Zyrtarët amerikanë që udhëheqin negociatat për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë janë të bindur se negociatorët rusë kanë mbajtur një ton më pragmatik pas dyerve të mbyllura sesa sugjeron retorika e ashpër publike e Moskës. Sipas zyrtarëve të intervistuar nga gazeta ukrainase “Kiev Independent”, amerikanët besojnë se Rusia është gati për një marrëveshje, pavarësisht deklaratave që vijnë nga Kremlini.
Ata zakonisht paraqesin kërkesat e tyre maksimaliste dhe më pas u lejojnë ekipeve negociuese të punojnë me më shumë fleksibilitet. Kjo është diçka që ka ndodhur prej kohësh – sipas një zyrtari amerikan.
Një zyrtar ukrainas i njohur me negociatat aktuale i tha gazetës “Kyiv Independent” se ekipi negociator amerikan e vlerëson situatën “në një mënyrë shumë specifike”, duke shtuar se edhe mirësjellja themelore konsiderohet një tregues i rëndësishëm.
– Nëse të gjithë janë të sjellshëm, kjo konsiderohet shenjë pozitive – theksoi ai.
Presioni publik, manovrimi privat
Kjo strategji ruse u bë përsëri e dukshme pas vizitës së të dërguarve amerikanë në Moskë më 22 janar.
Pas takimeve, këshilltari i Kremlinit, Yuriy Ushakov, tha se “nuk ka kuptim të shpresosh” për një zgjidhje të luftës në Ukrainë , nëse Kievi nuk përmbush kërkesat territoriale maksimaliste të Rusisë .
Zyrtarë të tjerë rusë kanë bërë deklarata të ngjashme në publik, ndonjëherë duke përdorur një retorikë edhe më të paepur.
Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov , i cili kohët e fundit është lënë mënjanë nga procesi i negociatave, kërkoi vazhdimisht largimin e Presidentit Volodymyr Zelensky dhe përsëri bëri thirrje për të ashtuquajturin “denazifikim” dhe “demilitarizim” të Ukrainës.
Një zyrtar amerikan që foli për “Kiev Independent” i përshkroi deklarata të tilla si pjesë të një strategjie për të forcuar pozicionet në sytë e publikut, por theksoi se ato nuk pasqyrojnë thelbin e negociatave.
– Putini tha pa mëdyshje se dëshiron të shohë një zgjidhje diplomatike për këtë çështje. Ne duam t’i besojmë fjalës së tij – thotë ai.
Alexandra Filipenko, një eksperte për marrëdhëniet SHBA-Rusi, i tha “Kiev Independent” se pala amerikane “ka tendencë të mashtrohet” kur negocion me Putinin , një ish-oficer i KGB-së.
Ajo përmendi samitin e vitit 2001, kur Presidenti i SHBA-së, George W. Bush, tha se “e shikoi Putinin në sy” dhe ndjeu sinqeritetin e tij, një moment që më vonë u bë simbol i keqvlerësimit të Perëndimit për qëllimet e tij.
Brenda negociatave në Abu Dhabi
Një zyrtar amerikan tha se negociatorët vunë re një përmirësim në komunikim dhe tema gjatë bisedimeve dy-ditore trepalëshe midis Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara të mbajtura në Abu Dhabi më 23-24 janar.
– Atmosfera në dhomë i tejkaloi vërtet pritjet tona – tha ai.
Delegacionet madje drekuan së bashku ditën e dytë, duke vazhduar bisedimet joformale, tha zyrtari, duke shtuar se “gjithçka dukej sikur ishin pothuajse miq”.
Zyrtarët e Emirateve të Bashkuara Arabe që morën pjesë në bisedime e vlerësuan gjithashtu atmosferën si “pozitive dhe konstruktive”, tha një zëdhënës i qeverisë.
Delegacioni ukrainas u drejtua nga:
- Sekretari i Këshillit për Sigurinë dhe Mbrojtjen Kombëtare, Rustem Umerov
- Shefi i zyrës presidenciale, Kirilo Budanov
Rusia u përfaqësua nga zyrtarë të lartë të Ministrisë së Mbrojtjes të udhëhequr nga Admirali Igor Kostyukov, kreu i inteligjencës ushtarake.
Nga pala amerikane, të pranishëm ishin:
- I Dërguari Special Steve Witkoff
- Jared Kushner , këshilltar dhe dhëndër i Presidentit Donald Trump
Burimi i “Kiev independenta” nga zyra presidenciale tha se brenda delegacionit amerikan, Kushner shquhet si një figurë dominuese , me ndikim më të madh në negociata.
Pavarësisht atmosferës së përshkruar nga zyrtari amerikan, bisedimet u zhvilluan paralelisht me sulmet masive raketore ruse ndaj qyteteve ukrainase, përfshirë infrastrukturën energjetike.
Zyrtari amerikan nuk e interpretoi këtë si një sinjal mosrespektimi të procesit të paqes, duke e përshkruar luftën si tashmë “brutale”.
Pikat kryesore të negociatave: Donbasi dhe centrali bërthamor
Sipas zyrtarit amerikan, deeskalimi ishte një temë qendrore e bisedimeve në Abu Dhabi. Ata diskutuan hapat e nevojshëm për të siguruar që, nëse lufta mbaron, ajo nuk do të rifillojë.
Një zyrtar tjetër amerikan tha se takimi ishte i rëndësishëm sepse delegacionet ruse dhe ukrainase nuk kishin pasur kontakt të drejtpërdrejtë ballë për ballë për një kohë të gjatë.
Megjithatë, nuk u arrit asnjë marrëveshje për çështjen më të ndjeshme – territorin. Rusia ende kërkon që forcat ukrainase të tërhiqen nga Donbasi , duke e lidhur çdo marrëveshje me këto kushte.
Kievi ka përjashtuar një tërheqje, duke sinjalizuar se mund të merret në konsideratë një zonë e demilitarizuar. Zyrtarët amerikanë kanë hedhur gjithashtu idenë e një zone të lirë ekonomike në disa pjesë të rajonit.
Kontrolli i centralit bërthamor të Zaporozhye-s është shfaqur si një tjetër pikë kyçe mosmarrëveshjeje, sipas dy zyrtarëve amerikanë.
– Ende nuk kemi arritur në një kornizë përfundimtare se si do të monitorohet dhe menaxhohet ai termocentral – tha një zyrtar amerikan.
Raundi i ardhshëm i negociatave më 1 shkurt
Çështjet më të vështira: Kërkesat ruse për tërheqjen e Ukrainës nga pjesë të Donbasit dhe kontrollin mbi termocentralin bërthamor do të dominojnë axhendën në raundin e ri të negociatave më 1 shkurt.
Një zyrtar amerikan tha se Uashingtoni donte ta shtynte procesin “drejt një rezultati përfundimtar”, megjithëse Moska ende nuk ka treguar gatishmëri për të pranuar ndonjë nga propozimet.
Zelensky tha se po priste të shihte nëse Rusia ishte e gatshme të lëvizte drejt paqes.
