Shkruan: Rasim SMAJLAJ
-Në demokraci, legjitimiteti nuk është vetëm çështje votash, por edhe përgjegjësie. Kushtetuta e Kosovës është e qartë: pas zgjedhjeve, Kuvendi duhet të konstituohet brenda 30 ditëve. Por çka ndodh nëse ky afat shkelet? A është papërgjegjësia politike e barasvlershme me një vepër penale? Po nëse një grup deputetësh me qëllim bllokojnë procesin?
1. Çka thotë Kushtetuta dhe Ligji?
Kushtetuta e Kosovës, neni për konstituimin e Kuvendit.
Rregullorja e punës së Kuvendit.
Afati 30-ditor nga shpallja e rezultateve zyrtare.
Pasojat: nëse nuk konstituohet, presidenti/ia mund të shpërndajë Kuvendin dhe të shpallë zgjedhje të reja.
2. A mund të humbin deputetët mandatin?
Nëse me vetëdije nuk paraqiten në seanca, mund të shkaktojnë shkelje të betimit.
Janë të zgjedhur nga populli, por të betuar për shtetin – nëse e shkelin, ka baza për ankesa qytetare, e ndoshta hetim prokurorial për bllokim institucional.
3. A ka përgjegjësi penale për sabotim të institucioneve?
Penalizimi i veprimit të organizuar për bllokim të konstituimit (nëse vërtetohet qëllim).
Rasti ekstrem: vepra “pengim i funksionimit të rendit kushtetues”.
4. Përvoja nga e kaluara – mësime të pakonsumuara
Kujtohen rastet e viteve të kaluara kur konstituimi u shty me muaj (2014, 2019).
Cilat qenë pasojat?
A po shndërrohet kjo në një zakon antikushtetues?
Thirrje për përgjegjësi
Kushtetuta nuk është letër për t’u tallur. Populli voton për përfaqësim, jo për pengmarrje politike. Deputetët që nuk shfaqen, liderët që llogarisin kalkulime pushteti, e presidenti që heziton të marrë vendim – të gjithë mbajnë përgjegjësi.
Dhe nëse pas 30 ditësh nuk ka Kuvend – duhet të ketë sanksione, jo vetëm zgjedhje të reja por edhe hetime të reja. Sepse kur shkelet Kushtetuta, nuk është veç krizë politike — është krim institucional.
Një thënie e fuqishme për fund
“Nëse mandatin e kërkuat me betim, ta dini se për shkeljen e tij, nuk ka vetëm turp — ka edhe burg.”
