A është ky një plan serioz paqeje apo thjesht një tjetër ide e pazbatueshme, prapa skenave, e sajuar vetëm për sy e faqe? Kjo pyetje është bërë nga shumë komentues amerikanë që kur dolën detajet e planit të ri të paqes të administratës Trump, i cili, sipas të gjitha gjasave, pasqyron interesat e Kremlinit. “Plani i paqes i Trump për Ukrainën i jep Rusisë pothuajse gjithçka që dëshiron”, shkruan CNN. A është vërtet kështu?
Sipas burimeve të Politico, ata pranë presidentit amerikan besojnë se Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy, pozicioni i të cilit është dobësuar nga një skandal korrupsioni , do të detyrohet të bjerë dakord me propozimet amerikane. Sipas njërit prej burimeve të botimit, ukrainasve iu “bërë shumë e qartë” se pritet të bien dakord me kushtet e kësaj marrëveshjeje, me çdo ndryshim të kushteve që do të bëhet nga Donald Trump. Vetë Trump deklaroi se pret një përgjigje nga Presidenti Zelenskyy deri më 27 nëntor, megjithëse shtoi se afati mund të shtyhet nëse ka shenja të arritjes së një marrëveshjeje.
Disa vëzhgues amerikanë dyshojnë në qëndrueshmërinë e këtij plani. Kolumnisti i Wall Street Journal, Holman Jenkins, beson se plani i paqes është një rrjedhje e qëllimshme informacioni e projektuar për të shfrytëzuar dobësinë e presidentit ukrainas. Ai beson se Presidenti Trump po vepron në mënyrë impulsive, por ka nga ata pranë tij që e kuptojnë se interesat e SHBA-së qëndrojnë në mbështetjen e Ukrainës. Ndërkohë, editorialistët e Wall Street Journal shkruajnë me alarm të hapur për planin e paqes si “ultimatumin e Trump për Ukrainën”, i cili, nëse Ukraina refuzon, mund të çojë në ndërprerjen e shkëmbimit të inteligjencës dhe furnizimeve me armë amerikane për Kievin. Ata shprehin shpresën se ligjvënësit evropianë dhe amerikanë do të jenë në gjendje ta bindin Presidentin Trump të refuzojë planin e paqes.
Siç sugjerojnë burimet e Radio Liberty, kjo iniciativë paqeje ka të ngjarë të dështojë, ashtu siç kanë dështuar përpjekjet e mëparshme të Presidentit Trump për paqe, të ndërtuara mbi themele të lëkundshme.
“Ky dokument, siç bien dakord shumë, nuk ka të ardhme të vërtetë”, thotë shkencëtari politik i Universitetit George Mason, Eric Shiryaev . “Është një plan thelbësisht i pazbatueshëm, pasi parashikon kapitullimin de facto dhe de jure të Ukrainës. Zbatimi i tij do të shpërblente agresionin, do të njihte pushtimin, do të kufizonte sovranitetin e Ukrainës dhe do t’i jepte Rusisë rezultatet strategjike që ajo dështoi të arrinte në fushën e betejës. Për këto arsye, është i papranueshëm si për Ukrainën ashtu edhe për fqinjët e saj evropianë.”
Sipas mendimit tim, ky plan është interesant për shkak të asaj që na tregon rreth qëllimeve strategjike të autorëve të tij. Meqenëse dispozitat e tij thelbësore pasqyrojnë kërkesat e vendosura prej kohësh të Kremlinit, mund të supozohet se Putini, duke kuptuar se këto kërkesa janë të papranueshme për Kievin, do ta përdorë atë për të vazhduar luftën, duke fajësuar Ukrainën për refuzimin e saj për të rënë dakord për një marrëveshje paqeje. Për Presidentin Trump, dyshoj se implikimet e planit nuk janë veçanërisht të rëndësishme. Qëllimi i tij është t’u tregojë amerikanëve dhe botës se po përpiqet të arrijë përparim në procesin e paqes, se vetëm ai mund t’i detyrojë të dyja palët të arrijnë një marrëveshje, edhe nëse kjo marrëveshje është e paarritshme.
Rezultatet e kësaj iniciative janë të parashikueshme, thotë Eric Shiryaev:
Rusia do ta përdorë këtë plan si një mjet retorik. Ukraina dhe Evropa do t’i ngushtojnë radhët më shumë. Kjo iniciativë do të përkeqësojë mosmarrëveshjet brenda establishmentit politik amerikan në lidhje me rolin e Shteteve të Bashkuara në sistemin ndërkombëtar të sigurisë.
Plani i Trump është jorealist sepse kërkon lëshime themelore nga Ukraina, por nuk merr gjënë më të rëndësishme: garancitë e sigurisë, thotë Mark Katz, një bashkëpunëtor në Këshillin Atlantik në Uashington :
Ky plan parashikon disa garanci sigurie për Ukrainën nga Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, ai përjashton vendosjen e forcave të NATO-s në vend. Por është krejtësisht e qartë se e vetmja garanci e besueshme kundër një pushtimi të ardhshëm rus të Ukrainës do të jetë prania e trupave të NATO-s dhe amerikane në Ukrainë. Përndryshe, nuk mund të ketë diskutim serioz për sigurinë e saj. Kjo është krejtësisht e qartë. Nuk e përjashtoj mundësinë që nëse në ditët në vijim shohim një reagim të ashpër negativ të publikut ndaj këtij plani, përfshirë ligjvënësit amerikanë, përfshirë republikanët, të cilët kohët e fundit kanë promovuar në mënyrë aktive një projektligj në Kongres për sanksione dytësore kundër vendeve që blejnë burime energjitike ruse, Presidenti Trump do të jetë gjithmonë në gjendje të distancohet nga kjo iniciativë.
Megjithatë, edhe në një situatë kaq të vështirë, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ende ka mundësinë t’i përgjigjet këtij plani me një kundërpropozim, thotë Mark Katz:
“Do të ishte gabim ta refuzonim këtë plan menjëherë. Ukrainasit mund të propozojnë vazhdimin e diskutimeve mbi këtë bazë dhe, mendoj unë, gjetjen e një mënyre për të bindur Presidentin Trump që të vazhdojë të mbështesë Kievin. Dyshoj se, në realitet, Donald Trump do ta ketë shumë të vështirë të marrë vendimin për të ndërprerë ndihmën për Ukrainën, duke pasur parasysh ndjenjën jashtëzakonisht negative ndaj Vladimir Putinit midis amerikanëve.”
