AP
Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, takohet të hënën me homologun e tij rus, Vladimir Putin, me synim të ringjalljes së marrëveshjes për eksportin e drithërave ukrainase para nisjes së korrjeve gjatë vjeshtës.
Ky do të jetë takimi i parë kokë më kokë mes Erdoganit dhe Putinit që nga tetori i vitit të kaluar dhe vjen në kohën kur forcat ruse po përballen me kundërofensivën ukrainase, që pas tre muajsh betejash brutale në frontin jugor të Ukrainës, ka nisur të shfaqë sukses.
Lideri turk shpreson që ta përdorë samitin joformal në resorin në Detin e Zi të Soçit si bazë për negociata të paqes të cilat po i debatojnë disa zyrtarë perëndimorë, por dy palët duan të mbajnë negociata vetëm sipas kushteve të tyre.
Erdogan është një prej liderëve të paktë të aleancës ushtarake perëndimore të NATO-s që ka mbajtur të hapur qasjen me Putinin.
Dy liderët kanë raporte të ngushta, por duket se marrëdhënia e tyre është forcuar që kur Rusia nisi “operacionin e posaçëm ushtarak” – pushtimin e paprovokuar të Ukrainës – shkurtin e vitit të kaluar.
Vendimi i Putinit për të ulur dhe vonuar pagesat e Turqisë për importet e gazit rus ka ndihmuar në lehtësimin e krizës ekonomike, që për pak ia humbi zgjedhjet presidenciale Erdoganit që u mbajtën në maj.
Ankaraja u kundërpërgjigj duke refuzuar që t’i bashkohet Perëndimit në vendosjen e sanksioneve ndaj Moskës dhe Turqia është bërë një shtet kyç për qasjen e Rusisë në mallra dhe shërbime.
Por, Erdogani po ashtu ka irrituar Putinin pasi ka furnizuar Ukrainën me armë dhe ka mbështetur ambiciet e Kievit për t’u anëtarësuar në NATO.
Kremlini është zemëruar veçanërisht kur Erdogani në korrik lejoi presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky, – i cili ishte duke vizituar shtetin – të merrte në Ukrainë pesë komandantë që Rusia dërgoi në Turqi. Ky ishte një këmbim i madh të burgosurish.
Komandantët ishte paraparë të qëndronin në Turqi dhe Kremlini paralajmëroi se kjo gjë “do të merret parasysh në marrëveshjet e ardhshme” me Erdoganin.
Megjithatë, Moska dhe Kievi tani po kërkojnë mbështetjen e Erdoganit sa i përket mosmarrëveshjeve të tyre për eksportin e drithërave dhe armiqësive në Detin e Zi.
“Vetëm premtime”
Rusia u largua nga marrëveshja për drithërat në korrik dhe që atëherë ka kryer sulme ajrore ndaj porteve ukrainase, ndërkaq Kievi ka kryer sulme përreth Detit të Zi.
Marrëveshja e drithërave ishte pakti i vetëm i arritur nga të dyja palët gjatë luftimeve.
Aftësia e Ukrainës për të eksportuar mbi 32 milionë tonë drithëra në bazë të marrëveshjes, bëri që të uleshin çmimet globale ushqimore dhe të lehtësohej gjendja me urinë në Afrikë dhe pjesë të Lindjes së Mesme.
Turqia dhe Kombet e Bashkuara ndihmuan në arritjen e marrëveshjes dhe tani Ankaraja po tenton që të rimarrë prestigjin diplomatik duke u bërë një ndërmjetëse kyçe mes Moskës dhe Kievit.
Erdogan dërgoi në Kiev dhe Moskë ministrin e tij të Jashtëm, Hakan Fidan, për të përgatitur bisedimet me Putinin dhe ka tentuar që të pengojë palët që të prezantojnë plane të reja për eksportin e drithërave të tyre.
Ukraina ka dërguar katër anije për të testuar një rrugë të re eksportuese që kalon përmes ujërave ndërkombëtare dhe më pas kalon përmes ujërave të kontrolluara nga anëtarët e NATO-s. Kjo rrugë është më pak e cenueshme nga sulmet ruse.
Moska po ashtu po shtyn përpara propozimin e saj për të furnizuar falas me ushqime Afrikën dhe për të dërguar drithëra me çmim të lirë, për përpunim në Turqi, në bazë të një marrëveshjeje të propozuar në të cilën është përfshirë edhe Katari.
Vitin e kaluar, Rusia dështoi të largonte kufizimet indirekte ndaj eksporteve të saj të drithërave dhe plehrave, pasi Perëndimi ia ndaloi Moskës qasjen në sistemin ndërkombëtar të pagesave.
Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, po ashtu ka refuzuar një propozim të ri për marrëveshjen e drithërave të paraqitur nga sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres.
“Ende nuk ka asnjë garanci në këtë propozim, vetëm premtime”, deklaroi Lavrov.
