ligjor, dispozitat e të cilit bëhen të detyrueshme për Departamentin e Shtetit dhe Pentagonin.
Dhe ligji jo vetëm që vlerëson situatën politike në rajon, por përcakton saktësisht edhe detyrimet e ekzekutivit amerikan ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Mediat perëndimore shkruan për NDAA-në kryesisht në kontekstin se ajo “këmbëngul në mbrojtjen evropiane, duke ndaluar që numri i trupave amerikane në kontinent të bjerë nën 76,000 për një periudhë më të gjatë se 45 ditë dhe duke bllokuar tërheqjen e pajisjeve kryesore ushtarake”.
Gazeta britanike Guardian shkruan se miratimi i NDAA tregon se Dhoma e Përfaqësuesve po lëviz në drejtim të thellimit të burimeve amerikane për shtetet baltike dhe forcimit të krahut verilindor të NATO-s, si dhe forcimit të ndihmës për Ukrainën në shumën prej 400 milionë dollarësh.
E gjithë paketa ligjore arrin në 900 miliardë dollarë, që është 8 miliardë më shumë se shuma e kërkuar nga Trump, dhe ndër të tjera, parashikon një rritje të pagave për anëtarët e ushtrisë dhe kufizime për investimet amerikane në Kinë.
Mediat perëndimore nuk raportuan se ky ligj përcakton politikën amerikane dhe se zgjidhjet e propozuara bëhen të detyrueshme për Departamentin e Shtetit dhe Pentagonin.
Nga të gjitha vendet e rajonit, vetëm Serbia përmendet në mënyrë eksplicite. Në gjetjet e Kongresit thuhet se “zgjedhjet parlamentare dhe lokale të mbajtura në Serbi më 17 dhjetor 2023 dhe ngjarjet që pasuan shkaktojnë shqetësim të thellë në lidhje me gjendjen e demokracisë në Serbi”.
Për këtë vlerësim, SHBA-të i referohen raportit përfundimtar të Zyrës së OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut.
Më tej thuhet se raporti gjeti “kushte të padrejta” për mbajtjen e zgjedhjeve, “mangësi të shumta procedurale, duke përfshirë zbatimin jokonsistues të masave mbrojtëse gjatë votimit dhe numërimit, si dhe raste të shpeshta të mbipopullimit të qendrave të votimit. U identifikuan gjithashtu shkelje të sekretit të votimit dhe raste të shumta të votimit në grup”.
“OSBE-ja vuri në dukje gjithashtu se zyrtarët serbë kanë akuzuar kryesisht protestuesit paqësorë, partitë opozitare dhe shoqërinë civile për ‘përpjekje për të destabilizuar qeverinë’, i cili është një pretendim shqetësues që kërcënon sigurinë e segmenteve të rëndësishme të shoqërisë serbe”, thuhet në Ligj.
Korrupsioni midis udhëheqësve kryesorë politikë dhe nën kontroll autokratik
Vendet e Ballkanit Perëndimor përcaktohen si “çelës për paqen, stabilitetin dhe prosperitetin e kontinentit evropian”.
Si një nga kërcënimet për këtë, u theksuan korrupsioni, “përfshirë edhe midis udhëheqësve kryesorë politikë”, si dhe “fushatat e dezinformimit” të cilat thuhet se “minojnë besueshmërinë e institucioneve demokratike, përfshirë integritetin e zgjedhjeve”.
Serbia mund të njihet në këtë kuptim sepse gjetjet fillestare të Kongresit thonë se “korrupsioni dhe dezinformimi përhapen në mjedise politike të shënuara nga kontrolli autokratik ose konfliktet partiake”.
Korrupsioni thuhet se “vazhdon të rëndojë Ballkanin Perëndimor dhe është një nga pengesat më të mëdha për zhvillimin e mëtejshëm ekonomik dhe politik të rajonit”.
Sanksionet brenda 90 ditëve
Në këtë kuptim, një nga mjetet më të rëndësishme të ofruara nga ky ligj janë sanksionet.
Presidenti i SHBA-së është planifikuar të vendosë sanksione “jo më vonë se 90 ditë pas datës së hyrjes në fuqi të këtij Akti” kundër çdo personi të huaj që gjendet i “angazhuar ose i tentuar të përfshihet në korrupsion në lidhje me Ballkanin Perëndimor”.
Kjo përfshin “korrupsionin nga ose në emër të një qeverie në Ballkanin Perëndimor, ose të një zyrtari aktual ose të mëparshëm shtetëror në Ballkanin Perëndimor”.
Sanksionet parashikohen gjithashtu për persona dhe “politika që kërcënojnë paqen, sigurinë, stabilitetin ose integritetin territorial të çdo zone ose shteti në Ballkanin Perëndimor”.
Sanksionet mund të vendosen edhe kundër personave që minojnë proceset ose institucionet demokratike, si dhe për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut. Sanksionet mund të përfshijnë ngrirjen e aseteve dhe revokimin e vizave. Prandaj, këto janë detyrat presidenciale të përcaktuara nga ky ligj. Nga ana tjetër, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, siç përcaktohet, kërkohet të zhvillojë Nismën Kundër Korrupsionit përmes programeve ekzistuese dhe të reja.
Kjo iniciativë duhet të përfshijë asistencë teknike, shkëmbim të praktikave më të mira dhe trajnim për zbatimin e ligjit civil, institucionet gjyqësore dhe organet e tjera administrative përkatëse. U theksua se është e nevojshme të forcohet strategjia ekzistuese kombëtare kundër korrupsionit “me qëllim luftën kundër korrupsionit politik, veçanërisht në gjyqësor, organet e pavarura të monitorimit të zgjedhjeve dhe procedurat e prokurimit publik”.
