Në qendër të skandalit janë pretendimet e kryetarit të bashkisë së Pafos, Phedonas Phedonos, i cili deklaroi se kompanitë e tregtimit të valutave (firmat FX) me seli në Qipro pastrojnë para për kartelet meksikane dhe kolumbiane.
Autoritetet rregullatore konfirmuan se ishin në dijeni të akuzave dhe se kishin filluar auditimin e të dhënave, gjë që rriti më tej presionin mbi sektorin financiar të vendit.
Polemika filloi në mesin e vitit 2025 kur Phedonos deklaroi publikisht se Qiproja kishte kaluar nga një pikë periferike në financimin e paligjshëm në një qendër aktive për pastrim parash.
Sipas kryetarit të bashkisë, të ardhurat e kartelit hyjnë në ishull nëpërmjet kompanive FX. Strukturat komplekse të korporatave dhe firmat “fantazmë” përdoren për të fshehur origjinën dhe pronësinë e parave. Qëllimi i operacioneve është “riciklimi” i parave të paligjshme nga Amerika Latine në rrjedha të ligjshme brenda Evropës.
Edhe pse Phedonos nuk përmendi kompani specifike dhe as nuk përmendi raste gjyqësore, ai paralajmëroi se ky aktivitet ishte sistematik, duke e përshkruar Qipron si “pjesë të një rrjeti ndërkombëtar të pastrimit të parave”.
“Ky është shfrytëzimi i marrëveshjeve komplekse që përfshijnë entitete fiktive në të gjithë Amerikën Latine”, paralajmëroi kryebashkiaku, duke i nxitur autoritetet të hetojnë urgjentisht rrjedhën e fondeve nga juridiksione me rrezik të lartë.
Reagimi i rregullatorit dhe mungesa e padive
Komisioni i Letrave me Vlerë dhe Bursave të Qipros (CySEC), organi kryesor mbikëqyrës financiar i vendit, reagoi disa javë pas akuzave. Komisioni njoftoi se po mbledh informacione nga partnerë vendas dhe ndërkombëtarë për të vlerësuar nëse është e nevojshme të merren masa të mëtejshme.
CySEC theksoi se firmat e licencuara të FX veprojnë në përputhje me rregullat strikte të Bashkimit Evropian, duke përfshirë direktivat kundër pastrimit të parave dhe rregulloren MiFID II.
Megjithatë, deri në fund të vitit 2025, nuk ishin iniciuar veprime zbatuese ose ndjekje penale në lidhje me këto pretendime, asnjë çështje nuk kishte përfunduar në gjykatë dhe asnjë penalitet zyrtar nuk ishte vendosur ndaj firmave FX.
Pretendimet e Phedonos gjetën jehonë te publiku sepse kartelet e Amerikës Latine kanë një histori të dokumentuar të përdorimit të kanaleve të sofistikuara financiare. Ekspertët kujtojnë se në vitet ’90, grupet kolumbiane përdornin të ashtuquajturin Bursë Peso të Tregut të Zi, ndërsa kartelet meksikane i diversifikuan ndjeshëm metodat e tyre të pastrimit të parave gjatë viteve 2010.
Edhe pse prova konkrete nuk i janë paraqitur ende gjykatës, komentet dhe analizat online po përmendin gjithnjë e më shumë terma si “tregti pasqyruese”, duke sugjeruar se problemi mund të shkojë përtej dështimeve të thjeshta të pajtueshmërisë dhe të hyjë në sferën e një mungese sistemike të mbikëqyrjes.
