Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, gjatë takimit me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në samitin e NATO-s në Holandë , tha se Aleanca do të ishte “shumë e fortë” pasi aleatët u zotuan të rrisin shpenzimet e mbrojtjes në 5% të PBB-së.
Pritet që një qëllim i tillë të diskutohet në komunikatën pas samitit.
I pyetur nëse SHBA-të ishin të përkushtuara ndaj Nenit 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut – mbi mbrojtjen kolektive në rast agresioni – Trump tha se ishte “plotësisht” me aleatët e tij. Përfaqësues të disa vendeve kishin shprehur më parë shqetësime në lidhje me qëndrimin e Trump se Neni 5 mund të “interpretohej në mënyra të ndryshme”.
Mark Rutte vuri në dukje se rritja e shpenzimeve në 5% do të prekte vendet evropiane dhe Kanadanë, jo taksapaguesit amerikanë. Sipas tij, të gjithë aleatët do të binin dakord për rritjen e shpenzimeve. Trump këmbënguli në këtë, duke deklaruar vazhdimisht se Evropa duhet të investojë më shumë në sigurinë e saj. Presidenti finlandez Alexander Stubb i quajti vendimet që po merren “lindjen e një NATO-je të re”, e cila, sipas mendimit të tij, do të jetë më e balancuar. Vende të tilla si Finlanda, Polonia dhe shtetet baltike, duke i nxitur kolegët e tyre të rrisin shpenzimet, nuk tregojnë vetëm kërkesat e Trump, por mbi të gjitha kërcënimin nga Rusia.
Në takim, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s vlerësoi performancën e Trump dhe sulmet e fundit të SHBA-së ndaj objekteve bërthamore të Iranit, duke i quajtur ato një sukses të madh. Ky vlerësim u vu në dyshim nga raportet e medias që citonin të dhëna të inteligjencës amerikane. Shefi i Pentagonit, Pete Hegseth, ashtu si vetë Trump më parë, hodhi poshtë pretendimet se sulmet ndaj Iranit ishin joefektive, duke thënë se ishte vetëm një raport i përkohshëm i nivelit të ulët. Në të njëjtën kohë, si Hegseth ashtu edhe Trump e bënë të qartë se ende nuk ka të dhëna të sakta të inteligjencës mbi shkallën e dëmit të shkaktuar në objektet bërthamore të Iranit.
Vendet e NATO-s (Spanja do ta bëjë këtë me rezerva) pritet të angazhohen për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në 3.5% të PBB-së brenda 10 viteve, me 1.5% të tjera të shpenzuara jo direkt për ushtrinë, por për projekte infrastrukturore të lidhura me mbrojtjen, të tilla si zhvillimi i rrugëve, logjistika dhe siguria kibernetike.
Më vonë të mërkurën, Trump pritet të takohet me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në margjinat e samitit të NATO-s. Zelensky mori pjesë në disa aktivitete të samitit, por jo në seancën kryesore plenare që u hap të mërkurën në mëngjes.
