Operacioni për të shpëtuar udhëheqësen e opozitës venezueliane dhe fituesen e Çmimit Nobel për Paqen, María Corina Machado, nga Venezuela, përfshinte një maskim, dy udhëtime me varkë nëpër det të trazuar dhe një fluturim të fundit me aeroplan, i tha BBC-së burri që pretendon se ka udhëhequr të gjithë operacionin.
“Misioni i rrezikshëm, i quajtur Operacioni Dinamiti i Artë, ishte i ftohtë, i lagësht dhe i gjatë, por mbresëlënës. Machado nuk u ankua asnjëherë”, tha Bryan Stern, një veteran i Forcave Speciale Amerikane dhe themelues i Fondacionit të Shpëtimit të Demave Gray.
“Deti ishte shumë i trazuar. Errësirë e plotë. Ne përdornim fenerë për të komunikuar. Ishte shumë e frikshme, shumë gjëra mund të shkonin keq”, shtoi ai.
Ajo u prit në Oslo nga fëmijët e saj.
Pavarësisht rreziqeve, operacioni ishte një sukses. Machado mbërriti shëndoshë e mirë në Oslo të Norvegjisë, ku pranoi Çmimin Nobel për Paqen të mërkurën në mbrëmje, pak para mesnatës. Machado ishte fshehur në vendin e saj që nga zgjedhjet e diskutueshme të vitit të kaluar në Venezuelë dhe nuk ishte shfaqur në publik që nga janari. Ajo u prit në Oslo nga fëmijët e saj të rritur, të cilët nuk i kishte parë për dy vjet.
Organizata Gray Bull specializohet në shpëtime dhe evakuime, veçanërisht nga zonat e luftës dhe krizave. Një përfaqësues i ekipit të Machada-s konfirmoi për CBS News, partnerin amerikan të BBC-së, se ishte kjo organizatë që qëndronte pas operacionit për nxjerrjen e saj.
Stern tha se Gray Bull kaloi muaj të tërë duke ndërtuar një rrjet logjistik në Karaibe, duke përfshirë brenda Venezuelës dhe në ishullin fqinj të Arubës, për t’u përgatitur për operacione të mundshme në atë vend. “Ne po ndërtonim infrastrukturë në terren në Venezuelë me qëllim nxjerrjen e amerikanëve, aleatëve, britanikëve dhe njerëzve të tjerë në rast lufte”, i tha Stern BBC-së.
“Përpjekja e parë për nxjerrje nuk përfundoi mirë”
Spekulimet rreth një veprimi të mundshëm ushtarak të SHBA-së kundër Venezuelës u intensifikuan pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i bëri thirrje Presidentit Nicolás Maduro të jepte dorëheqjen, duke e akuzuar atë për dërgimin e drogës dhe vrasësve në SHBA.
Stern thotë se sfida më e madhe në këtë rast ishte nxjerrja e një personi që është jashtëzakonisht i njohur në Venezuelë. “María Corina Machado është praktikisht një simbol i opozitës”, tha ai. Ai shtoi se infrastruktura që organizata e tij ndërtoi në vend “nuk ishte projektuar për personin e dytë më të popullarizuar në të gjithë vendin e mallkuar, me një shënjestër mbi shpinën e tij”.
Kur ai kontaktoi për herë të parë ekipin e Machadës, identiteti i saj nuk iu zbulua në fillim, por Stern thotë se e hamendësoi shpejt se kush ishte. Në fillim të dhjetorit, ai u kontaktua për herë të dytë përmes një personi të lidhur me ekipin e saj, pasi përpjekja e parë për ta nxjerrë atë “nuk përfundoi mirë”.
Operacioni u quajt Dinamiti i Artë sepse “Nobeli shpiku dinamitin” dhe Machado po përpiqej të shkonte në Oslo për të marrë Çmimin Nobel për Paqen. E gjitha ndodhi shumë shpejt. Stern thotë se foli me ekipin të premten, ata u dislokuan të dielën dhe deri të martën misioni ishte përfunduar.
“Udhëtimi nuk ishte i këndshëm”
Ekipi i tij shqyrtoi disa mënyra për t’u larguar nga vendi dhe në fund vendosi për një plan që përfshinte një udhëtim të rrezikshëm detar.
Për të mbrojtur operacionet e ardhshme në Venezuelë, Stern mund të zbulojë vetëm disa detaje. Machado u zhvendos me rrugë tokësore nga shtëpia ku fshihej në një pikë hipjeje me një varkë të vogël, e cila e çoi atë në një varkë më të madhe në det të hapur, ku u takua me Stern.
“Udhëtimi u zhvillua në det jashtëzakonisht të trazuar, me valë deri në tre metra të larta, në errësirë të plotë. Udhëtimi nuk ishte i këndshëm. Ishte ftohtë, shumë lagështirë, të gjithë ishim plotësisht të lagur, valët ishin të forta, por e shfrytëzuam këtë në avantazhin tonë. E sollëm në tokë, në aeroplan dhe pastaj ajo fluturoi për në Norvegji”, tha ai.
“Gjatë gjithë udhëtimit, u ndërmorën hapa të shumtë për të fshehur dhe maskuar fytyrën e Machado-s”, shtoi ai. Ai vuri në dukje se Machado ishte çuditërisht e qetë pavarësisht gjithçkaje. Ajo pranoi një pulovër për t’u ngrohur, por nuk kërkoi asgjë më shumë.
“Ajo ishte plotësisht e lagur dhe e ngrirë, dhe nuk u ankua asnjëherë”, tha ai me të qeshur, duke theksuar se operacioni ishte jashtëzakonisht i rrezikshëm sepse deti është i pamëshirshëm. I pyetur se si mund të garantonte sigurinë e venezuelianëve që morën pjesë në operacion, Stern tha se identitetet e tyre mbaheshin sekret dhe se Gray Bull shpesh kryente operacione mashtrimi.
“Ne nuk morëm kurrë asnjë shënim falënderimi nga qeveria amerikane”
«Shumë nga ata që ndihmuan as nuk e dinin se po punonin për mua», tha ai, duke shtuar se disa mendojnë se e dinë të gjithë historinë, por në fakt nuk e dinë.
“Disa bënë gjëra që nga perspektiva e tyre ishin të padëmshme, por për ne ishin kritike për suksesin e misionit”, pohoi ai. Sipas tij, operacioni u financua nga donacionet, jo nga paratë e qeverisë amerikane.
“Ne nuk morëm kurrë një shënim falënderimi nga qeveria amerikane, e lëre më një dollar”, theksoi ai. Ai shtoi se kishte koordinuar gjithçka me vendet individuale dhe me shërbimet e inteligjencës dhe diplomatike të disa vendeve, duke përfshirë edhe njoftimin jozyrtar të SHBA-së.
Machado tha se kishte ndërmend të kthehej në Venezuelë, por Stern thotë se ai e këshilloi të mos e bënte. “I thashë: ‘Mos u kthe. Je një nënë. Kemi nevojë për ty’. Ajo do të bëjë atë që mendon se është e drejtë… E kuptoj pse dëshiron të kthehet sepse është një heroinë për popullin e saj. Do të doja të mos kthehej. Kam një ndjenjë se do të kthehet”, përfundoi ai.
