Sistemet e përparuara ruse të mbrojtjes ajrore të Venezuelës, përfshirë S-300 dhe Buk-M2 , nuk ishin funksionale dhe as të lidhura me radarët në kohën e bastisjes amerikane për të kapur Presidentin Nicolás Maduro, duke e lënë hapësirën ajrore të Venezuelës çuditërisht të pambrojtur pavarësisht muajsh paralajmërimesh për një sulm të mundshëm, thanë zyrtarët amerikanë për The New York Times.
Simbol jofunksional i aleancës
Sistemet e mbrojtjes ajrore ruse S-300 dhe Buk-M2, të cilat ishin të lëvduara, kishin për qëllim të ishin një simbol i fuqishëm i lidhjeve të ngushta midis Venezuelës dhe Rusisë, dy rivalëve të Shteteve të Bashkuara, aleanca e të cilave i siguroi Moskës një pikëmbështetje në rritje në Hemisferën Perëndimore.
Venezuela njoftoi blerjen e sistemeve ruse në vitin 2009, mes tensioneve me Uashingtonin. Presidenti i atëhershëm Hugo Chávez i paraqiti armët si një pengesë për agresionin amerikan. “Me këto raketa, do të jetë shumë e vështirë për aeroplanët e huaj të vijnë dhe të na bombardojnë”, tha Chávez pasi u njoftua marrëveshja.
Vite korrupsioni dhe mirëmbajtjeje të dobët
Sipas katër zyrtarëve aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë, Venezuela nuk ishte në gjendje të mirëmbante dhe operonte sistemin S-300, një nga më të përparuarit në botë, si dhe sistemet Buk. Kjo e la hapësirën ajrore të vendit të cenueshme kur Pentagoni nisi Operacionin Absolute Resolve për të kapur Maduron.
Analiza e fotografive, videove dhe imazheve satelitore ka zbuluar se disa komponentë të sistemit të mbrojtjes ajrore ishin ende në magazinë në kohën e sulmit. Ish-zyrtarë dhe analistë thonë se sistemet e lavdëruara në thelb u shkëputën kur forcat amerikane hynë në hapësirën ajrore mbi kryeqytet dhe mund të mos kenë qenë funksionale për vite me radhë. Paaftësia e ushtrisë venezueliane duket se ka luajtur një rol kyç në suksesin e operacionit amerikan.
“Pas viteve të tëra korrupsioni, logjistike të dobët dhe sanksioneve, të gjitha këto gjëra me siguri kanë kompromentuar gatishmërinë e sistemeve të mbrojtjes ajrore të Venezuelës”, tha Richard de la Torre, ish-shef i stacionit të CIA-s në Venezuelë.
Venezuela ka luftuar për të mirëmbajtur pajisjet ruse, shpesh duke i mbaruar pjesët rezervë dhe njohuritë teknike, konfirmuan katër zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë në kushte anonimiteti.
Mbështetje e dyshimtë nga Moska
Zyrtarët dhe ekspertët besojnë se Rusia luajti gjithashtu një rol në dështim, pasi instruktorët dhe teknikët rusë duhej të siguronin që sistemet ishin plotësisht funksionale. “Kërkesat e Rusisë në kohë lufte në Ukrainë mund të kenë kufizuar aftësinë e saj për të mirëmbajtur këto sisteme në Venezuelë për të siguruar që ato ishin të integruara plotësisht”, shtoi de la Torre.
Dy ish-zyrtarë amerikanë kanë sugjeruar se Rusia mund të ketë lejuar në heshtje që pajisjet ushtarake të shitura Venezuelës të përkeqësohen për të shmangur një konflikt të madh me Uashingtonin. Nëse ushtria venezueliane do të rrëzonte aeroplanin amerikan, pasojat për Rusinë mund të jenë të konsiderueshme, thanë ata.
Sipas Fiona Hill, e cila drejtoi çështjet ruse dhe evropiane në Këshillin e Sigurisë Kombëtare gjatë administratës së parë Trump, Moska i sinjalizoi Uashingtonit se do t’ua lëshonte ndikimin në Venezuelë amerikanëve në këmbim të lirisë së veprimit në Ukrainë.
