Wall Street Journal publikoi të premten një projekt-marrëveshje paqeje midis Rusisë dhe Ukrainës, e cila u diskutua në prill 2022 – pas negociatave midis delegacioneve ruse dhe ukrainase, të cilat u zhvilluan në fund të marsit në Stamboll.
Dokumenti që analizon botimi mban datën 15 prill 2022, pra pas vizitës në Kiev të kryeministrit të atëhershëm britanik Boris Johnson, të cilin autoritetet ruse e akuzuan për prishje të marrëveshjeve.
Projekti, në veçanti, përfshinte një angazhim të Ukrainës për të hequr dorë nga aspiratat e saj për t’u bashkuar me NATO-n dhe për të mbajtur një status neutral. Në të njëjtën kohë, dokumenti nuk përmbante një ndalim për pranimin e Ukrainës në BE.
Teksti fliste gjithashtu për zvogëlimin e ushtrisë ukrainase në një masë të caktuar, por palët kishin vizione të ndryshme se sa saktësisht përmasat. Rusia këmbënguli në forcën e saj prej 85 mijë personel ushtarak, 342 tanke, 519 artileri, Ukraina dyshohet se ra dakord për 250 mijë personel ushtarak, 800 tanke dhe 1900 artileri.
Kishte gjithashtu një ndalim për vendosjen e personelit ushtarak të huaj dhe armëve, përfshirë raketat, në Ukrainë.
Dokumenti parashikonte gjithashtu ruajtjen e Krimesë së aneksuar nën kontrollin rus, pa një heqje dorë formale nga sovraniteti mbi të nga Ukraina. E ardhmja e pjesëve të rajoneve Donetsk dhe Luhansk që ishin nën kontrollin rus deri më 24 shkurt 2022, do të përcaktohej gjatë negociatave midis presidentëve të dy vendeve. Dokumenti nuk fliste për statusin e territoreve të tjera të pushtuara nga Rusia – ishte thënë më parë në mënyrë të përsëritur se parashikonte tërheqjen e trupave ruse nga atje dhe kthimin e territoreve nën kontrollin e Ukrainës.
Rusia parashtroi një sërë kërkesash të tjera me të cilat Ukraina nuk u pajtua. Bëhej fjalë për zgjerimin e përdorimit zyrtar të gjuhës ruse në Ukrainë, braktisjen e hetimeve për krimet e dyshuara të luftës në Ukrainë dhe heqjen e të gjitha sanksioneve. Kievi gjithashtu nuk ra dakord që ndonjë nga vendet që garantojnë sigurinë e Ukrainës (e cila duhet të kishte përfshirë Rusinë) do të kishte të drejtën e vetos: Kievi besonte se kjo mund t’i jepte Rusisë një dorë të lirë për agresion të ri në të ardhmen.
Sipas WSJ, negociatat vazhduan deri në qershor 2022 dhe u ndalën me iniciativën e Ukrainës. Moska më parë pretendoi se negociatat përfunduan në prill.
Duke komentuar publikimin , zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov tha se Moska nuk do të dëshironte që dokumenti të bëhej publik dhe se tani, nëse negociatat e paqes rifillojnë, kushtet e Rusisë do të jenë të ndryshme – pasi që atëherë ka shpallur aneksimin e katër rajoneve të Ukrainës. Autoritetet ukrainase nuk e komentuan publikimin.
Të dyja palët pranuan më parë se kushtet e një marrëveshjeje të mundshme paqeje u diskutuan në Stamboll dhe pak kohë pas bisedimeve të Stambollit. Autoritetet ruse akuzuan Ukrainën dhe aleatët e saj perëndimorë, veçanërisht Britaninë, për prishje të marrëveshjeve. Nëntorin e kaluar, kreu i delegacionit ukrainas, David Arakhamia, tha në një intervistë për kanalin televiziv 1+1 se kërkesa kryesore e Moskës ishte neutraliteti i Ukrainës. Sipas Arakhamia, pala ukrainase e refuzoi marrëveshjen për dy arsye. Së pari, për këtë ishte e nevojshme të ndryshohej Kushtetuta e vendit, pasi ajo ruan dëshirën e Ukrainës për t’u bashkuar me NATO-n. Së dyti, ka mungesë besimi tek pala ruse se do të përmbushë marrëveshjen – “kjo mund të bëhet vetëm nëse ka garanci sigurie”.
Arakhamia shtoi gjithashtu se kryeministri britanik Boris Johnson, i cili mbërriti në Kiev në atë kohë, këshilloi Ukrainën të mos nënshkruante asgjë dhe “thjesht të luftonte”. Megjithatë, si ai ashtu edhe vetë Johnson e hodhën poshtë interpretimin rus, duke thënë se nuk bëhej fjalë për ndonjë udhëzim dhe vendimi për ndërprerjen e negociatave është marrë nga vetë autoritetet ukrainase.
Trupat ruse, pas një raundi negociatash në Stamboll në fund të marsit të vitit të kaluar, u tërhoqën nga Kievi dhe veriu i Ukrainës. Pala ruse e interpretoi këtë si një gjest vullneti të mirë. Sulmi në Kiev kishte ngecur në kohën kur trupat u tërhoqën.
Negociatat u pezulluan efektivisht deri në verën e vitit 2022. Në nëntor 2022, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky prezantoi një plan me dhjetë pika të njohur si “formula e paqes”. Në veçanti, ai përcakton se çdo negociatë me Moskën mund të fillojë vetëm pasi ajo të kthejë të gjitha territoret e pushtuara, duke përfshirë Krimenë e aneksuar, dhe tërheqjen e trupave nga të gjitha rajonet që ajo pushtoi. Bisedimet personalisht me Vladimir Putin janë gjithashtu të ndaluara në Ukrainë me dekret presidencial./Kosovatimes/
