PËRPARA kompleksit të apartamenteve Kadorr në Odessa, një qytet ukrainas në Detin e Zi, banorët dhe ekipet e shpëtimit mblidhen në temperatura nën zero, vetëm pesëqind metra larg bregut. Sipër zyrave në katin e 25-të, një dron rus ka rrëzuar një pjesë të murit.
Anastasia (35), e cila jeton në ndërtesën ngjitur, u zhvendos në Odessa nga Donetsku pas pushtimit rus. Tani, përballë pasojave të sulmit të ri, ajo po përpiqet të mbledhë mendimet e saj. “Isha duke fjetur. Në fillim mendova se po ëndërroja, e gjithë ndërtesa po dridhej. Nuk e dëgjova shpërthimin, por dëgjova një dron tjetër rus, një Shahed, i cili ishte jashtëzakonisht i zhurmshëm. Që kur kam ardhur këtu, ka qenë mjaft qetësi. Vetëm kohët e fundit është bërë më e rrezikshme. Nuk kam vendosur nëse do të zhvendosem, por tani për tani jam e frikësuar”, tha ajo, sipas The Guardian .
Përshkallëzim në frontin e Detit të Zi
Anastasia nuk është e vetmja që ndjen frikën. Sulmet ruse ndaj Odessa-s janë përshkallëzuar ndjeshëm në muajt e fundit, ndërsa konflikti i bllokuar është ndezur përsëri, me fokus në Detin e Zi. Sulmet në rritje ruse vijnë pas sulmeve ukrainase në fund të vitit të kaluar ndaj tankerëve të Flotës Hije Ruse dhe bazës detare ruse në Novorossiysk.
Vladimir Putin ka pohuar prej kohësh se porti kryesor i Ukrainës është rus dhe në dhjetor ai kërcënoi ta shkëpusë qytetin nga deti. Por pushtimi i Odesës apo edhe vendosja e saj nën një bllokadë detare mbetet shumë larg mundësive të Moskës.
Në fillim të luftës, ukrainasit fundosën anijet luftarake ruse, përfshirë anijen komanduese Moskva. Prandaj, Rusia iu drejtua bombardimit të qytetit me raketa dhe dronë nga larg.
Sulme të përditshme dhe një luftë rraskapitëse
Sulmi më i fundit ndodhi më 13 dhjetor, kur 160 dronë dhe raketa shënjestruan infrastrukturën energjetike, duke lënë pjesë të mëdha të qytetit pa ujë dhe energji elektrike për ditë të tëra. Kjo filloi një periudhë sulmesh pothuajse të përditshme. Në zyrën e tij në Odessa, zëdhënësi i Marinës Ukrainase, Dmytro Pletenchuk, tregon një kalendar për janarin.
Shahed. Shahed. Shahed… Këtë muaj pati vetëm dy ditë pa sulm”, thotë ai, duke deklaruar se pati sulme me raketa dhe raketa në gjashtëmbëdhjetë ditë. “Rusët po sulmojnë infrastrukturën energjetike ditë e natë sepse tani është aq ftohtë sa mendojnë se do të kapitullojmë”, shpjegon ai.
“Situata në Detin e Zi është si një tabelë shahu për momentin. Askush nuk mund të bëjë një lëvizje. Ne i kemi shtyrë anijet luftarake ruse drejt Novorossiysk, por forcat ajrore ruse ende kontrollojnë hapësirën ajrore mbi pjesë të mëdha të Detit të Zi. Tani është një zonë gri, 25,000 kilometra katrorë det janë shndërruar në një zonë gri.”
Kjo ka çuar në një luftë që zhvillohet nga larg, por jo më pak e ashpër. Ndërsa Ukraina po synon dërgesat kryesore të naftës ruse, Moska po përpiqet të synojë linjën kryesore të jetës ekonomike të Kievit – eksportet bujqësore me anë të detit.
Dobësia e Odesës
Sipas Guvernatorit të Oblastit të Odesës, Oleh Kiper, Deti i Zi është një aset ushtarak për mbrojtjen e vendit, por edhe një barrë. “Nga njëra anë, është një barrierë natyrore që na mbron”, tha ai. Por ndryshe nga qytetet më në brendësi të vendit, përfshirë kryeqytetin, të cilat kanë mbrojtje ajrore shumështresore, deti e bën të vështirë ndërtimin e një mbrojtjeje po aq të thellë.
Kjo krijon cenueshmëri ndaj sulmeve me rreze të gjatë veprimi nga dronë dhe raketa të lëshuara nga Krimea e pushtuar. “Sulmi më i keq ishte më 13 dhjetor”, tha Kiper. “Pas atij sulmi masiv, të paktën 60% e të gjithë rajonit të Odesës mbeti pa energji elektrike, ujë dhe ngrohje. Në varësi të situatës më të gjerë në vend, ka ende shtëpi dhe lagje pa energji elektrike deri në 10 orë në ditë.”
Lufta psikologjike dhe qëllimet strategjike
Ndër ata që janë përgjegjës për mbrojtjen e Odesës është nënkolonel Denis Nosikov, komandant i grupeve të mbrojtjes territoriale në jug. “Gjatë disa muajve të fundit, armiku ka përdorur sulme të kombinuara me raketa dhe dronë Shahed”, tha ai. “Qëllimi është të ushtrohet presion psikologjik mbi popullsinë e Oblastit të Odesës. Ata duan të na thyejnë moralin. Kjo është arsyeja pse kemi sulme me dronë Shahed çdo ditë. Në të njëjtën kohë, shohim operacione psikologjike ruse në rrjetet sociale.”
Se sa të rëndësishme mbeteshin Odessa dhe Deti i Zi për ambiciet e Moskës, u theksua vitin e kaluar edhe nga Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ukrainës, Oleksandr Syrsky. “Agresori rus kërkoi t’i jepte fund luftës kundër Ukrainës, por ai planifikoi ta bënte këtë duke na shkatërruar, duke imponuar kushtet e tij nga një pozicion force”, tha ai.
“Ata u përpoqën të pushtonin territoret e mbetura të rajoneve të Donetskut, Luhanskut dhe Zaporizhzhjes, si dhe bregun e djathtë të Khersonit, dhe qëllimi i tyre ishte të arrinin në Odessa me qëllim që të na prisnin plotësisht aksesin në det.”
Përgatitjet për më të keqen
Duke pasur parasysh se 90% e produkteve bujqësore ukrainase eksportohen nga deti përmes porteve të Oblastit të Odesës, rrugët detare janë shndërruar në një zonë lufte. “Deti i Zi, i cili na ushqen dhe është një pjesë integrale e ekonomisë sonë, është gjithashtu pika jonë e dobët”, tha analisti ushtarak Oleksandr Kovalenko.
E gjithë kjo, thotë Nosikov, kërkon që Ukraina t’i trajtojë të gjithë elementët e kërcënimit rus – në tokë, në det dhe në ajër – me të njëjtën seriozitet. “Edhe tani po e përgatisim Odessën për një mbrojtje perimetrale me pengesa antitank, zona shkatërrimi dhe mina”, tha ai.
“Ne gjithmonë do ta marrim seriozisht këtë kërcënim rus, megjithëse besoj se urdhri i Putinit për të marrë Odesën do të ishte disfata më e madhe e Rusisë në këtë rajon.”
