Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani në fjalimin e tretë në kuadër të Samitit Botëror të Qeverisjes trajtoi rrugëtimin e Kosovës nga rindërtimi pas luftës drejt një shteti që në themel ka sundimin e ligjit, forcimin e të drejtave dhe vendosjen e dinjitetit njerëzor në qendër të inovacionit.
“Republika e Kosovës është një vend i ndërtuar përmes guximit. Historia jonë është një rrugëtim nga mbijetesa në sovranitet, nga një tokë e shkatërruar nga lufta në një shtet që harton rregulla në dobi të qytetarëve të tij. Hap pas hapi, me mbështetjen e aleatëve dhe miqve të besueshëm, Kosova ka ndërtuar një arkitekturë ligjore dhe rregullatore që e vendos demokracinë në qendër dhe drejtësinë si shtyllën kryesore. Ajo që dikur ishte e brishtë, sot është bërë e qëndrueshme. Sot, Kosova nuk është më vetëm përfituese e solidaritetit ndërkombëtar; ne jemi kontribuues të tij, një vend që mësoi shpejt, ndërtoi me mençuri dhe tani flet me vetëbesim”, tha Osmani.
Sipas saj, nga ndërtimi i institucioneve nga e para deri te përmirësimi i tyre me qëllim të vërtetë, Kosova është bërë një shembull i gjallë se shoqëritë e qëndrueshme, të bazuara në rregulla dhe të udhëhequra nga qëllimi nuk janë vetëm të trashëguara, por edhe të ndërtuara, në kuptimin më pozitiv.
“Dhe mënyra më e mirë për të nderuar mbështetjen që kemi marrë nga miqtë dhe partnerët tanë anembanë botës është t’i ofrojmë botës atë që kemi mësuar. Zonja dhe zotërinj, sot ju flas si Presidentja e demokracisë më të re në Evropë, fuqishëm e përkushtuar për forcimin e sundimit të ligjit dhe avancimin e vazhdueshëm të demokracisë. Po ashtu, ju flas si dikush që e ka përjetuar ligjin nga brenda, si ligjëruese, studiuese e së drejtës dhe si person që ka qenë drejtpërdrejt e përfshirë në ndërtimin e themeleve kushtetuese dhe institucionale mbi të cilat qëndron sot Kosova”, tha ajo.
Sipas të parës, së vendit, ndërtimi i drejtësisë, hartimi i rregullave që duhet të qëndrojnë në kohë dhe mbrojtja e të drejtave ndërsa shoqëritë evoluojnë janë ndër përgjegjësitë më të vështira në shërbimin publik.
“Por ato janë edhe ndër më përcaktueset. Sot, ligjbërja nuk ka më të bëjë vetëm me prodhimin e rregullave funksionale. Ajo ka të bëjë edhe me formësimin e së ardhmes së qytetarëve tanë në një epokë transformimesh të thella. Kosova e kupton se çfarë do të thotë të ndërtosh institucione pas shkatërrimit. Institucionet tona u ndërtuan në pasojat e një lufte gjenocidale, pas një regjimi që synonte të zhdukte popullin tonë dhe të mohonte vetë ekzistencën tonë. Rindërtimi, pra, nënkuptonte krijimin e një të ardhmeje ku qytetarët më në fund do ta shihnin ligjin si mbrojtje. Ndërtimi i demokracisë kërkonte qeverisje të fortë, llogaridhënie të fortë dhe përafrim të rendit tonë juridik me standardet dhe mbrojtjet më të larta ndërkombëtare. Sot, Kosova udhëhiqet nga një brez i ri, i lidhur me idetë globale, i ankoruar fuqishëm në vlerat demokratike dhe i vendosur të ndërtojë institucione që vërtet u përkasin qytetarëve të saj. Përvoja jonë na ka mësuar se reformat nuk mund të jenë episodike. Qëndrueshmëria rritet kur institucionet evoluojnë duke ruajtur legjitimitetin e tyre”, tha ajo.
Osmani theksoi se në Kosovë kemi parë se sa thellë drejtësia e formëson vetë qeverisjen.
“Kur qytetarët besojnë se gjykatat janë të paanshme, ata besojnë në shtet. Kur drejtësia duket e largët, edhe demokracia bëhet e brishtë. Prandaj ndërtimi i besimit qëndron në qendër të agjendës sonë për sundimin e ligjit. Kosova vazhdon të jetë fuqishëm e përkushtuar për forcimin e pavarësisë gjyqësore, llogaridhënies dhe qasjes në drejtësi për të gjithë. Por një nga përgjegjësitë më të rëndësishme para nesh është të sigurojmë që drejtësia të mos mbetet e ankoruar në një botë analoge, ndërkohë që shoqëria po kalon në realitetin digjital. Digjitalizimi i drejtësisë nuk është thjesht një përmirësim teknik. Ai është gjithashtu një imperativ për të drejtat e njeriut. Thirrja jonë për digjitalizim nuk ka të bëjë me trende apo mjete. Ka të bëjë me njerëzit. Ka të bëjë me sigurimin që drejtësia të mos perceptohet më si një sistem i largët me dokumente të pafundme, dyer të mbyllura dhe një gjuhë që qytetarët e zakonshëm e kanë të vështirë ta kuptojnë. Transformimi digjital duhet ta afrojë drejtësinë me njerëzit, duke u mundësuar qytetarëve qasje të lehtë në informacion, ndjekjen e rasteve të tyre dhe ndërveprimin me institucionet pa barriera të panevojshme”, tha ajo, raporton RTKLive.
Sipas saj, teknologjia duhet gjithmonë të mbetet e ankoruar në të drejta, në drejtësi dhe në mbikëqyrje demokratike.
“Teknologjia duhet ta zgjerojë drejtësinë dhe inovacioni duhet t’i forcojë të drejtat e njerëzve tanë. Siç e dini të gjithë, ndonjëherë përparimi nuk vjen nga përshtatja e strukturave ekzistuese. Ndonjëherë ai kërkon guximin për ta rishikuar tërësisht një sistem që nga themelet. Pas luftës, Kosova nuk po rindërtonte vetëm infrastrukturën. Ne po rindërtonim edhe vetë themelet e drejtësisë. Na u desh të dizajnonim institucione të afta për të fituar besimin, për të mbrojtur të drejtat dhe për t’i shërbyer një shoqërie të vendosur për të ecur përpara. Ky proces vazhdon teksa demokracia jonë piqet dhe nevojat e qytetarëve tanë evoluojnë. Asnjë sistem nuk ka sukses vetëm mbi bazën e strukturës. Qytetarët nuk e vendosin besimin e tyre në ndërtesa, por në integritet. Drejtësia, në fund të fundit, bartet nga njerëzit, nga gjyqtarë që veprojnë në mënyrë të pavarur, nga prokurorë që veprojnë me etikë dhe nga institucione që veprojnë me transparencë. Besimi ndërtohet përmes veprimeve të qëndrueshme, përmes drejtësisë që qytetarët mund ta përjetojnë dhe ta ndiejnë, dhe përmes institucioneve që dëshmojnë çdo ditë se askush nuk qëndron mbi ligjin”, tha Osmani.
