Kazakistani është i gatshëm të rrisë furnizimet me naftë dhe uranium në Francë dhe gjithashtu synon të zhvillojë një korridor tregtar duke anashkaluar Rusinë, tha Presidenti i Republikës Kassym-Jomart Tokayev pas negociatave me Emmanuel Macron në Astana.
Gjatë vizitës së presidentit francez, të cilën vetë Tokayev e quajti “historike”, u diskutua për zgjerimin e bashkëpunimit energjetik, njoftoi shërbimi për shtyp i Presidentit të Kazakistanit .
“Kazakistani mbetet një nga furnizuesit kryesorë të naftës së papërpunuar në tregun francez dhe vendi ynë është gati të rrisë vëllimet e eksportit,” tha Tokayev gjatë hapjes madhështore të forumit të biznesit kazako-francez.
Në janar-maj 2023, Kazakistani rriti furnizimet me naftë në Francë me 30%, në 1.9 milion ton, duke zëvendësuar fuçitë ruse që ishin nën një embargo të BE-së që nga fundi i vitit të kaluar. 10 milionë tonë naftë të tjera, sipas statistikave të Ministrisë së Energjisë së Kazakistanit, janë marrë nga Italia. Eksportet drejt Gjermanisë nisën në janar, të cilat planifikohen të rriten në 1.2 milionë tonë vitin e ardhshëm dhe më pas në 2 milionë.
Pas naftës, Kazakistani është gati të furnizojë Francën më shumë karburant për termocentralet bërthamore, tha Tokayev. “Kazakistani renditet i pari në botë në prodhimin e uraniumit, duke siguruar më shumë se një të katërtën e karburantit bërthamor të konsumuar në Evropë. Duke qenë se energjia bërthamore përbën 63% të sektorit energjetik francez, ka potencial të madh për bashkëpunim të mëtejshëm”, tha Presidenti i Kazakistanit.
Ai gjithashtu sugjeroi që Macron të zhvillojë Rrugën Ndërkombëtare të Transportit Trans-Kaspik, e cila lejon dërgimin e ngarkesave nga Azia dhe BE-ja duke anashkaluar Rusinë. “Kjo nuk është vetëm rruga më e shkurtër, por edhe më e qëndrueshme, duke siguruar besueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit midis Evropës dhe Azisë,” theksoi Tokayev.
Macron u përgjigj duke thënë se ai vlerësonte pozicionin e Tokayevit në lidhje me luftën në Ukrainë: Kazakistani, si republikat e tjera post-sovjetike, nuk e njohu aneksimin e territoreve të Ukrainës nga Rusia, dhe gjithashtu refuzoi të bashkohej me bashkimin e Federatës Ruse dhe Bjellorusisë. “Ju refuzoni të jeni vasalë të ndonjë vendi,” pavarësisht presionit gjeopolitik, tha presidenti francez.
Duke shkuar në Azinë Qendrore, Macron shpresonte të forconte sigurinë energjetike të Francës, duke përfshirë zgjerimin e marrëveshjes për furnizimet me uranium për centralet bërthamore franceze, thanë burime të njohura me situatën për Bloomberg.
Përveç kësaj, Macron shpresonte të bindte vendet e Azisë Qendrore që të reduktonin varësinë e tyre nga Rusia duke zhvilluar lidhje me Evropën. Terreni social për një kthesë drejt Perëndimit është tashmë gati: sipas Gallup, pjesa e atyre që nuk miratojnë politikat e Rusisë në Kazakistan arriti në 50% në vitin 2023, megjithëse para luftës ishte 20%. Në të kundërt, shkalla e miratimit ka rënë në 29% nga 55% në 2021.
