Autoritetet kineze kanë zbatuar masa të rrepta kufizimi pasi regjistruan 8,000 raste të virusit chikungunya në Foshan, provinca Guangdong, brenda katër javësh, ndërsa sëmundja e transmetuar nga mushkonjat regjistron mbi 240,000 raste dhe 90 vdekje në 16 vende që nga janari.
Shpërthimi i ka shtyrë autoritetet të vendosin masa gjithëpërfshirëse kontrolli, duke përfshirë protokollet e karantinës, spërkatjen masive me insekticide, dronë mbikëqyrës dhe kontrolle biologjike si peshqit që hanë mushkonja dhe “mushkonjat e elefantëve” për të prishur ciklet e shumimit. Mekanizmat e zbatimit përfshijnë gjoba për mosrespektim, duke reflektuar qasjen e rreptë që karakterizonte strategjinë e Kinës për COVID-19.
Chikungunya, e identifikuar për herë të parë në Tanzani shtatë dekada më parë, transmetohet kryesisht përmes mushkonjave Aedes aegypti dhe Aedes albopictus, të njëjtat specie që mbartin viruset dengue dhe Zika. Sëmundja e merr emrin nga gjuha Kimakonde, që do të thotë “ajo që përkulet lart”, duke përshkruar pacientët e shtrembëruar nga dhimbjet e forta të kyçeve.
Ndërsa shumica e të prekurve shërohen brenda dy javësh, artralgjia dobësuese mund të vazhdojë për muaj të tërë, duke e transformuar një sëmundje të përkohshme në një barrë kronike që ndikon në produktivitet dhe cilësinë e jetës në të gjithë popullatat e prekura.
Shpërndarja globale shtrihet përtej Kinës, me shpërthime të konsiderueshme të raportuara në Azi, Afrikë, rajonin e Oqeanit Indian dhe Amerikë, veçanërisht në Brazil. Kjo përhapje gjeografike është lidhur me ndryshimet klimatike, me ngrohjen dhe mjediset me lagështirë për t’u fajësuar, sipas studimeve të mëparshme.
Këshillat për udhëtime tani rekomandojnë masa paraprake të shtuara për vizitorët në zonat e prekura, me disa rajone që marrin paralajmërime të Nivelit të dytë ose më të lartë që ndikojnë në turizëm dhe aktivitetin ekonomik.
Dy vaksina kanë marrë miratimin rregullator: IXCHIQ për të rriturit në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, dhe VIMKUNYA për individë të moshës 12 vjeç e lart në vende të caktuara.
Megjithatë, disponueshmëria e gjerë mbetet e kufizuar, duke i lënë shumicën e popullatave në rrezik të varura nga metodat tradicionale të parandalimit, duke përfshirë veshjet mbrojtëse, repelentët kundër insekteve dhe menaxhimin mjedisor për të eliminuar vendet e shumimit të mushkonjave.
Mundësitë e trajtimit mbeten themelore, duke u përbërë kryesisht nga kujdes mbështetës me qetësues dhimbjesh pa recetë dhe pushim. Mungesa e terapive efektive antivirale do të thotë që parandalimi mbetet gurthemeli i kontrollit të sëmundjeve, duke ushtruar presion mbi sistemet e shëndetit publik për të ruajtur programe gjithëpërfshirëse të kontrollit të mushkonjave.
Ndryshimi i klimës, urbanizimi dhe lidhshmëria globale krijojnë kushte për transmetimin e sëmundjeve të transmetuara nga mushkonjat. Temperaturat në rritje zgjerojnë gamën gjeografike të mushkonjave Aedes, ndërsa ndryshimi i modeleve të reshjeve krijon habitate të reja shumimi.
Urbanizimi i shpejtë shpesh tejkalon zhvillimin e infrastrukturës, duke i lënë komunitetet me sisteme të pamjaftueshme të menaxhimit të ujit që krijojnë çerdhe mushkonjash. Udhëtimi ndërkombëtar u mundëson individëve të infektuar të mbjellin shpërthime të reja në rajone të paprekura më parë, ku popullatat lokale nuk kanë imunitet.
Të njëjtët vektorë që transmetojnë chikungunya-n mbartin edhe dengue-n, Zikën dhe ethet e verdha, ndërsa ndryshimi i klimës vazhdon të ndryshojë shpërndarjen dhe intensitetin e transmetimit.
