Po përmbyllet edhe ky vit pa u zbardhur fati i personave të zhdukur gjatë luftës së fundit. Përgjatë vitit 2025, në Kosovë janë përmbyllur gërmimet në 32 lokacione ku dyshohej për persona të zhdukur. Nga këto, në 16 lokacione janë gjetur mbetje mortore, në 15 raste nuk është gjetur asgjë, ndërsa në një rast është vlerësuar se lokacioni nuk ka qenë me interes. Këto të dhëna i ka prezantuar Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur gjatë raportit vjetor të punës.
Harta e Kosovës, që pasqyron krimet e kryera nga Serbia si dhe lokacionet ku janë zhvilluar gërmimet, u prezantua nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur.
Megjithatë, refuzimi i Serbisë për ofrimin e informatave dhe hapjen e arkivave për varrezat masive vazhdon të mbetet pengesa kryesore. Serbia, pavarësisht marrëveshjeve të arritura në Bruksel, vazhdon të fshehë të dhënat.
“Kjo është një tentativë për t’iu shmangur përgjegjësisë dhe ne nuk do të pajtohemi me këtë. Do të vazhdojmë presionin që Serbia të hapë arkivat e klasifikuara, të cilat besojmë se përmbajnë të dhëna për fatin e 1.571 personave që ende figurojnë të zhdukur”, theksoi Andin Hoti, kryetar i Komisionit Qeveritar për Persona të Zhdukur.
Gërmimet në Kozhle të Serbisë janë ndërprerë disa herë nga pala serbe, me arsyetimin e mungesës së kapaciteteve teknike, ndërsa nuk është lejuar as ndihma nga Kosova.
Ndërkohë, Kushtrim Gara nga Komisioni Qeveritar njoftoi se është pranuar një sasi e madhe materiali nga ish-Tribunali i Hagës për krime lufte. Ai tha se rikthimi në lokacionet ku më herët kanë kryer gërmime ekipet gjermane mjeko-ligjore, UNMIK-u dhe EULEX-i, është bërë pas analizave të detajuara të raporteve që tregojnë se në këto zona mund të ketë ende mbetje mortore.
“Në kuadër të një marrëveshjeje bashkëpunimi me Komitetin Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq, janë pranuar rreth 150 gigabajt materiale nga ish-Tribunali Penal për ish-Jugosllavinë. Në shumicën e lokacioneve, përfshirë Rahovecin, Hajvalinë dhe zona të tjera ku jemi rikthyer këtë vit, gërmimet janë rezultat i analizave paraprake dhe shqyrtimit të hollësishëm të të gjitha informatave”, theksoi Gara.
Ndërkaq, Instituti i Mjekësisë Ligjore ua ka dorëzuar familjeve mbetjet mortore të 27 personave.
“Gjatë këtij viti janë dorëzuar mbetjet mortore të 27 individëve, prej të cilëve 16 kanë qenë në listën e personave të zhdukur. Po ashtu, kemi dërguar 68 mostra kockore për analiza të ADN-së në Komisionin Ndërkombëtar për Persona të Zhdukur, ndërsa kemi pranuar 63 rezultate të ADN-së, prej të cilave 53 janë rezultate identifikuese dhe 10 krahasimore. Nga këto 53 rezultate, 10 janë nga lista e personave të zhdukur”, theksoi Ditor Haliti nga IML.
Komisioni Qeveritar ka bërë të ditur se gërmimet në kërkim të personave të pagjetur do të vazhdojnë edhe në vitin e ardhshëm në lokacionet e caktuara.
