Agjentët e inteligjencës serbe testuan topa zanorë te qentë në bashkëpunim me shërbimin famëkeq të sigurisë ruse, sipas dokumenteve qeveritare të para nga Politico.
Dokumentet serbe konfirmojnë se administrata e Presidentit Aleksandar Vuçiç kreu eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë, të njohur në gjuhën e folur si topa zanorë, dy javë pasi një protestë antiqeveritare në Beograd u ndërpre nga ajo që demonstruesit e përshkruan si një shpërthim paralizues zanor.
Testimi i përbashkët i armëve sonike te kafshët nënvizon thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë midis Rusisë, kundërshtares më agresive të Bashkimit Evropian, dhe Serbisë, një kandidate për anëtarësim në BE, procesi i së cilës është penguar ndjeshëm dhe qeveria e së cilës përballet me sfida serioze.
Pajisjet LRAD (Pajisjet Akustike me Rreze të Gjatë) reklamohen për komunikim në distanca të gjata, por kur përdoren nga një distancë e shkurtër ato mund të shkaktojnë dëmtime të dëgjimit. Gjithashtu është raportuar se ato shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria ka mohuar se ka përdorur topa zanorë kundër protestuesve.
Serbia është prekur nga lëvizja më e madhe protestuese në dekadat e fundit. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz, herë pas here qindra mijëra qytetarë, kanë dalë në rrugë në të gjithë vendin, duke mbajtur protesta të rregullta masive që pasqyrojnë pakënaqësinë në rritje me qeverinë.
Gjatë njërës prej protestave më të mëdha, një zhurmë e papritur dhe shurdhuese përshkoi rrugën kryesore të Beogradit, duke bërë që një valë njerëzish të vraponin për t’u strehuar.
Pamjet video nga kënde të shumta tregojnë kaosin që përhapet në turmën e mbushur plot e përplot përpara se njerëzit të fillonin të iknin në panik. Protestuesit që shkuan në shërbimet e urgjencës së Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata thanë se dëgjuan një zhurmë si një “grup motoçiklistësh” ose një “lokomotivë” që po u afrohej.
Pasi fillimisht hodhi poshtë akuzat se autoritetet përdorën një top zëri, Vuçiç tha se “brenda 48 orësh do të kryhet një hetim i plotë, pas të cilit të gjithë ata që janë përgjegjës për trillime dhe gënjeshtra të tilla brutale do të mbahen përgjegjës para autoriteteve kompetente”.
Ministri i Brendshëm Ivica Daçiç gjithashtu mohoi çdo abuzim, duke këmbëngulur se Serbia “nuk përdori asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë të ashtuquajturin top zanor”.
Një muaj pas protestave, agjencia serbe e inteligjencës BIA publikoi një raport të porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë i Federatës Ruse (FSB) i Rusisë, i cili pretendonte se pajisjet me decibel të lartë “nuk u përdorën gjatë protestave” dhe se nuk kishte asnjë “ndikim masiv psikologjik, moral dhe fizik tek njerëzit”.
Sipas dokumenteve të siguruara nga Politico, të prodhuara nga BIA dhe një ministri, testet në kafshë u kryen si pjesë e një hetimi të nisur pas protestave.
Qëllimi ishte të përcaktohej nëse simptomat e përshkruara nga demonstruesit ishin në përputhje me efektet e topave me zë, të cilët zyrtarët serbë kishin pranuar më parë se policia i zotëronte.
Rreth dy javë pas protestës, ekspertët e inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në vendin e testimit të BIA-s për të vlerësuar “ndikimin e emetuesit në objektet biologjike”. Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të “ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike”.
Kafshët u ekspozuan ndaj veprimit të dy modeleve LRAD, LRAD 100X MAG-HS dhe LRAD 450XL, të prodhuara nga kompania kaliforniane Genasys, në “distanca prej 200, 150, 100, 50 dhe 25 metrash”, thuhet në dokumente.
Të dhënat teknike për modelet e përdorura tregojnë se ato mund të lëshojnë nivele zhurme deri në 150 decibel, që është ekuivalente me ngritjen e një aeroplani reaktiv.
Dokumentet sugjerojnë gjithashtu se testet mund të jenë kryer pa miratimet e nevojshme për eksperimentet në kafshë.
Danilo Ćurčić, një avokat serb i të drejtave të njeriut, tha se qentë “iu nënshtruan eksperimenteve ose abuzimit”, siç përcaktohet nga Akti i Mirëqenies së Kafshëve në Serbi.
Ai deklaroi se ligji serb kërkon që eksperimentet në kafshë të regjistrohen dhe të miratohen paraprakisht nga autoritetet kompetente, duke përfshirë shqyrtimin para një komisioni etik, dhe se ai ndalon posaçërisht testimin në kafshë për “testimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake”.
Radomir Lazović, një politikan i opozitës, i përshkroi testet si “pjesë të fushatës së Aleksandar Vuçiçit për të mbuluar përdorimin e topave me zë kundër popullit të tij gjatë protestave të marsit”.
“Mijëra njerëz i ndien efektet e fuqishme të kësaj arme sonike në lëkurën e tyre vitin e kaluar”, tha ai.
Në raportin e saj mbi eksperimentet me qen, FSB këmbënguli: “Kur emetuan sinjalet bazë dhe të testimit, objektet biologjike (qentë) nuk ndienin shqetësime (ndryshime në sjellje) në distancat e testuara. Qentë u ekzaminuan tre ditë pas testit dhe nuk treguan ndonjë ndryshim në gjendjen e tyre.”