Në një konferencë për shtyp në nëntor, Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov minimizoi rëndësinë e Venezuelës për Rusinë. “Do të ishte e pasaktë të krahasonim partneritetin tonë me Venezuelën me bashkimin tonë me Republikën e Bjellorusisë”, tha ai.
“Mendoj se duke dalë nga kjo krizë, reputacioni i Rusisë do të dëmtohet mjaft”, tha Brian Naranjo, i cili ishte zëvendësshef i misionit në Ambasadën e SHBA-së në Karakas nga viti 2014 deri në vitin 2018. “Ata nuk u shfaqën kur Venezuela kishte nevojë për ta. U zbulua se ishin një tigër letre.”
Sisteme të shkatërruara në depo
Ushtria amerikane duket se ka synuar kryesisht vendet ku Venezuela ka vendosur ose ruajtur sistemet Buk. Pamjet nga qyteti bregdetar i La Guaira dhe Catia La Mar aty pranë treguan depo të bombarduara që përmbanin komponentë të sistemit Buk, duke përfshirë lançues dhe një automjet komandues. Kjo sugjeron që automjetet ishin në magazinë dhe jo në gjendje pune.
Shpërthime u regjistruan gjithashtu në bazën ajrore La Carlota dhe në aeroportin e qytetit Higuerote, dhe pamjet e mëvonshme treguan mbetjet e shkatërruara të një lëshuesi të sistemit Buk.
“Forcat e armatosura të Venezuelës ishin praktikisht të papërgatitura për një sulm amerikan”, tha Yaser Trujillo, një analist ushtarak në Venezuelë. “Trupat e tyre nuk u shpërndanë, radari i zbulimit nuk u aktivizua, nuk u vendos dhe as nuk u bë funksional. Ishte një zinxhir gabimesh që i lejoi Shteteve të Bashkuara të vepronin me lehtësi, duke u përballur me një kërcënim shumë të ulët nga sistemi i mbrojtjes ajrore të Venezuelës.”
Sipas Michael Kofman, një bashkëpunëtor i lartë në Carnegie Endowment for International Peace, Venezuela kishte gjithashtu një radar të prodhuar në Kinë. Megjithatë, ai u shkatërrua nga avionët luftarakë amerikanë, duke i bërë sistemet ruse edhe më të pambrojtura, tha një zyrtar i lartë ushtarak amerikan.
Një goditje ndaj ndikimit rus në rajon
Sistemet raketore anti-ajrore të lëvizshme nga njeriu (MANPADS) kanë rezultuar gjithashtu joefektive. Në tetor, Maduro u mburr me një arsenal prej të paktën 5,000 sistemesh Igla-S (SA-24). Megjithatë, pamjet nga nata e sulmit tregojnë se lëshimi i një sistemi të tillë u prit me kundërzjarr intensiv nga avionët amerikanë, të cilët, sipas dy zyrtarëve amerikanë, mund të kenë dekurajuar trupat e tjera venezueliane.
«Me sa duket, ato sisteme ruse kundërajrore nuk funksionuan shumë mirë, apo jo?», komentoi Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, disa ditë pas sulmit.
Rrëzimi i Maduros dhe partneriteti i ri i Venezuelës me Shtetet e Bashkuara përfaqësojnë një goditje ndaj ndikimit rus në rajon. Uashingtoni tani po ushtron presion mbi qeverinë kalimtare për të dëbuar këshilltarët e huaj nga Rusia, Kuba, Irani dhe Kina. Menjëherë pas arrestimit të Maduros, Departamenti i Shtetit publikoi një foto të Presidentit Trump me mbishkrimin “kjo është hemisfera jonë”.
“Në shumë nivele, ajo që rusët po përpiqeshin të bënin ishte thjesht të na bezdisnin vetëm duke qenë në Venezuelë”, tha ish-diplomati Naranjo, duke shtuar se aftësia e Putinit “për të ardhur në oborrin tonë dhe për të na bezdisur nuk arrin deri në pikën e përballjes me ne”.
