Udhëheqësit e fuqive më të mëdha të Evropës kanë shprehur së bashku mbështetje për Danimarkën, duke theksuar se territori i saj autonom Arktik i Groenlandës i përket vetëm popullit të ishullit.
Njoftimi pasoi një deklaratë tjetër të Presidentit të SHBA-së Donald Trump, i cili tha se “Grenlanda është absolutisht thelbësore për mbrojtjen e vendit të tij”. Ai e bëri këtë deklaratë në një intervistë telefonike me revistën The Atlantic , të botuar më 4 janar.
Operacioni ushtarak amerikan fundjavën e kaluar, i cili rezultoi në kapjen e udhëheqësit venezuelian Nicolás Maduro, ka ringjallur frikën se Groenlanda mund të përballet me një skenar të ngjashëm. Udhëheqja e territorit ka deklaruar vazhdimisht se nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara.
“Grenlanda i përket popullit të saj. Vetëm Danimarka dhe Grenlanda, dhe vetëm ato, mund të marrin vendime për çështjet që kanë të bëjnë me Danimarkën dhe Grenlandën”, thuhej në një deklaratë të përbashkët të lëshuar të martën nga udhëheqësit e Francës, Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Spanjës dhe Danimarkës. Ata theksuan se siguria e Arktikut duhet të sigurohet kolektivisht me aleatët e NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara. Kryeministri holandez Dick Schof gjithashtu e mbështeti deklaratën.
Udhëheqësit evropianë vunë në dukje se Aleanca e ka identifikuar qartë rajonin e Arktikut si një përparësi. “Ne dhe shumë aleatë të tjerë kemi rritur praninë, aktivitetin dhe investimet tona për të siguruar sigurinë e Arktikut dhe për të penguar kundërshtarët”, thuhet në deklaratën e përbashkët.
Kryeministri polak Donald Tusk u tha gazetarëve në Varshavë se “asnjë anëtar i NATO-s nuk duhet të sulmojë ose kërcënojë një anëtar tjetër të Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut”. Përndryshe, tha ai, NATO do të humbiste çdo kuptim nëse do të lindnin konflikte të ndërsjella brenda aleancës.
Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, përshëndeti premtimin e solidaritetit nga udhëheqësit evropianë dhe përsëriti thirrjen e tij për një “dialog respekti” me Shtetet e Bashkuara. Ai deklaroi se statusi i Groenlandës bazohet në të drejtën ndërkombëtare dhe në parimin e integritetit territorial.
I dërguari i posaçëm i SHBA-së, Jeff Landry, duke iu përgjigjur një pyetjeje në lidhje me deklaratën e përbashkët evropiane, i tha CNBC-së se “siguria duhet të jetë përparësia kryesore e Shteteve të Bashkuara”. I pyetur nëse çështjet e sigurisë duhet të adresohen së bashku me NATO-n, Landry sugjeroi që të konsultohen edhe banorët e Groenlandës.
Muajin e kaluar, Donald Trump emëroi Landry-n, guvernatorin republikan të Luizianës, si të dërguarin e tij të posaçëm për Groenlandën, duke i kërkuar atij të “udhëhiqte luftën” për ishullin.
Landry tha të martën se Trump po i ofron Groenlandës mundësi ekonomike, por ai nuk mendon se presidenti do të përdorë forcën. Landry shtoi se Shtetet e Bashkuara kanë më shumë për t’i ofruar ishullit sesa Evropa.
“Mund të flasësh sa të duash për mirësjellje ndërkombëtare dhe gjithçka tjetër, por ne jetojmë në një botë, një botë reale, të qeverisur nga forca, e qeverisur nga fuqia”, tha zëvendësshefi i stafit të Shtëpisë së Bardhë, Stephen Miller, në një intervistë me CNN një ditë më parë. Në të njëjtën bisedë, ai hodhi poshtë shqetësimet në lidhje me sovranitetin e Danimarkës.
Vetëm disa orë pas operacionit ushtarak amerikan në Venezuelë të së shtunës, gruaja e Millerit, Katie Miller, postoi në mediat sociale një hartë të Groenlandës të ngjyrosur me flamurin amerikan me mbishkrimin “SË SHPEJTI”.
Groenlanda, ishulli më i madh në botë, ka një popullsi prej vetëm 57,000 banorësh. Territori nuk është anëtar i pavarur i NATO-s, por mbrohet nga Danimarka, një anëtare e aleancës perëndimore.
- Donald Trump e ka shprehur vazhdimisht dëshirën e tij për të fituar kontrollin e Groenlandës. Ai e shprehu për herë të parë idenë në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë si president. Trump pretendoi se Groenlanda ishte jetike për ushtrinë amerikane dhe se Danimarka nuk kishte bërë mjaftueshëm për ta mbrojtur atë.
- Vendndodhja strategjike e Groenlandës midis Evropës dhe Amerikës së Veriut e bën atë një vend të rëndësishëm për sistemin e mbrojtjes nga raketat e SHBA-së. Pasuria e saj e burimeve minerale mbështet gjithashtu dëshirën e Uashingtonit për të zvogëluar varësinë e saj nga eksportet kineze, vëren Reuters.
