Vullnetarët ukrainas që evakuuan civilët nga vija e frontit me Rusinë thonë se disa prindër i fshehën fëmijët e tyre në bodrume për të shmangur marrjen e tyre. Ndërsa prindërit dhanë arsye të ndryshme, shumica e vullnetarëve ia atribuan fenomenin një kombinimi të varfërisë dhe gjendjes mendore të familjeve që jetonin nën granatimet për muaj të tërë.
Në fillim të marsit, qeveria ukrainase u dha autoriteteve lokale në qytetin lindor të Bakhmut, vendi i një prej betejave më të gjata dhe më të përgjakshme të luftës ruse, leje për të evakuuar me forcë fëmijët.
Aktualisht, kjo përfshin vetëm vendbanimet në rrezik për t’u futur nën pushtimin rus, të cilat qeveria ka deklaruar se janë të kufizuara në Bahmut. Nuk ka asnjë autoritet ligjor për zonat po aq të ekspozuara përgjatë vijës së frontit 900 km të Ukrainës, si Avdiivka, një qytet në jug të Bakhmutit. Sasha, një mjeke vullnetare në Bahmut, përshkroi se si civilët e tjerë e informuan atë se ku ishin fshehur fëmijët.
“Ne e dinim që kishte një fëmijë në këtë vend, kështu që erdhëm dhe zbuluam se ajo nuk kishte dalë nga bodrumi që nga shtatori,” tha Sasha, i cili ndau një video të labirintit të bodrumit ku jetonte fëmija. Duart e fëmijëve ishin gri nga mungesa e dritës së diellit. Nëna tha se kishte frikë të dilte jashtë dhe se nuk kishte ku të shkonte – gjithashtu shprehën shqetësimin e tyre vullnetarët, të cilët thanë se duhet bërë më shumë punë për të ndërtuar një program evakuimi për civilët.
Civilët në Bahmut kanë qenë nën zjarr që nga fillimi i luftës, por intensiteti është rritur në mënyrë dramatike muajt e fundit. Autoritetet ukrainase thonë se 4,000 civilë janë ende në qytet, nuk është e qartë se sa prej tyre janë fëmijë. Mijëra vullnetarë kanë marrë pjesë në evakuimin e civilëve nga fusha e betejës që nga fillimi i luftës. Edhe pse shumë prindër largohen vullnetarisht përpara se linjat e frontit t’u mbërrijnë, dhe të tjerë ikin shpejt pas kësaj, ka ende mijëra fëmijë që jetojnë në zonat e zonave të luftimit.
Ignatius Ivlev-Yorke , (27), ka evakuuar njerëzit në rajonin lindor të Ukrainës të Donbasit pothuajse çdo ditë që nga maji. Ekipi i tij lidhet me grupe të tjera për të siguruar që ata që largohen të rivendosen. Videot që ai poston në Instagramin e tij tregojnë se si është jeta e civilëve në vijën e parë të frontit, por edhe si po shkon vetë procesi i evakuimit.
Ai përshkruan problemet serioze të shëndetit mendor me të cilat përballen shumë njerëz që jetojnë në bodrume në vijën e parë të frontit. Ata shpesh kalojnë muaj të tërë së bashku pa energji elektrike, ujë, gaz apo ajër të pastër, ndërsa mbi ta tërbojnë beteja. Gjatë një vizite në Soledar, një qytet në lindje të Bakhmutit nga i cili forcat ukrainase u tërhoqën në janar, ai mezi bindi një grua të evakuohej me fëmijën e saj. Teksa u larguan, disa nga ata që mbetën në bodrum e shanë dhe i dogjën gjërat.
Ivlev-Yorke tha se përvoja e tij në bodrumin e dytë përgjatë rrugës në Soledar ishte “krejtësisht e ndryshme”, të cilën ai ia atribuoi secilës bodrum duke u bërë “komuniteti i saj i ngushtë”.
Ai tha se njerëzit kanë dhënë shumë arsye për të mos u larguar, nga të pasurit e një të afërmi të moshuar që nuk mund të ecë, apo një qen me të cilin nuk duan të ndahen, e deri te mosbesimi se ai do të jetë në gjendje t’u sigurojë strehim. Shumë nga ata që ai takoi kishin ikur tashmë një herë. Njerëzit që hezitojnë të largohen janë shpesh shumë të varfër, kanë pak besim te shteti dhe “nuk janë shumë të sigurt”, shtoi ai.
“Ata ndihen sikur shteti nuk i vëren”, tha ai. Qeveria ukrainase u ofron të evakuuarve 2000 UAH (rreth 50 dollarë) në muaj dhe bujtina për të jetuar.
“Ukraina nuk është një vend shumë i pasur. Nuk është shtet social. Pra, kur dikush vjen dhe thotë ‘gjithçka do të jetë mirë, hipni në makinë dhe do të keni një të ardhme, ne do t’ju çojmë jashtë, do t’ju japim një shtëpi dhe do t’ju japim rroba’. Unë do t’ju jap një kompjuter,” mendojnë ata, “Epo, jo, kjo është marrëzi. Pse dikush do ta bënte këtë? Pse dikush duhet të kujdeset për mua, askush nuk e ka bërë kurrë.”
