Kreu i Ushtrisë Çlirimtare Popullore të Kinës po shpërthen në mënyrë të plotë. Largimi këtë javë i gjeneralit të lartë të Kinës, Zhang Youxia, dhe një zyrtari tjetër të lartë ushtarak, Gjeneral Liu Zhenli, ka ngritur pyetje serioze në lidhje me sfondin e luftërave për pushtet brenda elitës së Kinës. Analistët pyesin veten se çfarë do të thotë kjo për aftësitë luftarake të Kinës, pavarësisht nëse është një ambicie për të marrë Tajvanin me forcë apo për t’u angazhuar në ndonjë konflikt tjetër të madh rajonal, shkruan BBC .
Udhëheqja e ushtrisë u reduktua në vetëm dy anëtarë
Zhang, 75 vjeç, ishte nënkryetar i Komisionit Qendror Ushtarak (CMC), organi i Partisë Komuniste i kryesuar nga udhëheqësi kinez Xi Jinping që mbikëqyr forcat e armatosura. Komisioni, i cili zakonisht ka rreth shtatë anëtarë, tani është reduktuar në vetëm dy – Xi dhe Gjenerali Zhang Shengmin.
Të gjithë të tjerët u shkarkuan në një goditje “kundër korrupsionit” që pasoi valët e mëparshme të arrestimeve. Komisioni Qendror Ushtarak është aq i fuqishëm saqë pozicioni i kryetarit të tij ishte i vetmi pozicion që Deng Xiaoping mbajti ndërsa ishte sundimtar absolut i Kinës.
“Kjo është e paprecedentë”
Sipas Lyle Morris të Institutit të Politikave të Shoqërisë Aziatike, situata ku vetëm Xi dhe një gjeneral mbeten në komision është e pashembullt. “Ushtria Çlirimtare Popullore është në rrëmujë”, i tha ai BBC-së, duke shtuar se ushtria kineze tani ka një “vakum të madh udhëheqës”.
Kur u pyet se çfarë çoi në shkarkimin e kaq shumë gjeneralëve të lartë, ai u përgjigj: “Qarkullojnë shumë thashetheme. Në këtë pikë nuk e dimë se çfarë është e vërtetë dhe çfarë jo… por kjo është sigurisht e keqe për Xi Jinping, për udhëheqjen dhe kontrollin e tij mbi ushtrinë.”
Arsyeja zyrtare është korrupsioni.
Një deklaratë zyrtare tha se Zhang dhe Liu ishin “nën hetim” për “shkelje të rënda të disiplinës dhe ligjit”, një eufemizëm i zakonshëm për korrupsionin. Gazeta ushtarake PLA Daily e konfirmoi këtë në një editorial, duke vënë në dukje se ky veprim tregon qasjen “zero tolerancë” të Partisë Komuniste ndaj “ndëshkimit të korrupsionit… pavarësisht se kush është apo sa i lartë është pozicioni që mban”.
Akuzat specifike kundër gjeneralëve nuk janë bërë publike dhe ndoshta nuk do të bëhen kurrë. Megjithatë, vetë fakti që ata janë emëruar si persona nën hetim pothuajse me siguri do të thotë se ata përballen me dënime me burg. Një editorial në PLA Daily tashmë flet për Zhang dhe Liu sikur të ishin fajtorë, duke deklaruar se ata kanë “tradhtuar seriozisht besimin dhe pritjet e Komitetit Qendror të Partisë Komuniste” dhe “kanë minuar dhe dëmtuar Komisionin Qendror Ushtarak”.
Ka spekulime për gjithçka – nga zbulimi i sekreteve bërthamore deri te një grusht shteti.
Profesori Chong Ja Ian i Universitetit Kombëtar të Singaporit thotë gjithashtu se nuk është i sigurt për arsyen e vërtetë të rënies së Zhang, por vëren se ka shumë spekulime rreth kësaj. “Ka spekulime për gjithçka, nga rrjedhja e sekreteve bërthamore në Shtetet e Bashkuara deri te komplotet për grusht shteti dhe luftimet fraksionale. Madje ka edhe zëra për një konflikt të armatosur në Pekin”, tha ai.
“Megjithatë, rënia e Zhang dhe Liu, së bashku me një mori spekulimesh, nxjerr në pah dy gjëra: që Xi ende ka pushtet të padiskutueshëm, por edhe që ka një mungesë serioze informacioni në Pekin, duke nxitur pasigurinë dhe duke nxitur spekulime të tilla”, shtoi Chong.
Sulm ndaj një aleati të ngushtë
Spastrimet mund të lidhen me korrupsionin, por edhe me luftërat për pushtet politik. Ndërsa Kina kishte një problem serioz me korrupsionin kur Xi Jinping erdhi në pushtet, ai është akuzuar se ka përdorur fushatën e tij kundër korrupsionit për të eliminuar rivalët e mundshëm politikë dhe ata që nuk i treguan besnikëri të plotë. Duke vepruar kështu, ai ka siguruar një nivel kontrolli të paparë që nga koha e Mao Ce Dunit.
Megjithatë, një mënyrë e tillë udhëheqjeje mund të jetë kundërproduktive. Në ushtri, për shembull, një klimë dyshimi mund të çojë në vendimmarrje të kujdesshme dhe madje të dobëta. Babai i Zhang ishte një shok revolucionar i babait të Xi-së, dhe vetë gjenerali kishte një lidhje të gjatë me Xi-në.
Fakti që ata konsideroheshin aleatë të ngushtë krijon përshtypjen se askush nuk është i sigurt. Zhang ishte gjithashtu një nga të paktët oficerë të lartë me përvojë luftarake, gjë që e bën humbjen e tij edhe më të rëndësishme për ushtrinë.
Pasojat për ushtrinë dhe ambiciet ndaj Tajvanit
Sipas Morris, shkarkimi krijon probleme afatgjata për Xi-në. Ndërsa ai mund të ketë pohuar autoritetin e tij, trazirat tregojnë tensione të vazhdueshme. “Kjo është sigurisht e keqe për Xi-në dhe mendoj se do të ketë trazira të konsiderueshme në Ushtrinë Çlirimtare Popullore për vite me radhë, si për Xi-në ashtu edhe për komandantët e tij”, tha Morris.
Spastrimi i gjeneralëve të lartë po ushtron presion mbi eshalonin e ardhshëm të oficerëve, të cilët tani po pyesin veten se kush është i radhës. Duke pasur parasysh fatin e eprorëve të tyre, ata mund të mos jenë të kënaqur të pranojnë një ngritje në detyrë në një zonë rreziku ku vëmendja e Xi-së kundër korrupsionit mund të kthehet mbi ta në çdo moment. E gjithë kjo vjen ndërsa Pekini po rrit presionin mbi Tajvanin, duke kërcënuar se do ta pushtojë ishullin e vetëqeverisur në një moment të caktuar.
Analistët po vlerësojnë se sa shumë këto ndryshime e kanë penguar një mundësi të tillë. “Spastrimi nuk ndikon në ambiciet e Republikës Popullore të Kinës për të marrë kontrollin e Tajvanit. Kjo ambicie varet nga Partia Komuniste në tërësi dhe nga Xi në veçanti”, tha Chong. “Por spastrimi mund të ndikojë në vendimet operative. Pa ekspertë të lartë ushtarakë, ose nëse ata frikësohen, vendimet për përshkallëzimin dhe agresionin ndaj Tajvanit do të jenë edhe më të përqendruara te vetë Xi, dëshirat dhe preferencat e tij”, përfundoi ai.
