Ish-Presidenti i Malit të Zi, Milo Gjukanoviç, ndodhet në Sarajevë, ku mbajti një ligjëratë dhe bisedë me profesorë dhe studentë në Fakultetin e Shkencave Politike të Universitetit të Sarajevës me temën “Marrëdhëniet rajonale dhe sfidat gjeopolitike në Ballkanin Perëndimor”.
Me atë rast, Gjukanoviqi theksoi se marrëdhëniet aktuale rajonale janë më të këqija se dhjetë vjet më parë, dhe si një nga arsyet kryesore ai përmendi perspektivën e paqartë evropiane të vendeve të rajonit.
“Fatkeqësisht, duhet të them se sot situata në rajon është më e keqe se dhjetë vjet më parë. Para së gjithash, më duket se perspektiva evropiane e të gjitha vendeve të rajonit është e errët edhe më shumë. Nëse do të kërkonim përgjegjësi për këtë, ajo qëndron tek të dyja palët “në vendosmërinë e pamjaftueshme të Bashkimit Evropian për të vazhduar projektin e bashkimit evropian, por edhe në neglizhencën e punës reformuese në rajon”, tha Gjukanoviq.
Sipas tij, marrëdhëniet gjeopolitike janë përkeqësuar ndërkohë, kështu që edhe Ballkani Perëndimor sot vuan nga një “deficit vëmendjeje”, gjë që e bën edhe më të vështirë kapërcimin e problemeve të trashëguara dhe thellon prapambetjen krahasuar me qytetërimin modern evropian.
“Mendoj se na presin shumë sfida, shumë punë. Ndryshe nga disa herë të mëparshme, tani shumë më tepër do të varet nga rezultati gjeopolitik. Ne patëm privilegjin të kishim marrëdhënie të qëndrueshme gjeopolitike shumë kohë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, dhe tani po dëshmojmë lindjen e një rendi të ri me shumë polemika dhe, kam frikë, reflektime negative në rajon”, paralajmëroi ish-Presidenti i Malit të Zi.
Duke folur për marrëdhëniet midis Malit të Zi dhe Bosnjës dhe Hercegovinës, Gjukanoviç kujtoi fazat e ndryshme nëpër të cilat kaluan këto marrëdhënie, përfshirë gabimet e viteve 1990.
“Do t’i kujtojmë gabimet e padyshimta në politikën shtetërore të Malit të Zi në atë kohë, por edhe faktin se Mali i Zi shumë shpejt mori qëndrimin e duhur, vazhdoi të ndërtonte marrëdhënie të mira fqinjësore dhe u bë një faktor stabiliteti dhe promovimi të demokracisë”, theksoi ai, duke kujtuar referendumin për pavarësinë e Malit të Zi, i cili u zhvillua sipas rregullave të rrepta “dhe në shumë raste të padrejta” të Bashkimit Evropian.
Gjukanoviqi beson se përkeqësimi i marrëdhënieve midis fqinjëve ka kontribuar në ngecjen në integrimin evropian, sepse në mungesë të dinamikës evropiane ka një “ringjallje të nacionalizmave”, të cilat gjithmonë dëmtojnë stabilitetin dhe marrëdhëniet midis shteteve.
“Mali i Zi sot është më shumë se kurrë i prekur nga ndikimi i nacionalizmit të Serbësisë së Madhe dhe kam frikë se kjo ka çuar në përkeqësimin e marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë, duke përfshirë marrëdhëniet me Bosnjën dhe Hercegovinën dhe Kroacinë”, theksoi ai.
Në fund, ai shprehu shpresën se këto procese nuk do të lënë pasoja afatgjata dhe se marrëdhëniet midis Malit të Zi dhe Bosnjës dhe Hercegovinës do të kthehen shpejt në rrugën e bashkëpunimit miqësor.
