Finlanda mund të rishqyrtojë marrëveshjen për çmilitarizimin e Ishujve Åland në lidhje me ndryshimin e qeverisë, anëtarësimin në NATO dhe luftën e vazhdueshme në Ukrainë, shkruan Politico.
Ishujt ndodhen në rrugët e rëndësishme strategjike të Detit Baltik, të cilat gjatë historisë kanë tërhequr vëmendjen e fuqive të afërta. Që nga viti 1856, ky territor ka statusin e çmilitarizuar, gjë që konfirmohet nga një sërë marrëveshjesh. Megjithatë, disa politikanë finlandezë duan të braktisin këtë qasje, pasi janë të shqetësuar se qeveria ruse, 16 muaj pas sulmit në Ukrainë, mund ta kthejë vëmendjen te ishujt e pambrojtur Åland.
Për qeverinë e re të Finlandës, të kryesuar nga qendra e djathtë Petteri Orpo, çështja e statusit të arkipelagut përballë agresionit rus në rritje po bëhet prioritet në politikën e sigurisë, shkruan gazeta.
Orpo nuk pranoi të komentojë mundësinë e çmilitarizimit të Ishujve Åland, por anëtarët e Partisë së Koalicionit Kombëtar që ai drejton vunë në dyshim status quo-në. Ish-kreu i inteligjencës finlandeze, gjeneralmajor Pekka Toveri, i cili u zgjodh në parlament në prill, tha se demilitarizimi i zonës duhet të ndalet.
“Kjo do ta bëjë më të lehtë për ne që të përgjigjemi nëse është e nevojshme, si dhe do të rrisë sigurinë e popullit të Åland dhe të gjithë të tjerëve nëse situata përkeqësohet,” tha ai.
Të njëjtin qëndrim ndan edhe ish-komandanti i Forcave të Mbrojtjes, tani deputet, Jarmo Lindberg, i cili beson se anëtarësimi në NATO dhe politika agresive e Rusisë bëjnë të mundur vënien në pikëpyetje të statusit paqësor të arkipelagut.
Autoritetet finlandeze po tërheqin gjithashtu vëmendjen ndaj qasjes së kundërt të Suedisë ndaj sigurisë së ishullit të saj Gotland në mes të Detit Baltik. Kohët e fundit, një regjiment i ri i ushtrisë dhe një flotë tankesh moderne janë vendosur atje, si dhe terrenet e paradës janë ndërtuar në brigjet perëndimore. Në Ishujt Åland, çdo prani ushtarake është e ndaluar, duke përfshirë patrullimin dhe stërvitjen e ushtarëve.
Vendet e NATO-s kanë qasje në Detin Baltik, duke përfshirë Estoninë, Letoninë dhe Lituaninë, si dhe Rusinë në Shën Petersburg dhe Kaliningrad, ku ndodhet një bazë e madhe detare. Ashtu si në rastin e Gotland, kontrolli i ishujve Åland shihej si çelësi për vendosjen e epërsisë ushtarake mbi detin.
Strategjia paradoksale e mbrojtjes e Finlandës në lidhje me Ishujt Åland nuk i përshtatet as popullatës së vendit. Sipas një sondazhi të publikuar rreth një vit më parë, 58% e finlandezëve thanë se mbështesin praninë ushtarake në arkipelag, 16% ishin kundër, 28% abstenuan.
“Unë mendoj se ushtrisë së paku duhet t’i jepet mundësia të stërvitet këtu,” tha Jonas Back, i cili kohët e fundit themeloi një shoqatë vullnetare të rezervistëve ushtarakë që jetojnë në ishuj. “Ata që duhet të mbrojnë Aland në rast lufte nuk duhet t’i privojnë vetes mundësinë më të mirë për t’u përgatitur,” theksoi ai.
