Në Zyrën Ovale, më 4 shtator të vitit 2020, kryeministri i atëhershëm, Avdullah Hoti dhe presidenti serb, Aleksandër Vuçiq, në praninë e presidentin amerikan, Donald Trump, nënshkruan një marrëveshje, e cila u quajt historike.
“Është një ditë historike, një ditë e madhe për një pjesë të bukur të botës. Kam kënaqësinë që të shpall një zotim tejet historik, Serbia dhe Kosova janë pajtuar të përkushtohen për normalizim ekonomik”, kishte thënë Trump.
Pesë vjet më pas, kjo marrëveshje, që u vlerësua si një hap i rëndësishëm drejt uljes së tensioneve mes dy shteteve, mbetet pa zbatim të plotë.
Një mundësi të humbur e ka quajtur tani, këtë marrëveshje, nënshkruesi i saj Avdulla Hoti.
Hoti ka nënvizuar se nëse do të zbatoheshin projektet e mëdha infrastrukturore të përfshira në këtë marrëveshje, Kosova sot do ta merrte rolin e saj si nyje rrugore, hekurudhore dhe energjetike përmes gazit në rajon dhe përtej, me Fushë-Kosovën si port i thatë tregtar që do të lidhte portet e
Durrësit dhe të Selanikut, për të vazhduar në veri për Evropën Qendrore.
Në aspektin politik, Hoti kujton se marrëveshja solli njohjen nga Izraeli, duke e avancuar subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës.
Ndërkohë, analistët janë të ndarë sa u përket përfitimeve dhe humbjeve të Kosovës nga kjo marrëveshje.
“Për fat të keq, Kosova ka humbur shumë nga mosrespektimi i kësaj marrëveshje, nga mosrealizimi i kësaj marrëveshje, sepse ka pas dëme edhe në aspektin ekonomik edhe në atë politik. në aspektin ekonomik natyrisht planet që kane qenë për investimet në infrastrukturë dhe veçanërisht në gazifikim nuk janë realizuar, por edhe në aspektin politik ka pas humbje të mëdha sepse edhe pse kjo s’është realizuar, s’ka pas zëvendësim të kësaj marrëveshje”, ka thënë analisti Artan Muhaxhiri.
“Marrëveshja në fjalë nuk ka qenë dhe aq të themi në dobi dhe e ekuilibruar për Kosovën, ka qenë një marrëveshje e karakterit jo për ta zgjidhur kontekstin historik dhe konfliktin që kemi me Serbinë për një marrëdhënie paqësore, por më tepër me premisa ekonomike dhe madje rajonale, jo vetëm në realiconet Kosovë- Serbi por për rajonin, madje në planin ndërkombëtar luftimi i terrorizmit e kështu me radhë”, ka thënë analisti Mazllum Baraliu.
Në përputhje me marrëveshjen, Kosova pranoi ta respektojë një moratorium njëvjeçar për mosaplikim në organizata ndërkombëtare, gjë të cilën e ka zbatuar gjatë periudhës së përcaktuar.
Po ashtu, Serbia u zotua ta ndalë përkohësisht fushatën për tërheqjen e njohjeve të shtetësisë së Kosovës.
