Presidenti aktual i SHBA Donald Trump ka shkarkuar një nga zyrtarët më të lartë ushtarakë amerikanë në NATO, duke rritur më tej pasigurinë rreth rolit të SHBA në aleancën gati tetë dekade.
Zëvendësadmiralja Shoshana Chatfield, zv/shefe e marinës amerikane, është liruar nga detyra si përfaqësuese e SHBA-së në Komitetin Ushtarak të NATO-s, konfirmuan dy zyrtarë të NATO-s dhe një diplomat nga një anëtar i aleancës, i cili këmbënguli në anonimitetin për shkak të ndjeshmërisë së temës. Arsyet e shkarkimit nuk janë bërë të ditura.
Shkarkimi i një oficeri kaq të shquar amerikan vjen në një kohë të marrëdhënieve gjithnjë e më të tensionuara midis Uashingtonit dhe aleatëve të tij brenda NATO-s. Administrata e Donald Trump ka ashpërsuar retorikën e saj ndaj partnerëve tradicionalë prej muajsh, duke përfshirë kritikën publike të Zëvendës Presidentit JD Vance për vlerat kulturore evropiane, këmbënguljen e Trump në idenë se SHBA duhet të “zotërojë Grenlandën” dhe futjen e tarifave të mëdha për mallrat nga vendet me të cilat SHBA normalisht tregton ngushtë.
Shkarkimi i Chatfield u raportua fillimisht nga Reuters.
Në shënjestër të kritikëve konservatorë
Chatfield e gjeti veten në shënjestër të mediave konservatore që në vitin 2023, menjëherë pasi mori një rol në NATO. Kritikët e quajtën atë “zgjuar” për shkak të deklaratave që bëri në vitin 2019, kur ajo u bë gruaja e parë që drejtonte Kolegjin e Luftës në SHBA.
“Unë dua që anëtarët e këtij ekipi të respektojnë dallimet, diversitetin dhe dialogun nga i cili dalin idetë dhe bashkëpunimi,” tha Chatfield në atë kohë.
Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth, i emëruar nga Trump, kundërshton me forcë diversitetin në ushtri, të cilin ai e përshkruan si të dëmshëm për kohezionin ushtarak dhe aftësinë e Pentagonit për të fituar luftëra. Zëdhënësi i Pentagonit Sean Parnell nuk iu përgjigj pyetjeve në lidhje me shkarkimin.
Shkarkimi i Chatfield vjen menjëherë pasi Senati konfirmoi emërimin e Matthew Whitaker si ambasadorin e ri të SHBA në NATO. Përveç kësaj, ministrat e mbrojtjes të vendeve anëtare të Aleancës po përgatiten për një sërë takimesh ku do të diskutojnë forcimin e mbrojtjes evropiane dhe ndihmën e mëtejshme ushtarake për Ukrainën.
Ndryshon pa shpjegim
Chatfield ishte në mesin e më shumë se 200 oficerëve ushtarakë, promovimi i të cilëve në vitin 2023 u bllokua nga senatori Tommy Tuberville nga Alabama për kundërshtimin e tij ndaj politikës së Pentagonit për financimin e udhëtimeve për abortin. Chatfield, një pilot karriere me helikopter ushtarak me misione të shumta jashtë shtetit, ishte gruaja e parë që drejtoi Kolegjin e Luftës në SHBA. Ajo u promovua në gradën e zëvendësadmiralit dhe u caktua në NATO pasi Tuberville hoqi bllokadën.
Ajo kishte përvojë të gjerë duke punuar me Aleancën përpara pozicionit të saj aktual – nga viti 2015 deri në vitin 2017, ajo ishte Zëvendës Përfaqësuese Ushtarake e SHBA-së në NATO në Bruksel, dhe para kësaj, një Këshilltare e Lartë Ushtarake në Komandën Ushtarake të NATO-s në Mons. Komiteti Ushtarak i NATO-s, i cili përfshin komandantët ushtarakë të të 32 anëtarëve, ka një rol të ngjashëm me Kryetarin e Shefit të Shtabit të Përbashkët të SHBA-së dhe merret me këshilla ushtarake për anëtarët, duke përfshirë planifikimin bërthamor.
Chatfield nuk është zyrtari i parë i rangut të lartë që shkarkohet papritmas nga administrata Trump. Në shkurt, Shefi i Marinës Lisa Franchetti dhe Shefi i Shtabit të Përbashkët CQ Brown u shkarkuan pa shpjegime. Në të njëjtën spastrim, zëvendës shefi i shtabit të Forcave Ajrore, gjenerali James Slife dhe ndihmësi kryesor ushtarak i Sekretarit të Mbrojtjes, gjeneralmajor Jennifer Short, u hoqën gjithashtu nga detyrat e tyre.
Javën e kaluar, Trump shkarkoi gjithashtu gjeneralin Timothy Haugh, kreun e Agjencisë Kombëtare të Sigurisë dhe Komandës Kibernetike të SHBA-së, pa asnjë shpjegim publik.
Shqetësimet për angazhimin e Amerikës në NATO
Këto ndryshime po ndodhin në një kohë kur ideja e një arkitekture të re sigurie në të cilën SHBA-të kanë një rol më të vogël po shqyrtohet gjithnjë e më shumë në Evropë. Hegseth nuk do të marrë pjesë personalisht në takimin e ardhshëm në selinë e NATO-s, ku më shumë se 50 vende do të diskutojnë ndihmën për Ukrainën – edhe pse mundësia e anëtarësimit praktikisht po konsiderohet.
Ky takim, i njohur si Grupi i Kontaktit të Mbrojtjes së Ukrainës, deri më tani është kryesuar nga ish-sekretari i mbrojtjes i SHBA-së, Lloyd Austin. Këtë vit, Hegseth ia dorëzoi përgjegjësinë Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Një zyrtar i mbrojtjes amerikane tha se diskutimet ishin ende në vazhdim për pjesëmarrjen e Hegseth, ndërsa dy zyrtarë të NATO-s shprehën shpresën se nëse Hegseth nuk merrte pjesë, ambasadori Whitaker do të merrte pjesë në takim. Të gjithë folën në kushte anonimiteti.
Në vend që të shkojë në takimin në Bruksel, Hegseth, siç ishte planifikuar, do të vizitojë Panamanë dhe forcat speciale të SHBA që veprojnë në Amerikën Qendrore dhe Jugore. Trump ka folur vazhdimisht publikisht për “rimarrjen” e Kanalit të Panamasë.
