Kryeministri sllovak Robert Fico u tha udhëheqësve të Bashkimit Evropian në një samit javën e kaluar se takimi i tij me Donald Trump e kishte lënë të tronditur nga gjendja mendore e presidentit amerikan, sipas pesë diplomatëve evropianë të njohur me bisedën.
Fico, një nga të paktët udhëheqës të BE-së që shpesh mbështet pikëpamjet e Trump mbi dobësitë e Evropës, ishte i shqetësuar për “gjendjen psikologjike” të presidentit amerikan, thanë dy diplomatë, raporton Politico .
“Ai është i rrezikshëm, takimi më traumatizoi.”
Sipas dy diplomatëve, Fico përdori fjalën “i rrezikshëm” për të përshkruar përshtypjen që presidenti amerikan i la gjatë takimit të tyre më 17 janar në rezidencën e Trump në Mar-a-Lago në Florida. Fico dukej i “traumatizuar” nga takimi, tha një nga diplomatët evropianë. Sipas fjalëve të tij, të cilat iu transmetuan nga një udhëheqës i përfshirë drejtpërdrejt në bisedë, Fico e përshkroi Trumpin si dikë që ishte “i çmendur”.
Bisedimet midis Ficos dhe homologëve të tij evropianë u zhvilluan në Bruksel më 22 janar, në margjinat e një samiti të jashtëzakonshëm të BE-së të thirrur për të diskutuar marrëdhëniet transatlantike pas kërcënimeve të Trump për të marrë Groenlandën. Udhëheqësit e shfrytëzuan takimin për të qetësuar tensionet pasi presidenti amerikan tërhoqi një kërcënim për të vendosur tarifa ndaj disa vendeve evropiane për këtë çështje një ditë më parë.
Nuk dihet se çfarë i tha Trump Ficos.
Kryeministri sllovak i bëri komentet e tij në një takim të veçantë joformal të disa udhëheqësve dhe zyrtarëve të lartë të BE-së, jo gjatë bisedimeve zyrtare, thanë diplomatët. Ndërsa asnjë nga diplomatët që folën me Politico nuk ishte i pranishëm, ata u informuan për përmbajtjen e bisedës nga udhëheqës individualë menjëherë pasi ajo u zhvillua. Të gjithë diplomatëve iu dha anonimati. Ata vijnë nga katër qeveri të ndryshme të BE-së, ndërsa e pesta është një zyrtar i lartë i BE-së. Të gjithë thanë se nuk dinin detajet e asaj që Trump i tha Ficos që provokuan një reagim të tillë.
Komentet e Ficos janë veçanërisht interesante sepse ai është ndër politikanët evropianë që e mbështesin më shumë Trumpin. Një vit më parë, Fico u tha amerikanëve në Konferencën e Veprimit Politik Konservator se “presidenti i tyre po i bën Evropës një nder të madh”.
Shtëpia e Bardhë: Lajme të rreme
Zëdhënësit e kryeministrit sllovak nuk iu përgjigjën kërkesave të shumta për koment. Nga ana tjetër, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, tha: “Ky është një lajm i rremë nga diplomatë anonimë evropianë që përpiqen të sillen ftohtë. Takimi në Mar-a-Lago ishte pozitiv dhe produktiv.”
Një zyrtar i lartë i administratës që ishte në takimin me Trump dhe Fico, të cilit iu dha anonimiteti, tha se nuk kujtonte ndonjë moment të sikletshëm apo deklaratë të pazakontë. Ai tha se takimi, të cilin Fico e kërkoi, ishte i këndshëm, normal dhe përfshinte disa momente humoristike që u kapën nga një fotograf i Shtëpisë së Bardhë.
Krizë e thellë
Shqetësimet private të Fitz bien ndesh me rrëfimin publik të vizitës së tij në Mar-a-Lago që ai postoi në faqen e tij zyrtare në Facebook. Në video, Fico tha se ftesa e tij në rezidencën e Trump në Florida ishte një shenjë e “respektit dhe besimit të madh” të presidentit amerikan. Të dy udhëheqësit diskutuan për Ukrainën, si dhe qëndrimin e përbashkët se BE është në një “krizë të thellë”, dhe Fico i quajti bisedimet “joformale dhe të hapura”.
Fico, i cili nënshkroi një marrëveshje bashkëpunimi bërthamor civil me Uashingtonin gjatë udhëtimit të tij në SHBA, nuk i përmendi pretendimet e Trumpit në lidhje me Groenlandën në video. Ai tha se diskutimet u përqendruan në çështje të tilla si Ukraina, duke pretenduar se Uashingtoni kërkoi mendimin e tij sepse Sllovakia “nuk është një papagall i Brukselit”, domethënë, nuk përsërit pikëpamjet e institucioneve të BE-së.
Edhe pa vërejtjet e Ficos, udhëheqësit evropianë dhe zyrtarët e lartë janë gjithnjë e më të shqetësuar për “paparashikueshmërinë” e presidentit amerikan, tha një diplomat i gjashtë i BE-së.
Frika për shëndetin e presidentit amerikan po “bëhet me shpejtësi temë diskutimi në të gjitha nivelet”, tha një zyrtar i BE-së i përfshirë në diskutimet politike në Bruksel. Trump, 79 vjeç, ka mohuar vazhdimisht dhe me forcë se vuan nga ndonjë gjendje që ndikon në aftësitë e tij njohëse.
Shqetësim në rritje në Evropë
Që kur Trump u rikthye në detyrë një vit më parë, qeveritë evropiane kanë pasur vështirësi me pikëpamjet e tij për çështje të tilla si pushtimi i Ukrainës nga Rusia, mbështetja për politikanët e ekstremit të djathtë, pengesat ndaj tregtisë së lirë dhe roli i SHBA-së në mbrojtjen e kontinentit.
Më herët këtë muaj, Trump kërcënoi me tarifa të reja për tetë vende evropiane, përfshirë Francën, Gjermaninë dhe Mbretërinë e Bashkuar, të cilat sipas tij po bllokonin përpjekjet e tij për të marrë Groenlandën, një territor gjysmë-autonom që i përket Danimarkës, anëtare e BE-së dhe NATO-s. Ai nuk e përjashtoi as marrjen e ishullit me forcë.
Në Davos, ai kërkoi “negociata urgjente” për Groenlandën.
Në një fjalim në Davos të mërkurën e kaluar, presidenti amerikan bëri thirrje për “negociata urgjente” për Groenlandën, por përjashtoi veprimin ushtarak. “Ndoshta nuk do të arrijmë asgjë nëse nuk vendos të përdor forcë të madhe, dhe atëherë sinqerisht do të ishim të pandalshëm. Por nuk do ta bëj këtë, në rregull?” tha Trump. Pas fjalimit, ai tha se kishte rënë dakord për një marrëveshje kornizë për Groenlandën me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte dhe tërhoqi kërcënimin e tij, megjithëse detajet e marrëveshjes së supozuar nuk janë publikuar ende.
Në samitin e javës së kaluar, Presidenti francez Emmanuel Macron dhe Kancelari gjerman Friedrich Merz i paralajmëruan homologët e tyre se, pavarësisht marrëveshjes së supozuar, blloku duhet të bëhet më pak i varur nga SHBA-të për sigurinë e tij. Pas takimit, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen sugjeroi që udhëheqësit kishin nxjerrë mësimin se përballja me Trump në një mënyrë “të vendosur”, por “jo-përshkallëzuese” ishte një strategji efektive që ata duhet të vazhdonin ta ndiqnin.
