Përdorimi i mjeteve të inteligjencës artificiale si ChatGPT mund t’i bëjë detyrat shumë më të lehta, por kjo lehtësi vjen me një kosto – ulje të të menduarit kritik dhe kreativitetit.
Një studim i kryer nga MIT Media Lab zbuloi se teknologji të tilla mund të ndikojnë negativisht në proceset mendore, veçanërisht tek të rinjtë.
Në eksperiment morën pjesë 54 persona të moshës 18 deri në 39 vjeç, të cilët u ndanë në tre grupe. Pjesëmarrësve iu kërkua të shkruanin një ese, ndërsa aktiviteti i trurit të tyre monitorohej duke përdorur pajisje EEG. Grupi i parë mund të përdorte ChatGPT ose kërkimin në Google, i dyti ishte i kufizuar vetëm në Google dhe i treti nuk kishte qasje në asistentë dixhitalë.
Rezultatet treguan se pjesëmarrësit që përdorën ChatGPT demonstruan aktivitetin më të vogël të trurit. Studiuesit vunë re se përdorues të tillë shpesh përdornin thjesht kopjimin e teksteve të gatshme, gjë që tregon zhvillimin e përtacisë dhe një rënie të përfshirjes në proces.
Në të njëjtën kohë, grupi që nuk përdori mjete dixhitale tregoi nivelet më të larta të aktivitetit të trurit, veçanërisht në zonat përgjegjëse për të menduarit krijues, kujtesën dhe përpunimin e informacionit. Pjesëmarrësit në këtë grup ishin më të zhytur në detyrë, treguan më shumë kuriozitet dhe përjetuan kënaqësi më të madhe nga procesi.
Grupi që përdori Google gjithashtu performoi mirë, megjithëse ishte inferior ndaj atyre që punonin pa ndihmë dixhitale. Është e rëndësishme të theksohet se gjithnjë e më shumë njerëz po zëvendësojnë motorët e kërkimit me chatbot-e, gjë që mund të çojë në një rënie edhe më të madhe të performancës mendore.
Si pjesë e eksperimentit, pjesëmarrësit rishkruan edhe esetë e tyre. Ata që kishin përdorur më parë ChatGPT kishin pak kujtesë të punës së tyre origjinale, ndërsa pjesëmarrësit që nuk e kishin përdorur inteligjencën artificiale vazhduan të tregonin aktivitet të lartë të trurit. Studiuesit shpresojnë që në të ardhmen, mjete të tilla mund të përdoren më me vetëdije, duke minimizuar ndikimin e tyre negativ në procesin e të nxënit.
Një nga autorët e studimit theksoi se interesi për këtë temë lindi për shkak të popullaritetit në rritje të inteligjencës artificiale në fushën arsimore.
Ai vuri në dukje se përdorimi i tepërt i modeleve gjuhësore mund të pengojë formimin e lidhjeve nervore të nevojshme për kujtesën dhe të menduarit kritik, veçanërisht tek fëmijët dhe adoleshentët. Një tjetër psikiatër fëmijësh u pajtua se përdorimi i tepërt i inteligjencës artificiale mund të pengojë zhvillimin e trurit duke zvogëluar aftësinë për të analizuar dhe zgjidhur problemet në mënyrë të pavarur.
Studimi gjeti gjithashtu një problem me cilësinë e teksteve të gjeneruara nga IA. Esetë e shkruara duke përdorur ChatGPT shpesh nuk kishin origjinalitet dhe përmbajtja e tyre ngjante me përgjigjet e shablloneve. Pjesëmarrësit që mbështeteshin në IA treguan pak përpjekje në gjenerimin e ideve të tyre, siç dëshmohet nga të dhënat EEG.
Përveç kësaj, studiuesit vunë re se përdorimi i inteligjencës artificiale mund të çojë në shtrembërim të informacionit. Për shembull, gjatë hartimit të CV-ve, chatbot-et ndonjëherë shtonin detaje fiktive që nuk korrespondonin me të dhënat origjinale, gjë që nxjerr në pah nevojën për një qasje kritike ndaj përdorimit të tyre.
Ekipi aktualisht po kryen kërkime shtesë për të shqyrtuar ndikimin e Inteligjencës Artificiale në aktivitetin e trurit në fusha të tjera, siç janë detyrat e punës. Një pjesëmarrës në studim shprehu shqetësimin se zëvendësimi i punonjësve të nivelit fillestar me chatbot mund të rrisë efikasitetin, por të zvogëlojë kreativitetin, të menduarit kritik dhe aftësinë për të zgjidhur probleme komplekse.
Ndërsa disa studime, si ato të kryera nga Harvard, tregojnë për rritje të produktivitetit kur përdoret IA, ato gjithashtu tregojnë për uljen e motivimit të punëtorëve. Në dallim nga vlerësimet entuziaste të kompanive të teknologjisë, ky studim nxjerr në pah nevojën për një qasje më të matur ndaj zbatimit të IA-së, veçanërisht në sferat arsimore dhe profesionale.
