Irani është përfshirë për më shumë se një javë nga protestat masive që filluan në fund të dhjetorit për shkak të një krize të rëndë ekonomike, zhvlerësimit të monedhës, inflacionit dhe mjerimit të përgjithshëm. Protestat u përhapën shpejt në dhjetëra qytete në të gjithë vendin, duke përfshirë Teheranin, Isfahanin dhe rajonet kurde në perëndim.
Dy qytete në rajonin kurd të Iranit, Abdanan dhe Malekshahi, ranë në duart e protestuesve pasi forcat e sigurisë u tërhoqën prej tyre, raporton i24news.
Sipas raporteve nga agjencitë ndërkombëtare, të paktën 36 persona janë vrarë deri më tani, qindra protestues janë arrestuar dhe autoritetet po i akuzojnë demonstruesit për bashkëpunim me armiq të jashtëm si SHBA-të dhe Izraeli.
Qeveria është përpjekur ta qetësojë situatën duke miratuar disa reforma ekonomike, siç janë subvencionet për ushqimet bazë, por protestuesit e konsiderojnë këtë të pamjaftueshme. Sot, organizatat kurde bënë thirrje për një grevë të përgjithshme në të gjithë Iranin.
E shtunë e përgjakshme
Incidentet më të përgjakshme ndodhën në Malekshahi të shtunën, një qytet i vogël në Iranin perëndimor me një popullsi kryesisht kurde. Protestuesit u mblodhën jashtë një baze të Gardës Revolucionare, duke përplasur dyert dhe duke hedhur gurë në mure, duke shprehur zemërim për katastrofën ekonomike që ka përfshirë vendin. Forcat e sigurisë u përgjigjën me të shtëna me armë zjarri. Disa protestues ikën, ndërsa të tjerë ranë përtokë, dhe kalimtarët u përpoqën të nxirrnin të plagosurit.
Një ditë më vonë, protestat vazhduan jashtë spitalit kryesor rajonal në Malekshahi. Anëtarët e familjeve të të plagosurve dhe të vrarëve u mblodhën për të kërkuar rrëzimin e regjimit.
Forcat e sigurisë mbërritën në këmbë dhe me motoçikleta dhe u përpoqën të hynin në spital. Edhe pse stafi dhe civilët u përpoqën të parandalonin hyrjen, autoritetet hapën rrugën me forcë përmes hyrjes kryesore. Sipas Amnesty International, forcat e sigurisë hynë vazhdimisht në spital, morën protestuesit e plagosur dhe familjet e tyre, dhe nxorën trupat për të parandaluar tubimet publike dhe shprehjet e pikëllimit.
Ekonomia në kolaps
Protestat masive në Iran filluan më 28 dhjetor dhe tani janë përhapur në pothuajse të gjitha rajonet e Iranit. Demonstratat nga qytetarët e dëshpëruar shpërthyen fillimisht në kryeqytet, Teheran, ku tregtarët nga Pazari i Madh historik dolën në rrugë sepse, për shkak të rënies së monedhës, ata nuk mund të blinin ose të shisnin më mallra.
Në kohën e nënshkrimit të marrëveshjes bërthamore në vitin 2015, një dollar amerikan vlente rreth 32,000 rialë, ndërsa këtë javë u tregtua me një kurs këmbimi prej deri në 1.46 milion rialë, niveli më i ulët ndonjëherë. Inflacioni vlerësohet në rreth 40 përqind në vit, dhe çmimet e ushqimeve bazë si vaji, mishi, orizi dhe djathi janë bërë plotësisht të papërballueshme për pjesën më të madhe të popullsisë.
Kolapsi ekonomik u thellua më tej nga sanksionet amerikane, keqmenaxhimi afatgjatë dhe korrupsioni, dhe situata u përkeqësua më tej pas luftës me Izraelin.
Autoritetet nuk e fshehin më dhunën
Studiuesja dhe analistja politike iraniane, Yassamine Mather, i tha Sky News se autoritetet nuk u përpoqën t’i mbulonin plotësisht protestat këtë herë, sepse ishin të vetëdijshme se pamjet filmike po përhapeshin në mediat sociale dhe mediat e huaja gjithsesi.
“Nga njëra anë, ata pretendojnë se protestat janë legjitime dhe përpiqen të flasin me njerëzit, dhe nga ana tjetër, i shtypin shumë ashpër ata që përplasen me policinë. Ky cikël dhune bëhet i pashmangshëm”, tha ajo.
Ndërkohë, funeralet për të vdekurit u mbajtën në Malekshahi. Një i mbijetuar i “Së Shtunës së Përgjakshme”, i cili dëshiroi të mbetej anonim, i tha Sky News se sulmi ndaj spitalit dhe mënyra se si autoritetet i trajtuan banorët, sipas parimeve të vendosura humanitare, mund të përshkruhen si një krim kundër njerëzimit.
