Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka njoftuar se vendi i tij ka filluar të përdorë raketat e veta balistike Sapsan (Grey Falcon) në luftën kundër Rusisë.
Nëse ky pretendim është i vërtetë, ky është një hap strategjikisht jashtëzakonisht i rëndësishëm që i jep Ukrainës një armë të fuqishme për sulme ndaj objektivave thellë brenda territorit rus, pa asnjë nga kufizimet që zbatohen për armët e marra nga partnerët perëndimorë, shkruan portali i specializuar i mbrojtjes The War Zone.
Njoftimi i Zelensky-t dhe loja e fshehjes
“Ukraina tashmë po përdor Neptun, Neptun me rreze të gjatë veprimi, Paljantsia, Flamingo… Dhe gjithashtu Sapsan, do të jem i sinqertë – ne filluam ta përdorim atë”, u tha Zelensky gazetarëve, por ai nuk pranoi të zbulonte se sa raketa të tilla u vendosën dhe cilat objektiva po goditeshin. “Për momentin, ne nuk duam që armiku të dijë të gjitha detajet”, shpjegoi ai.
Përveç Sapsan-it, Zelensky përmendi katër armë të tjera vendase, përdorimi i të cilave është tashmë i njohur: një version tokësor i raketës anti-anije Neptun, versioni i saj me rreze të zgjatur veprimi i njohur si Long Neptun, një dron hibrid raketor i quajtur Palyantsia dhe një raketë lundrimi me rreze shumë të gjatë veprimi të quajtur Flamingo. Është e qartë se presidenti ukrainas po përpiqet qëllimisht të krijojë konfuzion midis udhëheqjes ushtarake ruse. “Ka shumë raste kur armiku ynë beson se sulmi është kryer me Neptun… Dhe le të vazhdojnë të mendojnë kështu”, shtoi ai.
Duke pasur parasysh këtë, duhet të merret në konsideratë edhe mundësia që kjo të jetë dezinformim dhe që Sapsan nuk është përdorur ende në luftime. Deri më tani, nuk ka konfirmim ose prova të pavarura nga vendi i sulmit në Rusi, megjithëse Ministria Ruse e Mbrojtjes më parë ka pretenduar se ka rrëzuar me sukses raketat balistike ukrainase mbi Krime.
Arma e shumëpritur nga fabrikat vendase
Sidoqoftë, përdorimi i Sapsan do të kishte kuptim duke pasur parasysh përpjekjet e mëdha që Ukraina po bën për të rritur prodhimin vendas të armëve, me një fokus të veçantë në aftësinë për të goditur thellë brenda Rusisë. Edhe pse detajet rreth vetë projektit mbeten të pakta, raketa është e lidhur ngushtë me raketën Hrim-2 (Grom-2), e cila u zhvillua si një version eksporti i Sapsan-it i destinuar për ushtrinë ukrainase.
Zhvillimi i këtij sistemi daton që nga fundi i viteve 2000 dhe u përshpejtua ndjeshëm pas aneksimit rus të Krimesë në vitin 2014. Zelenskiy njoftoi testin e parë të suksesshëm të një rakete të re balistike vendase, e cila besohet të jetë Sapsan, në gusht të vitit të kaluar.
Shtrirja dhe mundësitë strategjike
Sipas informacionit në dispozicion, Hrim-2 ka një rreze veprimi prej të paktën 280 kilometrash, dhe ndoshta deri në 500 kilometra, gjë që mund të vlejë edhe për Sapsan. Ish-Ministri i Mbrojtjes i Ukrainës, Oleksiy Reznikov, deklaroi në vitin 2023 se vendi po zhvillon një raketë me një rreze veprimi deri në 1,000 kilometra, gjë që mund të jetë gjithashtu një referencë për këtë raketë. Sidoqoftë, Sapsan pothuajse me siguri bie në kategorinë e raketave balistike me rreze të shkurtër veprimi (SRBM).
Që nga fillimi i pushtimit rus, Ukraina ka pasur vetëm një numër të kufizuar raketash balistike, kryesisht sisteme të vjetruara Point-U të epokës sovjetike me një rreze veprimi deri në 120 kilometra. Edhe pse mori edhe sisteme moderne ATACMS nga SHBA-ja, përdorimi i tyre i nënshtrohet kufizimeve të rrepta që ndalojnë sulmet ndaj objektivave thellë brenda Rusisë. Pikërisht për këtë arsye një raketë balistike vendase pa kufizime të tilla është thelbësore për përpjekjet e Ukrainës.
Një pikë kthese e mundshme në fushën e betejës
Ndryshe nga dronët dhe raketat kruz, raketat balistike janë shumë më të vështira për t’u kapur për shkak të shpejtësive jashtëzakonisht të larta në fazën përfundimtare të fluturimit. Kokat e tyre bërthamore mund të depërtojnë në objektiva të fortifikuara ose të shkaktojnë dëme masive në struktura të fortifikuara siç janë urat.
Një skenar i mundshëm përdorimi do të ishte kombinimi i Sapsan-it me lloje të tjera raketash dhe dronësh në sulme komplekse për të mbingarkuar më tej mbrojtjen ajrore ruse – një taktikë që vetë Rusia e përdor rregullisht.
Nëse Ukraina arrin të fillojë prodhimin e Sapsan në sasi të konsiderueshme, pasojat mund të jenë të jashtëzakonshme. Përdorimi i sistemeve amerikane ATACMS deri më tani, edhe me kufizime, e ka detyruar Rusinë të bëjë ndryshime të mëdha në procedurat operative dhe të zhvendosë sistemet më të përparuara PZO, të tilla si S-500, më afër fushëbetejës.
Edhe pse ende pritet konfirmim i pavarur, vlera e një arme të tillë për ushtrinë ukrainase është e padiskutueshme, pasi hap një vektor krejtësisht të ri për sulme në territorin rus pa asnjë kufizim të jashtëm.
