Shkruan: Pal ShTUFI
Tanimë të gjithë jemi dëshmitarë se historiografia shqiptare, e ndërtuar kryesisht në kohën e sundimit të Enver Hoxhës, ka përmbysur shumë të vërteta. Ka fshehur shumë fakte dhe dokumente, të cilat flasin ndryshe për shumë personalitete kombëtare, që nga fillet e Rilindjes kombëtare e këtej. Ka retushuar rrjedhat e momentumeve më të mëdha historike, siç janë:
- Lidhja e Prizrenit (1878)
- Kongresi i Manastirit (1908)
- Shpallja e Pavarësisë (1912)
- Shteti i Parë Shqiptar/Qeveria Zogut (1922)
- Revolucioni komunist i Nolit (1924)
- Lufta Dytë Botërore (1939-44)
- Kongresi Drejtshkrimit (1972)
Gjithashtu, historiografia shqiptare asnjë personaliteti historik nuk i ka bërë kritikën objektive, nga e cila mund të mësohej për lëshimet, dobësitë apo gabimet eventuale të këtyre personaliteteve. Pra, ne kemi mësuar dhe ende mësojmë për personalitetet historike, ashtu siç mësojnë besimtarët për të pagabueshmit pejgamerë!
Gjeneratat e reja, nuk duan personalitete të shenjta ose të pagabueshme, sepse kjo gjë dihet që është e pa mundur. Sot duhet e vërteta, siç doli për shembull e vërteta mbi Hasan Prishtinën, i cili është marrë edhe me veprimtari terroriste kundër shtetit të parë shqiptar.
Duke e lexuar Mustafa Krujën dhe Eqrem bej Vlorën, nuk ke si të mos reagosh kundër gabimeve të historiografisë kombëtare.
NËN THJERRË EDHE DISA PRIFTËRINJ
Qartë duket se historianët tanë kishin dhe kanë konsideratë të lartë për veprat e priftërinjve patriotë, të cilët kanë lënë gjurmë të përjetshme në historinë tonë kombëtare. Është e vërtetë se nën petkun fetar ata kanë zhvilluar veprimtari të bujshme kombëtare, por nuk është mëkat nëse disa prej tyre duhet futur nën thjerrën e historianëve objektivë për të parë nëse ishin vërtet besimtarë apo ishin ateistë e agnostikë.
Për shembull, nuk e kemi vështirë të konstatojmë se F.Noli ishte një ateist me bindje, mirëpo për çështje praktike dhe interesa të mëdha kombëtare, atij iu është dashur të fshihet prapa petkut fetar.
Njësoj duhet të studiohen edhe shumë personalitet tjera të Rilindjes, nga De Rada e deri te vëllezërit Frashri, Fishta, Vaso Pasha, Negovali, Gjeçovi, Ndre Mjeda, Luarasi, Gurakuqi, Çajupi, Asdreni etj… Pse mos të mësojmë më shumë për bindjet e tyre personale?
E vërteta nuk dëmton. Ajo shëron shoqërinë, ulë mitet, afron popujt dhe miqëson fqinjët.
