Parlamenti Evropian do të votojë nesër propozimin për të zgjatur privilegjet tregtare për disa produkte bujqësore nga vendet e Ballkanit Perëndimor deri në vitin 2030, qëllimi i të cilit është të sigurojë zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik të partnerëve nga rajoni.
Sipas rregullores ekzistuese të PE-së dhe Këshillit të BE-së, e cila është e vlefshme deri më 31 dhjetor, frutat dhe perimet e eksportuara nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia përjashtohen nga tarifat specifike doganore dhe u mundësohet qasja në kuotën globale doganore për verën me origjinë nga Ballkani Perëndimor.
Komisioni Evropian ka rekomanduar që mbështetja për ekonomitë e cenueshme në rajonin e Ballkanit Perëndimor të vazhdojë duke zgjatur zbatimin e Rregullores mbi masat e jashtëzakonshme tregtare për vendet dhe territoret që marrin pjesë ose janë të lidhura me Procesin e Stabilizim-Asociimit për pesë vjet, deri më 31 dhjetor 2030.
Në tetor, Komiteti për Tregtinë Ndërkombëtare miratoi raportin e raportuesit Chris van Dijk mbi propozimin për të ndryshuar atë rregullore dhe rekomandoi që Parlamenti Evropian ta miratojë atë propozim.
Zgjatja deri në vitin 2030 përfaqëson një propozim që “balancon vazhdimësinë, përgjegjësinë dhe sigurinë ligjore” dhe u siguron Ballkanit Perëndimor dhe operatorëve ekonomikë “qasje të kufizuar në tregun bazë, duke ruajtur mekanizmat e duhur të kushtëzimit”, u njoftua në faqen e internetit të Parlamentit Evropian.
Shtohet se zgjatja e këtyre masave është në përputhje me Planin e Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, i cili thekson integrimin më të ngushtë të rajonit në tregun e vetëm të BE-së.
Që vendet e rajonit të jenë në gjendje të përdorin këto privilegje, ato duhet të respektojnë përkufizimin e produkteve të origjinës, të zotohen të mos rrisin tarifat ose kufizimet për produktet e importuara nga BE-ja dhe të mos “marrin pjesë në shkelje të rënda dhe sistematike të të drejtave të njeriut, duke përfshirë të drejtat themelore të punëtorëve, dhe të respektojnë parimet e demokracisë dhe sundimit të ligjit”.
Ato gjithashtu duhet të zbatojnë reforma ekonomike dhe të bashkëpunojnë me vendet e tjera, veçanërisht në krijimin e një zone rajonale të tregtisë së lirë.
Komisioni Evropian mund të propozojë një pezullim të plotë ose të pjesshëm të privilegjeve tregtare nëse një vend nuk i përmbush detyrimet e tij.
Tregtia midis BE-së dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor arriti në më shumë se 83 miliardë euro në vitin 2024. Bashkimi Evropian është partneri kryesor tregtar i rajonit, me një pjesëmarrje prej pothuajse 78 përqind në eksportet totale të rajonit dhe 59 përqind të importeve të tij.
Siç thekson raportuesi Van Dijk në shpjegimin e propozimit, tregtia e mbuluar nga këto masa është rritur me më shumë se 125 përqind nga viti 2018 deri në vitin 2024, nga 60.5 milionë euro në 137 milionë euro.
