Për herë të parë në më shumë se gjysmë shekulli, njerëzimi po përgatitet të udhëtojë drejt Hënës.
Misioni Artemis II i NASA-s, i planifikuar të niset më 6 shkurt, do të marrë katër astronautë në një udhëtim dhjetëditor rreth Hënës, pas të cilit ata do të rihyjnë në atmosferën e Tokës me një shpejtësi rekord prej rreth 40,000 kilometrash në orë.
Edhe pse misioni nuk përfshin një ulje, ai është një hap kyç në planin e SHBA-së për të vendosur një prani njerëzore afatgjatë përtej orbitës së ulët të Tokës, shkruan Euronews .
Faza e dytë e programit Artemis
Artemis II është misioni i dytë në programin Artemis të NASA-s, i nisur në vitin 2017 me qëllim kthimin e njerëzve në Hënë dhe përfundimisht dërgimin e astronautëve në Mars. Misioni vjen pas fluturimit të suksesshëm testues pa pilot të Artemis I, i cili orbitoi Hënën në fund të vitit 2022.
Astronautët do të fluturojnë në anijen e re kozmike Orion, e cila do të lëshohet në hapësirë nga raketa Space Launch System (SLS). Do të jetë hera e parë që njerëzit do të fluturojnë në këto anije kozmike dhe hera e parë që një ekuipazh njerëzor do t’i afrohet Hënës që nga misioni Apollo 17 në vitin 1972.
Fluturim provë si pararendës i uljes
Ndryshe nga misionet e ardhshme, Artemis II nuk është projektuar për të ulur astronautët në sipërfaqen hënore. Në vend të kësaj, ekuipazhi do të orbitojë Hënën, do të kalojë pas anës së saj të errët dhe do të kthehet në Tokë. Misioni është menduar si një provë gjithëpërfshirëse e sistemeve që do të përdoren për uljet e ardhshme.
NASA po e përdor këtë fluturim për të vërtetuar se teknologjitë e saj të anijes kozmike, raketave dhe mbështetjes së jetës janë të sigurta dhe të besueshme për udhëtimin e njeriut në hapësirën e thellë. Skenari i misionit Artemis II të kujton Apollo 8 në vitin 1968, kur astronautët ecën për herë të parë rreth Hënës pa u ulur.
“Një arritje e madhe teknologjike”
Edhe pse mund të duket modest në krahasim me uljen në Hënë, misioni Artemis II mbart një peshë të madhe politike dhe strategjike. Dërgimi i njerëzve përtej orbitës së ulët të Tokës kërkon një angazhim financiar afatgjatë, teknologji të besueshme dhe mbështetje të vazhdueshme politike. Misionet me pilot dërgojnë një mesazh të fortë serioziteti që misionet robotike nuk mund ta bëjnë, dhe ato ngjallin besim te partnerët ndërkombëtarë dhe kompanitë tregtare që të përshtasin planet e tyre me ato të NASA-s.
John Pernet-Fisher, një studiues në Universitetin e Mançesterit, shpjegon rëndësinë e misionit. “Ky është një moment i rëndësishëm për NASA-n dhe programin Artemis. Për herë të parë, një ekuipazh njerëzor do të shohë anën tjetër të Hënës, një hap kyç drejt qëllimit përfundimtar të NASA-s për t’i kthyer njerëzit në sipërfaqen hënore”, tha ai.
“Ky është gjithashtu një arritje e madhe teknologjike. Është një raketë dhe anije kozmike krejtësisht e re, gjigante, dhe ekuipazhi do të bëhet njeriu më i shpejtë në histori kur të rihyjë në atmosferën e Tokës. Ne presim që ata të arrijnë shpejtësi prej rreth 40,000 kilometrash në orë”, shtoi Pernet-Fisher.
Ekuipazhi i misionit ndërkombëtar
Ekuipazhi i misionit Artemis II përbëhet nga katër astronautë: tre amerikanë – Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch – dhe kanadezi Jeremy Hansen. Pjesëmarrja e Kanadasë nënvizon natyrën ndërkombëtare të programit Artemis, të cilit tani i janë bashkuar më shumë se 60 vende që janë nënshkruese të marrëveshjes Artemis.
Detyrat e ekuipazhit gjatë fluturimit dhjetëditor
Menjëherë pas nisjes, ekuipazhi do të fillojë testimin e sistemeve kryesore të mbështetjes së jetës në Orion, duke përfshirë ajrin, ujin dhe pajisjet e sigurisë. Kjo do të jetë gjithashtu hera e parë që astronautët do të testojnë një sistem tualeti në hapësirë të thellë, një përmirësim i ndjeshëm krahasuar me epokën e Apollos, kur ekuipazhet mbështeteshin në të ashtuquajturat “tuba lehtësuese”.
“SLS dhe kapsula Orion sipër saj përfaqësojnë një brez të ri të teknologjisë së raketave”, tha Pernet-Fisher. “Në epokën Apollo, kishim Saturn V me modulin Apollo. Këta janë pasardhësit e tyre modernë. Raketa SLS (Sistemi i Lançimit në Hapësirë) u projektua posaçërisht për të qenë mjaftueshëm e fuqishme për të mundësuar udhëtime të mëtejshme në të ardhmen. Me të, misionet në Mars mund të bëhen realitet dhe përmendet se është mjaftueshëm e fuqishme për të arritur edhe Jupiterin.”
Kohëzgjatja e planifikuar e misionit është 10 ditë, nga nisja deri në uljen në oqean.
Nëse misioni është i suksesshëm, ai do të hapë rrugën për Artemis III dhe misionet e ardhshme që synojnë ndërtimin e një pranie njerëzore në dhe përreth Hënës, duke përfshirë stacionin hapësinor Lunar Gateway.
Anija kozmike Orion mbështetet në Modulin e Shërbimit Evropian, të prodhuar në Gjermani, për t’i siguruar asaj ajër, ujë dhe shtytje. Është një modul cilindrik që furnizon anijen kozmike me energji elektrike, ujë, oksigjen dhe azot, dhe ruan temperaturën dhe drejtimin e duhur.
