Anulimi i pjesëmarrjes së kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu në samitin mbi Rripin e Gazës palestinez në vendpushimin egjiptian Sharm el-Sheikh nuk ishte rezultat i një feste fetare, siç pretendon pala izraelite, por i presionit të drejtpërdrejtë diplomatik nga Turqia, sipas burimeve të Ankarasë.
Sipas informacionit të raportuar nga agjencia AFP, një diplomat turk i paidentifikuar tha se ishte Presidenti Rexhep Tajip Erdogan ai që këmbënguli që Netanyahu të mos merrte pjesë në samit dhe se falë angazhimit diplomatik turk, me mbështetjen e disa udhëheqësve arabë, kryeministri izraelit u detyrua përfundimisht të anulonte vizitën e tij.
Erdogan refuzon të ulet derisa Netanyahu të tërhiqet
Sipas mediave turke, Erdogan mësoi gjatë fluturimit për në Egjipt se Netanyahu planifikon të marrë pjesë në një takim mbi të ardhmen e Gazës. Aeroplani i tij, sipas burimeve, po fluturonte mbi Detin e Kuq dhe ekuipazhi refuzoi të ulej derisa u konfirmua se kryeministri izraelit nuk do të ishte i pranishëm.
Agjencia shtetërore turke Anadolu deklaron se Erdogan kontaktoi drejtpërdrejt presidentin egjiptian Abdel Fattah el-Sisi gjatë fluturimit dhe paralajmëroi se do të kthehej në Ankara nëse Netanyahu do të ulej në Sharm el-Sheikh. Vetëm pas konfirmimit se kryeministri izraelit po anulonte mbërritjen e tij, avioni i Erdoganit u ul.
Edhe pse Zyra e Kryeministrit Izraelit e shpjegoi mungesën e Netanyahut si “festën e Simhat Torah”, burime të informuara pohojnë se kjo nuk është e vërtetë. Thuhet se nuk ka pasur diskutime me partitë ultraortodokse në lidhje me anulimin përfundimtar të udhëtimit, dhe vendimi u mor pas konsultimeve diplomatike me zyrtarë amerikanë dhe izraelitë.
Sipas gazetës Israel Hayom, Turqia madje shprehu pakënaqësinë e saj ndaj Uashingtonit sepse vendimi për ftesën e Netanyahut nuk ishte koordinuar më parë me Ankaranë. Pas një sërë bisedimesh midis zyrtarëve amerikanë dhe izraelitë, u arrit në përfundimin se mbërritja e Netanyahut do të provokonte bojkote nga disa shtete arabe dhe do të ndërlikonte më tej përpjekjet e Presidentit Donald Trump për të mbajtur një “samit paqeje për Gazën”.
Vendet arabe kërcënuan me bojkot
Delegacioni irakian konfirmoi se Iraku do të refuzonte të merrte pjesë në samit nëse Netanyahu do të ishte i pranishëm. Këshilltari i presidentit irakian Abdul Latif Rashid, Ali Mousavi, deklaroi se kërcënime të ngjashme u dërguan edhe nga shtete të tjera arabe, duke e konsideruar praninë izraelite të papranueshme në një kohë kur rajoni ende po rimëkëmbet nga shkatërrimi në Gaza.
Kështu, vendimi i Kryeministrit Izraelit për të anuluar udhëtimin, edhe pse ftesa erdhi direkt nga Presidenti Trump, parandaloi një krizë diplomatike në prag të takimit.
Burime diplomatike deklarojnë se disa vende në rajon nuk janë ende gati për “iniciativat revolucionare” të Trump dhe se nevojitet më shumë kohë për të përgatitur terrenin për një proces më të gjerë paqeje që do të përfshinte Izraelin.
Presidenti Trump, sipas raportimeve nga Uashingtoni, planifikon të organizojë një raund të ri takimesh të nivelit të lartë në muajt në vijim, gjatë të cilave ai duhet të paraqesë “marrëveshjen e madhe” të tij për Lindjen e Mesme – një plan politik, ekonomik dhe sigurie që do të përfshinte zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit dhe partneritete të reja në fushat e energjisë dhe tregtisë.
Festa e Simhat Torah, të cilën Netanyahu e përmendi si arsye për mungesën e tij, shënon fundin e festës hebraike të Sukkotit. Ironikisht, pikërisht atë ditë, më 7 tetor 2023, luftëtarët palestinezë nga Gaza nisën një sulm të koordinuar në Izraelin jugor, duke filluar luftën midis Izraelit dhe Hamasit.
Edhe pse kryeministri izraelit u përpoq ta portretizonte mungesën e tij në samit si një çështje respekti fetar, burimet diplomatike pohojnë se në fakt ishte “presion i suksesshëm turk” dhe një tjetër tregues se Ankaraja, me mbështetjen e udhëheqësve arabë, po merr përsëri një rol kyç në dinamikën politike të Lindjes së Mesme.
