Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu priti të hënën në Izrael kryeministrin grek Kyriakos Mitsotakis dhe presidentin qipriot Nikos Christodoulides, ku u mbajt një samit trepalësh në të cilin u njoftua thellimi i mëtejshëm i bashkëpunimit të sigurisë, ushtrisë dhe teknologjisë midis tre vendeve.
Në një deklaratë të përbashkët pas takimit, u tha se Izraeli, Greqia dhe Qiproja ranë dakord të forcojnë bashkëpunimin në fushat e sigurisë, teknologjisë dhe interesave strategjike.
Netanyahu tha se të tre vendet duan të arrijnë stabilitet dhe paqe përmes forcimit të forcës së tyre, duke theksuar se nuk po kërkojnë konfrontim, por siguri dhe prosperitet afatgjatë në Mesdheun Lindor.
Gjatë fjalimit të tij për mediat, kryeministri izraelit dërgoi edhe një mesazh që u interpretua në mediat izraelite si një kritikë indirekte ndaj Turqisë. Duke folur për ambiciet rajonale, Netanyahu tha se ata që, siç deklaroi ai, fantazojnë për rindërtimin e perandorive nuk do të kenë sukses, megjithëse nuk e përmendi drejtpërdrejt Ankaranë. Kjo deklaratë vjen në një kohë tensionesh në rritje midis Izraelit dhe Turqisë, veçanërisht në kontekstin e Mesdheut Lindor dhe Sirisë.
Netanyahu theksoi se Izraeli dëshiron të ruajë sigurinë e rrugëve detare dhe të zgjerojë më tej interesat e përbashkëta strategjike me Greqinë dhe Qipron, duke pretenduar se bashkëpunimi trepalësh nuk drejtohet kundër asnjë vendi, por synon stabilitetin rajonal. Ai shtoi se shpresonte që aleanca të mos vihej në provë.
Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis theksoi se ky është takimi i dhjetë trepalësh i tre vendeve, i cili, sipas tij, tregon thellësinë dhe qëndrueshmërinë e bashkëpunimit të tyre me kalimin e kohës. Ai vuri në dukje veçanërisht intensifikimin e bashkëpunimit ushtarak dhe teknologjik, duke deklaruar se dërgesat e armëve izraelite në Greqi dhe administratën greko-qipriote janë rritur ndjeshëm dhe se ka vend për forcim shtesë të bashkëpunimit në fushën e teknologjive të larta.
Presidenti qipriot Nikos Christodoulides theksoi gjithashtu bashkëpunimin në rritje në fushat e mbrojtjes, sigurisë, turizmit dhe energjisë, duke vlerësuar se praktikisht nuk ka kufizime kur bëhet fjalë për format e ardhshme të partneritetit midis tre vendeve.
Planet për forca të përbashkëta ushtarake
E përditshmja izraelite Yedioth Ahronoth raportoi se Izraeli, Greqia dhe Qiproja po punojnë paralelisht mbi planet për të formuar një Forcë të përbashkët të Reagimit të Shpejtë për të vepruar në Mesdheun lindor. Sipas këtyre deklaratave, forca do të numëronte rreth 2,500 ushtarë, me mbështetjen e anijeve luftarake, avionëve luftarakë dhe infrastrukturës mbështetëse.
Secili prej tre vendeve, siç u tha, do të merrte pjesë me një skuadrilje ajrore, ndërsa vendosja e forcave do të planifikohej në ishujt grekë si Karpathos dhe Rodos, si dhe në vende në Qipro, Greqi dhe Izrael. Qëllimi i iniciativës, sipas analizës së medias izraelite, është t’i ofrojë Izraelit thellësi shtesë strategjike në lidhje me ndikimin në rritje të Turqisë në Siri dhe Mesdheun Lindor.
Analistët vlerësojnë se formimi i forcave të tilla do të përfaqësonte një sfidë indirekte ndaj Ankarasë dhe një sinjal të një koordinimi më të fortë ushtarak trepalësh, i cili mund të ndryshojë marrëdhëniet ekzistuese ushtarake në rajon. Forcat shihen si një mjet për frenim, por edhe si një mesazh politik për Turqinë që të rishqyrtojë politikën e saj të vendosur në Mesdheun Lindor.
Thellimi i bashkëpunimit të sigurisë midis Izraelit, Greqisë dhe Qipros vjen në një kohë kur Izraeli vazhdon luftën në Gaza, në të cilën janë vrarë dhjetëra mijëra palestinezë. Lufta e ka parë Izraelin të përballet me kritika ndërkombëtare në rritje, duke përfshirë akuza për gjenocid nga organizata të shumta të të drejtave të njeriut, si dhe procedura para gjykatave ndërkombëtare.
Kritikët besojnë se afrimi i ri ushtarak me Athinën dhe Nikozinë tregon përpjekjen e Izraelit për të forcuar aleancat rajonale dhe për të projektuar pushtetin ushtarak dhe politik përtej kufijve të tij, pavarësisht izolimit ndërkombëtar në rritje nga lufta në Gaza.
Në të njëjtën kohë, forcimi i ndikimit izraelit në Greqi dhe administratën greko-qipriote po shkakton shqetësim në Republikën Turke të Qipros Veriore, e cila kontrollon pjesën veriore të ishullit të ndarë. Zyrtarët e TRSK-së kanë paralajmëruar vazhdimisht se bashkëpunimi në rritje ushtarak dhe i sigurisë midis Izraelit dhe palës greko-qipriote, duke përfshirë ushtrimet e përbashkëta ushtarake, shkëmbimin e inteligjencës dhe heqjen e kufizimeve të shitjes së armëve nga SHBA-ja, mund ta destabilizojë më tej rajonin.
Turqia, e cila konsiderohet garantuese e sigurisë së Republikës Turke të Qipros Veriore, ka thënë se po monitoron me kujdes afrimin midis Izraelit dhe administratës greko-qipriote, duke paralajmëruar se nuk do të lejojë shfaqjen e kërcënimeve të reja të sigurisë në ishull. Qiproja është ende e ndarë midis pjesës turke dhe asaj greke, dhe përpjekjet e mëparshme për të arritur një kompromis politik nuk kanë dhënë rezultate, ndërsa pala turko-qipriote këmbëngul në një zgjidhje që do ta njihte plotësisht sovranitetin e saj.
