Kriza institucionale në Kosovë ka vazhduar që nga zgjedhjet parlamentare që u mbajtën në shkurt të këtij viti. Pas shpalljes së rezultateve, ishte e qartë se do të jetë e vështirë të formohet shumicë për formimin e Qeverisë, sepse Vetëvendosja në pushtet nuk mori shumicën absolute në parlament këtë herë.
Megjithatë, problemi u shfaq që pas përpjekjes për të formuar vetë Kuvendin, sepse opozita nuk donte të mbështeste kandidaten e Vetëvendosjes për Kryetare të Kuvendit, Aljbuljena Hadžija.
Shtatë muaj më vonë, në gusht, Dimalj Baša u zgjodh kryetar i Kuvendit, por doli një problem i ri, përkatësisht zgjedhja e nënkryetarit të parlamentit nga radhët e komunitetit serb.
Meqenëse asnjë nga përfaqësuesit e partive shqiptare nuk votoi për kandidatët e Listës Serbe, u bë e paqartë nëse Kuvendi ishte konstituuar, sipas mendimit të Vetëvendosjes – ishte, ndërsa opozita besonte të kundërtën.
Megjithatë, partia në pushtet gjeti një mënyrë për ta anashkaluar këtë problem duke përdorur shortin dhe duke siguruar shumicën për të vetmin përfaqësues të komunitetit serb që nuk është nga lista serbe dhe, deri atëherë, ministrin me mandat teknik, Nenad Rašić.
Kështu, në fillim të tetorit, Kuvendi u konstituua zyrtarisht, por nuk u bë asnjë përparim në formimin e Qeverisë së re të Kosovës.
E gjithë kjo krizë institucionale ka zgjatur për rreth nëntë muaj, dhe gjatë kësaj kohe vendi udhëhiqet nga Aljbin Kurti si kryeministër me një mandat teknik, me ministrat e mëparshëm.
Gjatë asaj kohe u mbajtën edhe zgjedhjet lokale, të cilat ishin me rëndësi të veçantë për serbët në veri të Kosovës, sepse ato çuan në kthimin e përfaqësuesve të tyre në pushtet në të gjitha komunat me shumicë serbe.
Megjithatë, meqenëse nuk është formuar ende një qeveri dhe kryetarët e rinj të bashkive ende nuk kanë marrë detyrën, pyetja është nëse dhe në çfarë mënyre kjo krizë ka ndikuar në komunitetin serb në Kosovë.
Andriq Rakiq: Një qeveri pa Vetëvendosje mund të pritet të ketë një qëndrim më të shëndetshëm ndaj serbëve
Milica Andriq Rakiq, menaxhere e projektit të OJQ-së Iniciativa e Re Sociale, i thotë Danas se vonesa e formimit të institucioneve është e dëmshme për të gjitha komunitetet në Kosovë.
“Pagat dhe investimet publike janë në rrezik, dhe nëse buxheti nuk miratohet deri në fund të dhjetorit, miliarda programe të huaja zhvillimi, marrëveshjet e të cilave presin verifikim, janë në rrezik, si dhe funksionimi i dhjetëra institucioneve të pavarura që presin emërime ose buxhete”, shpjegoi bashkëbiseduesja jonë.
Duke folur konkretisht për komunitetin serb, Andri1 Rakiq deklaron se gjatë procesit të formimit të Kuvendit, pati përpjekje për të krijuar precedentë që do të kërcënonin të drejtat e shumicës së deputetëve serbë për të marrë pozicione në parlament ose për të nominuar kandidatë për pozicione në parlament.
“Një nga këto përpjekje u parandalua, kur Gjykata Kushtetuese vendosi që Parlamenti nuk u konstituua pa një nënkryetar nga komuniteti serb, ndërsa vendimi i dytë, mbi të drejtën për të nominuar një kandidat për nënkryetar në situata kur asnjë kandidat i propozuar nga deputetët serbë nuk është i pranueshëm për shumicën parlamentare, ende pritet”, thotë e intervistuaria e Danas.
Ajo thekson se përveç pasojave që lidhen me buxhetin, të cilat prekin të gjithë, nuk ka probleme të tjera specifike për komunitetin serb, përveç se, shton ajo, nëse formohet një qeveri pa Vetëvendosje, potencialisht mund të pritet një marrëdhënie disi më e shëndetshme ndaj komunitetit serb.
Bishevac: Bllokada ngadalësoi dialogun midis Beogradit dhe Prishtines
Kryetarja e Lëvizjes Popullore Serbe, Milija Bishevac, i tha gazetës Danas se bllokada afatgjatë e institucioneve ngadalësoi drejtpërdrejt dialogun midis Beogradit dhe Prishtinës dhe përkeqësoi më tej pozicionin e popullsisë serbe në Kosovë.
“Në vakumin që u krijua, Qeveria në mandatin teknik vazhdoi të zbatojë politika represioni, kryesisht për hir të pikëve të brendshme politike, dhe jo për interesat e vërteta të qytetarëve”, thotë bashkëbiseduesi ynë, dhe shton se serbët janë të parët që goditen nga një qasje e tillë – pa garanci të qarta, pa mbrojtje institucionale dhe pa mundësinë për të artikuluar problemet e tyre përmes mekanizmave të qëndrueshëm qeveritarë.
Ajo beson se një problem i veçantë është mosfunksionaliteti i Listës Serbe, e cila, në vend që të jetë një faktor stabiliteti dhe një pikë kthese politike në formimin e qeverisë, është bërë pjesë e bllokadës.
Ajo kishte një shans të vërtetë për të krijuar një pozicion më të mirë negociues për popullin e saj, por për shkak të mungesës së besimit dhe refuzimit të aktorëve të tjerë politikë për të bashkëpunuar me ta – mbi të gjitha për shkak të lidhjeve të shpeshta me qarqet kriminale – ajo humbi plotësisht peshën e saj politike. Rezultati i politikës së tyre është izolimi i plotë, dhe pasojat e këtij izolimi i mbajnë njerëzit e zakonshëm”, thotë Bishevac.
Për shkak të gjithë kësaj, shton ai, serbët kanë nevojë për përfaqësues të rinj politikë – njerëz që do të luftojnë vërtet për interesat serbe, si në institucionet në Prishtinë ashtu edhe para përfaqësuesve ndërkombëtarë. Këta duhet të jenë, pohon ai, përfaqësues që do të flasin, jo vetëm të japin urdhra, që do të ndërtojnë besim, jo frikë, që do të sjellin rezultate, jo justifikime.
“Uniteti që Lista Serbe përmend shpesh ekziston vetëm në letër. Në realitet, nuk ka dialog as midis vetë serbëve, e lëre më një strategji të përbashkët. Pa diskutim të hapur, pa përfshirjen e zërave të ndryshëm dhe pa unitet të vërtetë të bazuar në besim – nuk ka përparim politik”, pohon i intervistuari i Danas.Bishevac thekson se është koha për të hapur hapësirë për politikë të re dhe njerëz të rinj që do të jenë në gjendje t’i rikthejnë dinjitetin komunitetit serb në Kosovë.
